Đề xuất mở rộng đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng

Góp ý tại buổi thẩm định, đại diện Bộ Quốc phòng cho biết, Pháp lệnh ưu đãi người có công hiện nay quy định 12 nhóm đối tượng cùng các chế độ ưu đãi tương ứng. Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh hiện mới tập trung vào những người tham gia kháng chiến, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế. Trong khi đó, các trường hợp bị thương, hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng nhưng chưa được công nhận là người có công; hoặc những người có nhiều đóng góp đặc biệt, được tặng thưởng các phần thưởng cao quý như Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh… vẫn chưa có quy định cụ thể để xem xét công nhận, điều này dẫn đến nhiều ý kiến, băn khoăn trong dư luận xã hội. Vì vậy, Bộ Quốc phòng đề nghị nghiên cứu mở rộng đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng, đồng thời bổ sung khái niệm “người có công với cách mạng” trong Pháp lệnh sửa đổi để tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc thực hiện.

Về điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh, hiện nay, Pháp lệnh quy định việc công nhận đối với các trường hợp bị thương, hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh có tính chất dũng cảm, nguy hiểm hoặc tại địa bàn biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, theo Bộ Quốc phòng, các quy định này chưa thực sự phù hợp với tính chất nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.

Đại diện Bộ Quốc phòng nêu rõ, trong bối hiện nay, việc mở rộng đối tượng công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các trường hợp bị thương, hy sinh trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc là cần thiết. Do đó, đề nghị sửa đổi theo hướng, người được cấp có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, nếu bị thương hoặc hy sinh mà không do lỗi của bản thân thì được xem xét công nhận thương binh, liệt sĩ.

Đối với nhóm đối tượng đề nghị được công nhận là người có công, nhất là các trường hợp có thành tích đặc biệt trong chiến đấu, nhiều ý kiến cho rằng cần được xem xét thấu đáo, đại diện Hội Cựu chiến binh cho biết, hiện nay vẫn còn hơn 100.000 người đã trực tiếp tham gia chiến đấu tại nhiều chiến trường, lập nhiều thành tích xuất sắc và đã được ghi nhận qua các giai đoạn tổng kết, khen thưởng trước đây nhưng chưa được công nhận là người có công, vì vậy, đại diện Hội Cựu chiến binh cần nghiên cứu, quy định cụ thể điều kiện xác định đây là nhóm đối tượng đủ điều kiện để xem xét công nhận là người có công với cách mạng, bảo đảm sự ghi nhận xứng đáng đối với những đóng góp, hy sinh của họ trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Để thể hiện sự quan tâm, kịp thời ghi nhận công lao, đóng góp của cán bộ, chiến sĩ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, một số ý kiến cho rằng cần thiết phải mở rộng điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các trường hợp bị thương, hy sinh trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh bảo vệ Tổ quốc; xem xét, mở rộng các cán bộ, viên chức các Bộ, ngành khác với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hy sinh trong thực hiện nhiệm quốc phòng, an ninh là đối tượng công nhận là người có công; bổ sung cụm từ: “bảo vệ tài sản nhà nước; cứu hộ, cứu nạn; quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy và chữa cháy rừng” vào nhóm nhiệm vụ được xem xét công nhận liệt sĩ và thương binh…

Phát biểu kết luận thẩm định, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhất trí sự cần thiết ban hành Pháp lệnh sửa đổi. Tuy nhiên cần tiếp tục rà soát để hoàn thiện, đặc biệt là phạm vi sửa đổi, bổ sung và đối tượng áp dụng, trong đó, cần cân nhắc đầy đủ các ý kiến của Hội đồng thẩm định. Những nội dung chưa đủ thông tin hoặc chưa đánh giá đầy đủ tác động thì cần tiếp tục nghiên cứu, giải trình và xử lý tổng thể trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu tại buổi họp Hội đồng thẩm định

Thứ trưởng nhấn mạnh, chính sách đối với người có công luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, việc mở rộng chính sách cần đặt trong điều kiện bảo đảm nguồn lực ngân sách, phải có trọng tâm, trọng điểm và đánh giá kỹ tác động tài chính. Vì vậy, phạm vi sửa đổi, bổ sung cần bám sát các yêu cầu mà Tổng Bí thư đã chỉ đạo, đồng thời gắn với yêu cầu phân cấp, phân quyền theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ngoài ra, những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn mà đã có đầy đủ căn cứ và thông tin cũng cần được xem xét xử lý trong lần sửa đổi này.

Đồng thời, tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất giữa dự thảo Pháp lệnh với các văn bản quy phạm pháp luật khác, cũng như tính thống nhất trong chính nội tại dự thảo cụ thể là một số quy định liên quan đến quy hoạch, thanh tra, thuật ngữ sử dụng trong dự thảo cần được chỉnh lý để bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành; tiếp tục nghiên cứu, xử lý các vấn đề liên quan đến quy định chuyển tiếp và hồi tố, Thứ trưởng nêu rõ, trên thực tế có thể phát sinh những trường hợp trước thời điểm Pháp lệnh sửa đổi có hiệu lực nhưng chưa đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định hiện hành, vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế phù hợp để bảo đảm quyền lợi của người có công và tránh phát sinh vướng mắc trong thực tiễn áp dụng…