Cần bảo đảm nguồn lực cho công tác phổ biến pháp luật

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết hiện nay Bộ Tư pháp đang thực hiện quy trình xây dựng hồ sơ đề nghị xây dựng luật theo quy định của pháp luật. Bộ đã có Tờ trình báo cáo Chính phủ về các chính sách của dự án luật và đang tiếp tục lấy ý kiến thành viên Chính phủ. Đa số ý kiến cơ bản thống nhất với 6 nhóm chính sách do Bộ Tư pháp đề xuất, tuy nhiên vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ thêm.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc

Tại Hội thảo, bên cạnh việc góp ý trực tiếp vào dự thảo Luật, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung cho ý kiến đối với 6 nhóm chính sách với các nội dung cơ bản gồm: (1) Phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước, thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL); (2) Hoàn thiện quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng PBGDPL; (3) Mở rộng đối tượng đặc thù và quy định rõ chính sách, trách nhiệm PBGDPL cho đối tượng đặc thù; (4) Quy định rõ nội dung, trách nhiệm giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; (5) Bổ sung quy định về truyền thông chính sách và các phương thức PBGDPL theo hướng hiện đại, chuyển đổi số; (6) Bổ sung cơ chế, chính sách và nguồn lực tương xứng cho công tác PBGDPL.

Đối với chính sách liên quan đến Hội đồng phối hợp PBGDPL cấp xã, nhiều ý kiến cho rằng cần quy định thống nhất việc thành lập Hội đồng ở cấp xã nhằm tăng cường sự phối hợp liên ngành, hỗ trợ người đứng đầu trong chỉ đạo, điều hành công tác PBGDPL. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng cấp xã hiện đã có nhiều ban chỉ đạo, hội đồng hoạt động chưa thực sự hiệu quả; nếu quy định cứng sẽ làm tăng đầu mối, phát sinh hình thức, chồng chéo và giảm trách nhiệm của người đứng đầu. Do đó, các đại biểu cho rằng cần tiếp tục phân tích sâu hơn để làm cơ sở lựa chọn phương án phù hợp.

Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên trình bày dự thảo

Về nội dung này, theo ông Nguyễn Công Thiếp, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu cho rằng cần quy định bắt buộc việc thành lập Hội đồng phối hợp PBGDPL ở cấp xã để bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức trong công tác PBGDPL ngay từ cơ sở; nâng cao hiệu quả tuyên truyền, đưa pháp luật đến gần người dân; kịp thời nắm bắt, giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn góp phần giữ vững trật tự, an toàn xã hội và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu cho rằng, đối với đội ngũ làm công tác PBGDPL như báo cáo viên, tuyên truyền viên, cần quy định rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm để bảo đảm tính chính danh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, cần có chế độ, chính sách phù hợp nhằm tạo động lực, khuyến khích đội ngũ này yên tâm công tác, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động PBGDPL ở cơ sở. Đồng thời, quy định rõ nguồn lực thực hiện công tác PBGDPL.

Các đại biểu trao đổi tại Hội thảo

Theo ông Đỗ Xuân Toán – Phó giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Điện Biên cho biết, thực tiễn tại địa phương cho thấy nhiều vụ việc vi phạm pháp luật xảy ra do công tác tuyên truyền, PBGDPL chưa thực sự hiệu quả, nhất là tại cơ sở và địa bàn vùng sâu, vùng xa. Ông Đỗ Xuân Toán nêu rõ, theo quy định hiện hành, công tác PBGDPL không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành Tư pháp mà là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị. Tuy nhiên, trên thực tế, cơ quan tư pháp hiện chủ yếu đóng vai trò cơ quan tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Trong khi đó, nhiều cơ quan, đơn vị được giao kinh phí để thực hiện công tác PBGDPL nhưng thiếu cơ chế phối hợp, theo dõi và điều phối thống nhất.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề xuất Luật sửa đổi cần quy định rõ hơn về cơ chế quản lý, sử dụng kinh phí cho công tác PBGDPL. Theo đó, các cơ quan, đơn vị được giao kinh phí cần có trách nhiệm báo cáo cụ thể về nội dung tuyên truyền, đối tượng được phổ biến pháp luật, địa bàn thực hiện cũng như người trực tiếp thực hiện công tác này để cơ quan quản lý nhà nước có cơ sở theo dõi, điều phối; nhấn mạnh cần đặc biệt quan tâm đến tiêu chuẩn, năng lực của đội ngũ thực hiện công tác PBGDPL tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Quang cảnh Hội thảo

Tại Hội thảo, các đại biểu phản ánh thực trạng phân bổ và sử dụng kinh phí hiện nay còn dàn trải, thiếu điều phối tập trung. Một số nơi tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo ở địa bàn thuận lợi, dễ triển khai, trong khi những khu vực khó khăn lại ít được tiếp cận. Do đó cần có cơ chế quản lý, điều phối kinh phí chặt chẽ hơn; nghiên cứu giao cơ quan tư pháp tham gia sâu hơn vào quá trình phân bổ, thẩm định và theo dõi kinh phí thực hiện công tác PBGDPL của các ngành, địa phương. Bên cạnh đó, đại biểu cũng kiến nghị cần nghiên cứu bổ sung chế độ, chính sách phù hợp đối với đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật bảo đảm tương xứng với yêu cầu và khối lượng công việc thực tế.

Liên quan đến chính sách về đối tượng đặc thù, một số ý kiến đề nghị không xác định cứng các nhóm đối tượng đặc thù trong luật mà chỉ quy định nguyên tắc chung, sau đó giao văn bản dưới luật hướng dẫn cụ thể theo từng giai đoạn và điều kiện thực tiễn; nhiều ý kiến khác đề nghị tiếp tục quy định cụ thể các nhóm đối tượng cần ưu tiên trong công tác PBGDPL để có cơ chế tập trung nguồn lực phù hợp.