Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội

Kính thưa các đồng chí Lãnh đạo, Nguyên Lãnh đạo Đảng, nhà nước!

Kính thưa các đồng chí Lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương và địa phương!

Thưa các vị đại biểu, khách quý!

Thưa toàn thể các đồng chí!

Trong không khí toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang phấn khởi, tích cực triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng và kỷ niệm 80 năm ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (09/11/1946 - 09/11/2026), hôm nay, tôi rất vui mừng tới dự và phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026.

Lễ hưởng ứng năm nay có ý nghĩa chính trị, pháp lý đặc biệt, là dịp tôn vinh những giá trị cao quý của Hiến pháp, pháp luật và truyền thống 80 năm lập hiến; khẳng định quyền làm chủ của Nhân dân và quyết tâm xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đồng thời, đây cũng là dịp để nhìn nhận, đánh giá thực chất công tác xây dựng và thi hành pháp luật, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động, đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, phục vụ Nhân dân và kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thay mặt Chính phủ và Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương, tôi trân trọng gửi tới các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu, khách quý và toàn thể các đồng chí lời chào trân trọng, lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công!

Thưa quý vị đại biểu và toàn thể các đồng chí!

Tại kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, được tổ chức vào sáng ngày 06/11/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ôn lại chặng đường lập hiến của đất nước, nhấn mạnh trách nhiệm tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng; đồng thời khẳng định những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam: độc lập dân tộc gắn với quyền làm chủ của Nhân dân; quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân và được tổ chức, thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật. Tiếp thu ý kiến chỉ đạo sâu sắc của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam hôm nay là dịp quan trọng để chúng ta cụ thể hóa thành chương trình, hành động và giải pháp thực thi hiệu quả.

Thưa các đồng chí!

Qua 13 năm tổ chức thực hiện, Ngày Pháp luật Việt Nam đã trở thành sự kiện chính trị - pháp lý quan trọng của đất nước, có ý nghĩa sâu sắc, lan tỏa sâu rộng và được hệ thống chính trị và Nhân dân tích cực hưởng ứng. Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, công tác hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế được đổi mới mạnh mẽ, chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển; công tác rà soát, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế được đẩy mạnh, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và phổ biến, giáo dục pháp luật đã tạo ra những chuyển biến rõ rệt, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, tôi ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương; đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học và Nhân dân cả nước.

Thưa quý vị đại biểu và toàn thể các đồng chí!

Cũng tại kỷ niệm 80 năm ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo: “Mọi hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức bộ máy và thực thi quyền lực nhà nước phải tuân thủ Hiến pháp. Mọi cơ quan, người có thẩm quyền phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao”; “tiếp tục phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân”; “đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm để đột phá về thể chế. Thể chế hóa các chủ trương ấy phải gắn với nâng cao năng lực quản trị, phát huy dân chủ, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân”. Để cụ thể hóa chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thời gian tới, tôi đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

Một là, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, mở đường cho phát triển, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; đồng bộ, minh bạch, ổn định, khả thi; ngăn ngừa lợi ích nhóm, kiểm soát quyền lực ngay từ khâu xây dựng chính sách, pháp luật. Đề nghị tập trung hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, xử lý đến cùng các điểm nghẽn pháp lý, phấn đấu cơ bản tháo gỡ vướng mắc trong năm 2027; tiếp tục hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, kết hợp giải quyết bất cập trước mắt với kiến tạo nền tảng pháp lý lâu dài.

Hai là, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng pháp luật, tạo chuyển biến căn bản trong tổ chức thi hành pháp luật.

