Khi “nhân vật thật” yêu cầu xin lỗi
“Em và Trịnh” có thể được xem là tác phẩm điện ảnh có sức nóng nhất từ đầu năm đến nay. Bộ phim tạo ra nhiều hiệu ứng, nhiều tranh cãi và cũng là phim phá kỉ lục “trăm tỉ” cho đến thời điểm này của năm.
Cạnh đó, phim cũng gây ra không ít ồn ào mà mới đây nhất là sự việc Giáo sư người Nhật Michiko Yoshii - người được xem là nguyên mẫu của nhân vật Michiko trong phim “Em và Trịnh” yêu cầu đoàn làm phim xin lỗi. Thông qua luật sư đại diện Nguyễn Thị Diễm Phượng, Giáo sư Michiko đã yêu cầu nhà sản xuất phim “Em và Trịnh” xin lỗi về việc sử dụng hình ảnh, thông tin về bà nhưng không xin phép. Trong vòng 7 ngày kể từ 13/9, nhà sản xuất không phúc đáp lại yêu cầu từ Giáo sư Michiko thì luật sư đại diện sẽ nhờ Cục Điện ảnh can thiệp trước khi gửi đơn ra toà án.
Theo thông tin Luật sư Nguyễn Thị Diễm Phượng cung cấp, đoàn làm phim chưa từng xin phép bà Michiko về việc đưa thông tin cá nhân, hình ảnh bà lên phim và bà Michiko cũng không biết gì, không đồng ý đưa nguyên mẫu câu chuyện của mình lên phim. Đồng thời, những thông tin bà Michiko xuất hiện trên phim có nhiều sai lệch so với sự thật và làm ảnh hưởng phần nào đến đời sống gia đình bà hiện tại.
Trước đó, đoàn làm phim cũng đã vướng phải lùm xùm khi danh ca Khánh Ly lên tiếng chỉ trích bộ phim thể hiện sai lệch hình ảnh của bà trên phim. Theo danh ca, bộ phim “cố ý gán ghép” bà và Trịnh Công Sơn, trong khi mối quan hệ giữa hai người thực tế hết sức trong sáng. Cạnh đó, phim có nhiều chi tiết không chính xác ảnh hưởng đến hình ảnh của Khánh Ly như cảnh bà đút sữa chua cho Trịnh Công Sơn ăn. Khánh Ly cũng cho biết bà đã bày tỏ sự không đồng ý với nhiều chi tiết khi được xem kịch bản, nhưng rồi nhà sản xuất vẫn đưa lên phim bất chấp ý kiến của bà
Một “nguyên mẫu” khác của phim, ca sỹ Thanh Thúy cũng cho biết, nhiều chi tiết liên quan đến ca sĩ trong phim sai lệch với sự thật. Như chuyện Trịnh Công Sơn đưa Thanh Thúy về đầu ngõ, phong cách ăn mặc “diêm dúa” của Thanh Thúy trong phim không phù hợp vì thực tế thời điểm đó Thanh Thúy đang để tang mẹ...
Những phản ứng của các “nguyên mẫu” trong phim đã làm dấy lên những tranh luận sôi nổi. Một số ý kiến cho rằng, điện ảnh được phép sáng tạo và không nhất thiết phải “bê” nguyên thực tế ngoài đời, dẫu là phim làm về nhân vật có thật.
Tuy nhiên, không ít ý kiến khác lại chỉ trích đoàn làm phim “thiếu tôn trọng nguyên mẫu” khi xây dựng nhân vật đi quá xa so với thực tế, bất chấp có thể ảnh hưởng đến cuộc sống cá nhân của những nhân vật còn sống và người nhà của nhân vật đã khuất.
Mong manh ranh giới giữa “sáng tạo” hay “làm hỏng” hình tượng
Ranh giới giữa “sáng tạo” hay “làm hỏng” hình tượng nhân vật là một vấn đề được đưa ra tranh luận, không chỉ giới hạn trong bộ phim “Em và Trịnh”. Trên thế giới có rất nhiều bộ phim được xây dựng trên cảm hứng hoặc cuộc đời của nhân vật nổi tiếng có thật. Và trong số đó cũng không ít phim vướng phải kiện tụng khi chính nhân vật hoặc người nhà nhân vật cho rằng phim “bóp méo’ sự thật, bôi nhọ nhân vật hoặc công bố thông tin cá nhân khi không được phép.
Theo Luật sư Nguyễn Thanh Tùng, ở khía cạnh pháp luật, đoàn làm phim hay người viết sách, khi muốn đưa những hình ảnh, thông tin cá nhân liên quan đến chi tiết đời tư, tên tuổi... của một nhân vật lên phim bắt buộc phải xin phép nhân vật ấy. Nếu không, một khi nhân vật thu thập được bằng chứng chứng minh bộ phim “khai thác trái phép hình ảnh cá nhân” hoặc “tiết lộ thông tin riêng tư trái phép”, nhân vật có thể khởi kiện đoàn làm phim.
