Đề xuất giảm giờ làm, mở rộng quyền nghỉ ngơi cho người lao động

Tại hội thảo, GS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh lao động Việt Nam, cho rằng giờ làm việc bình thường của người lao động tại Việt Nam hiện vẫn ở mức cao. Dù Bộ luật Lao động khuyến khích tuần làm việc 40 giờ, song trên thực tế, thời gian làm việc phổ biến vẫn là 48 giờ mỗi tuần, đặc biệt trong các ngành thâm dụng lao động.

Theo GS Lê Vân Trình, khảo sát tại một số khu công nghiệp cho thấy, nhiều lao động chấp nhận làm việc nhiều giờ để tăng thu nhập, song sức khỏe suy giảm rõ rệt và thời gian dành cho gia đình ngày càng hạn chế. Trong khi đó, việc kéo dài giờ làm việc liên tục, nhất là trong các đợt cao điểm sản xuất, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn lao động.

Dẫn nghiên cứu của Viện Khoa học Lao động và Xã hội, ông Trình cho biết tai nạn lao động trong các ngành thâm dụng lao động thường xảy ra nhiều hơn vào cuối ca làm việc, thời điểm người lao động mệt mỏi, giảm tập trung hoặc trong giai đoạn tăng ca kéo dài. Những người thường xuyên làm thêm từ 40–50 giờ mỗi tháng có tỷ lệ mắc các triệu chứng mệt mỏi mạn tính, đau đầu, giảm khả năng tập trung cao hơn đáng kể so với nhóm không làm thêm hoặc làm thêm ít.

Đây được xem là yếu tố trung gian làm gia tăng nguy cơ tai nạn lao động, đặc biệt là các tai nạn xuất phát từ thao tác sai, chủ quan hoặc vi phạm quy trình an toàn. Thực tế cho thấy, vào những tháng cuối năm – cao điểm đơn hàng – nhiều doanh nghiệp bố trí làm thêm giờ liên tục trong nhiều tuần, khiến người lao động rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, tiềm ẩn rủi ro tai nạn và suy giảm sức khỏe lâu dài.

Từ những phân tích trên, GS Lê Vân Trình đề xuất cần nghiên cứu điều chỉnh giảm thời giờ làm việc bình thường theo lộ trình phù hợp, từ 48 giờ xuống 44 giờ và tiến tới 40 giờ mỗi tuần, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế, năng suất lao động và bảo vệ sức khỏe người lao động, đồng thời phù hợp với xu hướng quốc tế.

Bên cạnh đó, ông Trình kiến nghị rà soát toàn diện quy định về trần làm thêm giờ nhằm cân đối giữa nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp và quyền được nghỉ ngơi của người lao động; đồng thời tăng cường chế tài xử phạt nghiêm các doanh nghiệp vi phạm quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi.

Liên quan đến chế độ nghỉ ngơi, GS Lê Vân Trình cho biết không ít người lao động phản ánh tình trạng thời gian nghỉ giữa giờ bị rút ngắn hoặc không dám nghỉ phép năm vì lo ảnh hưởng đến thu nhập, đánh giá thi đua. Do đó, khi sửa đổi Bộ luật Lao động, cần bảo đảm thực chất quyền nghỉ ngơi của người lao động thông qua việc tăng cường thanh tra, giám sát việc thực hiện nghỉ giữa giờ, nghỉ phép năm; quy định rõ thời gian nghỉ phục hồi sau ca làm việc nhằm phòng ngừa tai nạn lao động và suy giảm sức khỏe.

“Giờ làm việc, giờ nghỉ ngơi là quyền lợi chính đáng của người lao động, không phải là phúc lợi. Cũng như đất đai cần được nghỉ ngơi đầy đủ để cho thu hoạch bền vững, người lao động cần có thời gian nghỉ hợp lý để tái tạo sức lao động”, GS Lê Vân Trình nhấn mạnh.