Chuyển tư duy đột phá từ quản lý tài nguyên đơn thuần sang mô hình quản trị biển hiện đại

Chuyển mạnh sang quản trị không gian biển hiện đại

Trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Đặng Ngọc Điệp cho biết, việc sửa đổi Luật là nhiệm vụ trọng tâm nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và tạo không gian phát triển mới cho các ngành kinh tế biển. Đồng thời, thể chế hóa chủ trương của Trung ương về phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu lần sửa đổi Luật này phải thể hiện được bước chuyển tư duy đột phá từ quản lý tài nguyên đơn thuần sang mô hình quản trị biển hiện đại; đồng thời lưu ý 4 vấn đề trụ cột cốt lõi bao gồm pháp lý, quản trị, kinh tế biển và môi trường. Nêu rõ việc quản lý không gian biển là nền tảng, Chủ tịch QH lưu ý cần giữ vững nguyên tắc quản lý đồng bộ từ cột nước, đáy biển đến lòng đất dưới đáy biển; thiết lập cơ chế xử lý chồng lấn liên ngành gồm dầu khí, điện gió, hàng hải, nuôi biển, quốc phòng, bảo tồn.

Cùng với đó, cần định nghĩa rõ khái niệm “không gian biển” vào Luật để bảo đảm tính thống nhất, tránh va chạm với các luật liên quan như: Luật Quy hoạch, Luật Điện lực, Luật Dầu khí... Đối với các khu vực phát sinh chồng lấn giữa dầu khí, điện gió, nuôi biển, hàng hải, quốc phòng và bảo tồn, Luật cần quy định cơ chế xử lý theo 5 thứ tự ưu tiên minh bạch là quốc phòng - an ninh; an toàn hàng hải; hệ sinh thái nhạy cảm; hạ tầng chiến lược; phát triển kinh tế.

Chủ tịch QH nhấn mạnh sự cần thiết giải quyết các yêu cầu cốt lõi trong xây dựng Luật bao gồm biến quyền sử dụng biển thành tài sản pháp lý sạch mà không ảnh hưởng đến chủ quyền hay môi trường; bảo đảm quy hoạch không gian biển giữ vai trò định hướng đối với các giấy phép ngành; kiên quyết xóa bỏ tình trạng “cát cứ”, cắt nhỏ dữ liệu đại dương để chuyển sang cơ chế dữ liệu mở, dùng chung; quá trình phân cấp quản lý cho địa phương phải đi đôi với bảo toàn chủ quyền quốc gia, bảo vệ quyền tiếp cận biển và sinh kế hợp pháp của cộng đồng ven biển.

Chuyển tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển

Cùng ngày, UBTVQH cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Tại Phiên họp, quy định về phân loại dự án và đánh giá tác động môi trường là nội dung được nhiều đại biểu quan tâm, cho ý kiến.

Cơ bản tán thành việc sửa đổi Điều 28 theo hướng đơn giản hóa phân loại dự án đầu tư từ 4 nhóm xuống 3 nhóm; đồng thời thu hẹp đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Thị Thanh đánh giá đây là nội dung cải cách lớn, góp phần giảm thủ tục đối với các dự án có mức độ rủi ro môi trường thấp.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch QH Nguyễn Thị Thanh, khi thay đổi cơ chế đánh giá tác động môi trường từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phân loại dự án đầu tư từ 4 nhóm xuống 3 nhóm, các cơ quan cần tiếp tục nghiên cứu các nội dung phân loại dự án và đánh giá tác động môi trường. Trên tinh thần đó, Phó Chủ tịch QH đề nghị tiếp tục rà soát, xác định rõ các trường hợp phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, trường hợp phải có giấy phép môi trường, trường hợp chỉ đăng ký môi trường tương ứng với từng nhóm dự án nhằm tránh khoảng trống hoặc chồng chéo trong thực hiện. Các tiêu chí phải đủ rõ, có khả năng áp dụng thống nhất trong thực tế.

Đối với thẩm quyền thẩm định đánh giá tác động môi trường tại Điều 35, dự thảo Luật phân cấp mạnh cho UBND cấp tỉnh. Phó Chủ tịch QH Nguyễn Thị Thanh thống nhất với chủ trương này nhưng đề nghị làm rõ trường hợp dự án có tác động liên tỉnh, liên vùng, xuyên biên giới và quy định về cơ chế lấy ý kiến địa phương có liên quan cũng như trách nhiệm điều phối của Bộ NN&MT.

Cũng bày tỏ tán thành cao với việc phân loại các dự án thành 3 nhóm, trong đó, nhóm 3 không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, không phải có giấy phép môi trường mà chỉ thực hiện đăng ký môi trường, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, quy định như vậy là phù hợp với việc cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và giảm chi phí cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông Phan Chí Hiếu đề nghị, để việc phân loại được hiệu quả, cần thiết lập cơ chế hậu kiểm tương xứng.

Ngoài ra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng, tiếp thu quan điểm đã được xác định rõ trong Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng để bảo đảm nguồn lực chi cho BVMT tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ; tốc độ tăng trưởng, quy mô nền kinh tế.