Đánh thức tiềm năng du lịch từ di sản văn hóa xứ Nghệ

Con số này đang tiến gần mục tiêu năm 2025 và từng bước thực hiện Chiến lược phát triển du lịch Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035 của UBND tỉnh cùng Nghị quyết số 39-NQ/TW về xây dựng và phát triển Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

“Thời điểm vàng” để du lịch bứt tốc

Theo Chiến lược phát triển du lịch Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035 được phê duyệt tại Quyết định số 1439/QĐ.UBND của UBND tỉnh, mục

tiêu chiến lược là: Phát huy tiềm năng, lợi thế vị trí địa lý – văn hóa, tài nguyên thiên nhiên và di sản văn hóa phong phú để tạo bước phát triển đột phá cho du lịch Nghệ An, đưa du lịch từng bước trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh.

Thương hiệu du lịch đặc trưng của tỉnh Nghệ An là du lịch chuyên đề về Chủ tịch Hồ Chí Minh, đất nước và con người Xứ Nghệ. Trong đó, định hướng phát triển sản phẩm du lịch gồm 7 nhóm cơ bản là du lịch văn hóa – lịch sử (du lịch văn hóa, tâm linh, tham quan di tích, danh thắng, tôn giáo, thăm viếng, hành hương, về nguồn, ẩm thực, dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh; du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe (biển, đảo; núi; vùng khí hậu đặc biệt); du lịch sinh thái, khám phá, thám hiểm (sông – hồ; nghiên cứu thiên nhiên, khu dự trữ sinh quyển thế giới; lặn biển, leo núi); du lịch cộng đồng, trải nghiệm; du lịch đô thị, mua sắm, thể thao, giải trí, du lịch quá cảnh (cửa khẩu, tàu biển); du lịch MICE; du lịch chuyên đề, danh nhân.

Cùng với đó, ngày 18/7/2023, Bộ Chính trị đã có Nghị quyết số 39-NQ/TW về xây dựng và phát triển Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết nêu rõ phát triển “du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đưa Nghệ An trở thành một trong những trung tâm du lịch của vùng Bắc Trung Bộ, là điểm đến hấp dẫn của cả nước”.

Trên lộ trình phát triển, năm 2025 được xác định là “thời điểm vàng” để du lịch Nghệ An bứt tốc với nhiều đột phá.

Trong đó, đánh thức tiềm năng du lịch từ kho tàng di sản văn hoá được xem là một trong những giải pháp trọng tâm.

Tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 – 2030, bà Trần Thị Mỹ Hạnh - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã nhấn mạnh: Trong dòng chảy chung của văn hóa dân tộc, Nghệ An từ lâu đã được khẳng định là một tiểu vùng văn hóa đặc sắc, hội tụ tinh hoa, lắng đọng lịch sử và hun đúc nên những phẩm chất truyền thống cao quý của con người xứ Nghệ. Trái tim và tâm hồn của bao thế hệ người dân nơi đây đã kiến tạo nên mạch nguồn văn hóa riêng biệt, không trộn lẫn với bất kỳ vùng văn hóa nào khác.

Cộng đồng các dân tộc Nghệ An đã sáng tạo, gìn giữ và lưu truyền một kho tàng văn hóa vật thể và phi vật thể đa dạng, giàu bản sắc, mà hơn hết là dân ca ví, giặm - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh; nhiều công trình kiến trúc, nghệ thuật, lịch sử, văn hóa đặc sắc.

Con người Nghệ An, với phẩm chất hiếu học, nghĩa tình, kiên cường trong đấu tranh nhưng mềm mại, tài hoa trong nghệ thuật, đã góp phần làm nên bản sắc riêng có.

Những giá trị ấy không chỉ là di sản quá khứ, mà còn là sức mạnh tinh thần cho hiện tại và tiếp nối, phát huy, với khát vọng vươn lên trong tương lai, đưa Nghệ An phát triển nhanh và bền vững.

Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh được nâng cấp, hướng tới trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách. Ảnh: Tuyết Lan

Xây dựng văn hoá thành thương hiệu

Nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: “Văn hóa là nền tảng - Thông tin là mạch dẫn - Thể thao là sức mạnh - Du lịch là nhịp cầu kết nối”, cùng phương châm “Quyết liệt hành động, khát vọng cống hiến”; Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An đề xuất 5 nhóm giải pháp để bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống và định hình bản sắc văn hóa dân tộc trong kỷ nguyên mới trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Một là, lấy con người là trung tâm, tập trung xây dựng con người Nghệ An trí tuệ, hiếu học, nhân ái, nghĩa tình; biết giữ gìn bản sắc nhưng sẵn sàng hội nhập. Từ trường học đến cộng đồng, cần đưa tinh hoa văn hóa xứ Nghệ vào đời sống, để thế hệ trẻ thấm nhuần, tự hào và quảng bá văn hóa truyền thống.

Những mô hình “dạy dân ca trong trường học”, “giáo dục địa phương”, tổ chức không gian trải nghiệm di sản tại bảo tàng, di tích… được tổ chức thời gian qua đã chứng minh rằng, giới trẻ không hề thờ ơ với truyền thống. Khi văn hóa thấm vào tâm hồn, họ sẽ trở thành lực lượng quan trọng để sáng tạo, bảo vệ bản sắc trước làn sóng hội nhập quốc tế.

