Cải thiện tốc độ phát triển kinh tế miền Tây

Kinh tế ĐBSCL vẫn tăng trưởng ổn định nhưng chưa tạo được bước nhảy về năng suất và quy mô DN. Năm 2025, GRDP toàn vùng tăng khoảng 7,24%, đóng góp 8,39% vào tăng trưởng chung cả nước và chiếm 12,2% GDP quốc gia. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh kinh tế vùng vẫn phụ thuộc vào nông nghiệp và công nghiệp chế biến nông - thủy sản, nhưng mức tăng này thấp hơn các vùng công nghiệp hóa nhanh.

Năm 2000, ĐBSCL từng chiếm khoảng 22% tổng số DN cả nước, nhưng đến năm 2024 tỷ lệ này chỉ còn khoảng 7%. Từ năm 2023, ĐBSCL trở thành vùng có mật độ DN thấp nhất nước. Sau sáp nhập, khi không còn Long An, số DN đang hoạt động của vùng giảm khoảng 20%, còn xấp xỉ 65.000. Những hạn chế về công nghiệp, FDI, năng lực DN càng bộc lộ rõ nét. Phân loại theo quy mô vốn, đến năm 2024, DN siêu nhỏ ở đây vẫn chiếm tới 42%, là mức cao nhất cả nước.

Năng suất lao động của vùng hiện ở nhóm thấp nhất cả nước, khoảng 133 triệu đồng/lao động/năm, xấp xỉ vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Năng suất lao động công nghiệp của vùng chỉ bằng khoảng 1/2 mức trung bình cả nước, còn khu vực dịch vụ chỉ đạt khoảng 2/3. Tỷ lệ lao động qua đào tạo của vùng chỉ đạt 16,3%. Tỷ lệ đô thị hóa của vùng chỉ đạt khoảng 29%, thấp hơn mức trung bình cả nước 38%.

Theo một đánh giá, những thực tế trên cho thấy khu vực DN ở miền Tây không chỉ ít về số lượng mà còn thiếu động lực tái tạo, sự nâng cấp về quy mô cũng như đơn vị đầu chuỗi đủ năng lực dẫn dắt các chuỗi giá trị của vùng. Mô hình tăng trưởng cũ dựa vào tài nguyên, sản lượng thô, lao động giản đơn, hộ sản xuất nhỏ có thể đã chạm trần giới hạn. ĐBSCL chưa tạo được các ngành và DN có giá trị gia tăng cao để kéo mặt bằng năng suất đi lên.

ĐBSCL vẫn giữ vai trò chiến lược trong an ninh lương thực và xuất khẩu nông sản của Việt Nam, đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, khoảng 65% sản lượng nuôi trồng thủy sản, khoảng 70% sản lượng trái cây và trên 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Về đầu tư công của Nhà nước, tới năm 2025, mạng lưới cao tốc liên quan trực tiếp đến ĐBSCL gồm cả các tuyến đã đưa vào khai thác và đang triển khai, dài khoảng 550km; thời gian di chuyển giữa TP HCM - Cần Thơ giảm từ hơn 4 giờ xuống hơn 2 giờ đồng hồ... Vậy chúng ta phải làm gì để ĐBSCL phát triển hơn nữa?

Nhiều ý kiến cho rằng, để giải bài toán trên, cần một hệ thống giải pháp toàn diện. Về nhân lực, cần tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo, tăng năng suất lao động. Để phát huy hiệu quả hệ thống cao tốc, cần tăng cường hệ thống cơ sở hạ tầng phối hợp như đường thủy, kho lạnh, trung tâm phân loại, kiểm định, logistics số, mạng lưới DN đủ sức tổ chức chuỗi cung ứng. Ở tầm vĩ mô, cần gắn đầu tư công với kế hoạch khai thác kinh tế; có các cơ chế bảo lãnh tín dụng ưu tiên cho nông nghiệp; để phát huy giá trị vựa lúa của cả nước, thích ứng biến đổi khí hậu, biến bản sắc miền Tây thành lợi thế cạnh tranh với các vùng miền trên cả nước.