Xây dựng pháp luật tốt phải đi đôi với tổ chức thi hành nghiêm minh, hiệu quả, để các quy định thực sự đi vào cuộc sống; lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng pháp luật. Kiên quyết khắc phục tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành chưa được ban hành kịp thời; quy định đúng nhưng khó thực hiện, vướng mắc từ cơ sở chậm được giải quyết. Chú trọng phòng ngừa vi phạm, hỗ trợ tuân thủ pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, trách nhiệm giải trình, khắc phục đùn đẩy, né tránh; bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Nâng cao năng lực phản ứng chính sách, chủ động theo dõi, phát hiện sớm những bất cập, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn; kịp thời xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý. Phân biệt rõ bất cập của quy định pháp luật với hạn chế trong tổ chức thực hiện để có giải pháp phù hợp, xử lý đúng nguyên nhân, đúng trách nhiệm.

Ba là, đổi mới thực chất công tác truyền thông chính sách và phổ biến, giáo dục pháp luật.

Truyền thông phải đi trước một bước ngay từ khi đề xuất chính sách; coi trọng việc lắng nghe, tiếp thu và giải trình ý kiến của người dân, doanh nghiệp. Phổ biến pháp luật không chỉ để người dân biết pháp luật, mà phải giúp người dân hiểu pháp luật, thực hiện đúng pháp luật và biết sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình.

Triển khai hiệu quả Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng mạng xã hội. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật phải hướng mạnh về cơ sở, quan tâm nhóm yếu thế, tránh hình thức, gắn tuyên truyền với giải quyết những vướng mắc pháp lý thiết thực.

Bốn là, xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội.

Văn hóa thượng tôn pháp luật là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh và phát triển. Nền quản trị quốc gia hiện đại phải kết hợp chặt chẽ giữa việc hoàn thiện pháp luật, thực thi nghiêm minh, công bằng các quy định với việc nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật, từng bước đưa việc tuân thủ pháp luật trở thành nhu cầu tự thân, nếp sống văn hóa và trách nhiệm của mỗi người dân, cơ quan, tổ chức. Thượng tôn pháp luật phải bắt đầu từ chính các cơ quan nhà nước, từ những người được giao thực thi quyền lực. Mọi cơ quan, cán bộ, công chức phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật, thực thi công vụ liêm chính, công tâm và có trách nhiệm. Muốn người dân tôn trọng pháp luật, trước hết cán bộ, công chức phải gương mẫu; muốn người dân tin vào pháp luật, pháp luật phải được thực hiện công bằng, minh bạch và nghiêm minh.

Năm là, nâng cao năng lực thực thi công vụ và huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.

Các cấp, các ngành, đặc biệt là người đứng đầu, phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng xây dựng, hiệu quả thi hành pháp luật và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; không coi đây chỉ là nhiệm vụ của cơ quan tư pháp hoặc bộ phận pháp chế. Bộ Tư pháp tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và phổ biến, giáo dục pháp luật; chú trọng hướng dẫn, củng cố tổ chức, nâng cao năng lực và chất lượng tham mưu của hệ thống pháp chế các bộ, ngành và cơ quan tư pháp địa phương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; huy động sự tham gia tích cực của đội ngũ luật sư, luật gia, các cơ sở giáo dục, cơ quan báo chí, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân.

Thưa quý vị đại biểu và toàn thể các đồng chí!

Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp tôn vinh các giá trị cao quý, tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật. Tinh thần đó phải được thể hiện thông qua: Quy định được ban hành phải xuất phát từ thực tiễn; văn bản phải được tổ chức thi hành nghiêm túc; vướng mắc chính đáng phải được giải quyết kịp thời; cán bộ, công chức phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm, nhiệm vụ và thẩm quyền; vi phạm pháp luật phải được phát hiện và xử lý kịp thời, công bằng, nghiêm minh.

Tôi tin tưởng rằng công tác xây dựng và thi hành pháp luật sẽ có những chuyển biến mạnh mẽ, thực chất; thể chế sẽ thực sự trở thành động lực, nguồn lực và lợi thế cạnh tranh quốc gia, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh và thịnh vượng.

Một lần nữa, xin chúc các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu, khách quý và toàn thể các đồng chí sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Xin trân trọng cảm ơn!