Hai là, bảo tồn, phát huy giá trị, gắn kết gìn giữ di sản văn hóa dân tộc với việc đánh thức tiềm năng du lịch không để di sản bị đóng băng. Đầu tư bảo tồn các di tích, làng nghề, lễ hội truyền thống để gìn giữ, kết nối thành hành trình trải nghiệm. Bổ sung nguồn lực, cơ chế, chính sách để phát huy vai trò của nghệ nhân trong thực hành và trao truyền di sản. Đưa di sản dân ca ví, giặm tiếp tục vang xa, được bảo tồn, phục dựng và “biến” thành sản phẩm du lịch đặc sắc. Cần phải xây dựng tour đêm “Thanh âm ví dặm”, “Đêm thành cổ” “Mô tê show” hay “Lửa Xô viết”, “Trầm tích sông Lam”… để phát triển du lịch, phát triển kinh tế đêm.

Show đêm "Lửa Xô viết" tạo dấu ấn mạnh mẽ trong quảng bá hình ảnh du lịch Nghệ An.

Xây dựng thương hiệu du lịch Nghệ An dựa trên giá trị văn hóa - lịch sử, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương. Hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù như: Lễ hội Làng Sen, Lễ hội sông nước Cửa Lò, Lễ hội Đền Cờn, Festival ví dặm.., du lịch cộng đồng ở miền Tây Nghệ An. Xây dựng các tuyến du lịch gắn kết nhiều loại hình theo các chủ đề như: “Hành trình về nguồn”, “Con đường Di sản”, “Dấu chân Bình ngô”...

Ba là, huy động sức mạnh cộng đồng và nguồn lực xã hội. Văn hóa thuộc về nhân dân, nên cần phát động phong trào toàn dân bảo tồn di sản, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư. Việc xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao hiện đại từ tỉnh đến cơ sở, trong đó có trung tâm văn hóa – thể thao đa chức năng quy mô lớn, là giải pháp nâng cao đời sống tinh thần nhân dân và tổ chức sự kiện quy mô cấp vùng và toàn quốc.

Nhiều hoạt động trải nghiệm trong tour đêm "Lửa Xô viết". Ảnh: Tuyết Lan

Bốn là, phát triển công nghiệp văn hóa, đưa Nghệ An ra thế giới. Thực tế đã chứng minh, những chương trình nghệ thuật, điện ảnh, sự kiện văn hóa - giải trí lớn có thể mang lại doanh thu khổng lồ, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Vì vậy, tỉnh cần quan tâm khuyến khích mọi nguồn lực đầu tư vào du lịch văn hóa, nghệ thuật, điện ảnh, thiết kế, truyền thông…; quảng bá hình ảnh Nghệ An ra thế giới, để văn hóa trở thành thương hiệu, là “hộ chiếu mềm” của tỉnh trên bản đồ hội nhập.

Năm là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa; Xây dựng hệ thống bảo tàng số, thư viện số, tham quan di tích ảo 3D, 4D, ứng dụng thuyết minh tự động bằng nhiều ngôn ngữ; Phát triển các nền tảng số giới thiệu di sản Nghệ An đến bạn bè quốc tế; Khuyến khích sáng tạo nội dung số về văn hóa Nghệ An trên mạng xã hội, để lan tỏa giá trị truyền thống tới giới trẻ.

Người dân theo dõi chương trình kỷ niệm 995 năm danh xưng Nghệ An, 95 năm Xô viết Nghệ Tĩnh qua màn hình lớn ngoài Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh. Ảnh: Tuyết Lan

Cũng trong tháng 9 vừa qua, tỉnh Nghệ An tổ chức chuỗi sự kiện ý nghĩa nhằm kỷ niệm 995 danh xưng Nghệ An, 95 năm Xô viết Nghệ Tĩnh: Khai trương Nhà trưng bày Xô viết Nghệ Tĩnh; Lễ kỷ niệm 995 năm danh xưng Nghệ An, 95 năm Xô viết; Đón Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt “Những địa điểm ghi dấu Phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh (1930-1931) tại Nghệ An" và ra mắt show trải nghiệm đêm “Lửa Xô viết”.

Chỉ sau một tháng khai trương, Nhà trưng bày Xô viết Nghệ Tĩnh đã đón gần 6.000 lượt khách tham quan, tăng gấp 3 lần so với trước. Nhiều hoạt động quảng bá, xúc tiến, liên kết du lịch được tổ chức sôi nổi, đặc biệt là chương trình nghệ thuật “Lửa Xô viết” kết hợp trình chiếu 3D mapping đã tạo dấu ấn mạnh mẽ trong quảng bá hình ảnh du lịch Nghệ An.

Kết quả này cho thấy hướng đi đúng đắn, sáng tạo trong phát triển du lịch bền vững, gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá và không ngừng đổi mới tư duy, quyết liệt hành động của ngành văn hoá, thể thao, du lịch Nghệ An.