Muốn thu hút khách du lịch, văn hóa phải nằm ở "lõi"

Những trải nghiệm văn hóa đặc sắc

Theo số liệu được Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam công bố, trong 5 ngày nghỉ lễ, từ 29/8 đến 2/9, cả nước ước đón và phục vụ khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, có 10 địa phương đạt doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên như: Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Lào Cai, Quảng Ninh, Huế, Hải Phòng, Lâm Đồng và Ninh Bình.

Nếu nhìn sâu hơn vào những con số này, có thể thấy văn hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sức hút cho điểm đến. Du khách hiện không chỉ tìm một nơi để nghỉ ngơi hay chụp ảnh, mà muốn được “sống” trong không gian của địa phương, thưởng thức món ăn đặc trưng, tìm hiểu lịch sử, tham gia lễ hội hoặc trải nghiệm những sinh hoạt mà họ khó tìm thấy ở nơi mình đang sinh sống.

TP Huế là một ví dụ rõ nét. Từ đầu năm đến nay, Huế đã thu hút hàng triệu nghìn lượt khách du lịch tham quan. Theo Sở Du lịch TP Huế, trong 8 tháng đầu năm 2026, Huế đón khoảng 5,18 triệu lượt khách, mang về 13,79 nghìn tỷ đồng doanh thu du lịch. Huế đã thành công trong việc khai thác nét đẹp văn hóa, lịch sử bằng cách sử dụng hình ảnh của Đại Nội, lăng tẩm, đền chùa và vẻ đằm thắm, duyên dáng của con người xứ Huế. Đặc biệt, Huế còn thu hút một lượng lớn du khách trẻ. Họ rời xa các thành phố xô bồ, về Huế để tận hưởng bầu không khí cổ kính, nên thơ.

Cách làm này cho thấy một hướng đi đáng chú ý, thay vì chỉ bán vé tham quan một di tích, địa phương có thể “kể lại” câu chuyện văn hóa bằng nhiều hình thức. Một cung điện có thể trở thành không gian nghệ thuật; một lễ hội truyền thống có thể kết hợp với âm nhạc hiện đại; ẩm thực có thể trở thành một hành trình khám phá văn hóa.

Ở TP Hải Phòng, văn hóa ẩm thực đang trở thành một sản phẩm du lịch nổi bật. Food tour (tour trải nghiệm ẩm thực) tiếp tục là sản phẩm hút khách, trong các mùa du lịch, với công suất phòng tại nhiều cơ sở lưu trú đạt khoảng 80% trong những ngày cao điểm. Điều này cho thấy đôi khi “tài nguyên du lịch” không nhất thiết phải là một công trình đồ sộ.

Giữ hồn văn hóa, tạo dấu ấn điểm đến

Cùng với cơ hội, sự phát triển của du lịch văn hóa cũng đặt ra một “bài toán” không nhỏ, làm thế nào để khai thác văn hóa mà không làm mất đi bản sắc. Hiện nay, nhiều địa phương đang có sản phẩm du lịch văn hóa “na ná” nhau, làm mất đi nét riêng biệt. Ví dụ, nhiều tỉnh, thành đều phát triển mô hình phố đi bộ, chợ đêm bằng các gian hàng ẩm thực, đặc sản, đồ lưu niệm và biểu diễn văn nghệ.

PGS.TS Đinh Hồng Hải, Khoa Nhân học và Tôn giáo học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, Việt Nam có nguồn vốn văn hóa phong phú với di sản, lễ hội, làng nghề và bản sắc cộng đồng. Tuy nhiên, từ một giá trị văn hóa đến một sản phẩm du lịch có sức hút là cả một quá trình. Điều quan trọng là văn hóa phải nằm ở “lõi” của sản phẩm thay vì chỉ trở thành lớp trang trí bên ngoài.

Đơn cử như tại Hà Nội vẻ đẹp thu hút khách du lịch gắn với mùa thu lá vàng rơi, những di tích lịch sử hào hùng, nét văn hóa thanh lịch, món ăn trang nhã, ngon miệng. Ngược lại, du lịch ở phía Tây Bắc có thế mạnh về núi non, cảnh quan và văn hóa của các cộng đồng dân tộc thiểu số. Về với Nam Bộ hệ thống bánh truyền thống như bánh ú, bánh ít, bánh pía gắn với lịch sử giao lưu và đời sống văn hóa phương Nam là một điểm nhấn du lịch. Những giá trị ấy chính là nét riêng biệt mà mỗi địa phương cần khai thác.

Thực tế, khi mỗi vùng đất biết biến di sản thành trải nghiệm, ẩm thực thành câu chuyện, lễ hội thành sản phẩm và đời sống cộng đồng thành một phần của hành trình, văn hóa sẽ không còn là “phần phụ” của du lịch. Khi ấy, chính bản sắc địa phương trở thành lợi thế cạnh tranh, tạo nên một sức hút khó sao chép và góp phần biến những chuyến đi ngắn ngày thành trải nghiệm có chiều sâu.