Luật sư Nguyễn Thanh Tùng cũng cho rằng, ngoài yếu tố pháp luật còn có đạo đức của người làm phim nên tôn trọng nhân vật bằng cách xin ý kiến trước khi làm phim, đồng thời cân nhắc những chi tiết có thể ảnh hưởng xấu đến danh dự, đời sống của nhân vật và người nhà họ.
Thời gian qua, điện ảnh trong nước đang có nhiều dự án phim về những nhân vật có thật, từ nhân vật lịch sử cho đến những người truyền cảm hứng đương đại. Có thể kể đến những dự án về Hai Bà Trưng, phim về cuộc đời của hai diễn viên xiếc Quốc Cơ - Quốc Nghiệp, phim về cuộc đời của nghệ sĩ Quyền Linh, phim về xạ thủ bắn súng Hoàng Xuân Vinh...
Những sự cố xảy ra cho phim “Em và Trịnh” cùng với nhiều câu chuyện từ điện ảnh nước ngoài có thể sẽ là bài học nhãn tiền cho các nhà làm phim. Làm sao để giải được “bài toán” tác phẩm điện ảnh vừa sáng tạo, bay bổng hơn thực tế, nhưng phải tôn trọng sự thật, tôn trọng nhân vật. Một bộ phim, dẫu có hay đến đâu, nhưng vi phạm quyền riêng tư, lại không tôn trọng nguyên tắc làm phim thì khó mà khiến công chúng ủng hộ hết lòng được.
(Nguồn: Báo in Pháp luật Việt Nam số 265 ra ngày 22/9/2022)
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Sáng 19/3, tại Bộ Tư pháp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đã chủ trì buổi làm việc về chương trình “Gương sáng Pháp luật” năm 2026 với sự tham gia của các đơn vị liên quan.
(PLM) - Lần đầu tiên tại Việt Nam, kỹ thuật ghép gan domino được triển khai thành công tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, đánh dấu bước tiến vượt bậc của y học nước nhà trong lĩnh vực ghép tạng.
(PLM) - Nhiều hộ dân sinh sống tại thôn Chùa, xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn phản ánh hoạt động khai thác tại mỏ đá Lân Đa do Công ty TNHH Anh Thắng làm chủ đầu tư đã gây rung chấn nhà cửa và phát tán bụi đá ra khu vực xung quanh. Theo đó, tường nhà và sân bê tông của một số gia đình xuất hiện các vết rạn, nứt, bụi đá bám dày trên lá và quả, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và năng suất cây trồng.
(PLM) - Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 không chỉ là dịp để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ, mà còn là cơ hội để tuổi trẻ thể hiện trách nhiệm với hiện tại và tương lai của đất nước.
(PLM) - Sáng ngày 15/3, cùng với hàng triệu cử tri trên mọi miền Tổ quốc, không khí bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 đã diễn ra trong niềm phấn khởi, tự hào. Từ đô thị đến vùng sâu, vùng xa, từ đất liền ra hải đảo, ngày hội lớn của dân tộc thực sự trở thành "Ngày hội non sông" – minh chứng sinh động cho tinh thần dân chủ, ý thức trách nhiệm và niềm tin sâu sắc của nhân dân vào chế độ, vào Nhà nước.
PLM - Trong không khí hân hoan của Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, tại nhiều cơ sở y tế trên địa bàn Hà Nội, công tác tổ chức bầu cử được triển khai chu đáo, các hòm phiếu lưu động được mang đến tận buồng bệnh tạo điều kiện để mỗi cán bộ y tế, người bệnh và người nhà bệnh nhân thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình.
(PLM) - Trong không khí rộn ràng của ngày hội non sông, ngay từ sáng sớm tại nhiều khu vực bỏ phiếu trên địa bàn Hà Nội, đông đảo cử tri đã có mặt để thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân. Đáng chú ý, nhiều bạn trẻ lần đầu tham gia bầu cử không giấu được sự háo hức và tự hào khi chuẩn bị bỏ lá phiếu của mình.
(PLM) - Bầu cử là một sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân trong việc lựa chọn những đại biểu xứng đáng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình. Để thực hiện quyền bầu cử một cách đúng pháp luật, mỗi cử tri cần hiểu và nắm rõ những quy định cơ bản về bầu cử, cũng như những điểm cần lưu ý trước ngày bầu cử.
Chỉ còn một ngày nữa, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Tại nhiều địa bàn của Hà Nội công tác chuẩn bị đang được khẩn trương hoàn tất, bảo đảm mọi cử tri đều được thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân.
