Đồng Nai - Từ hơi thở đại ngàn đến cực tăng trưởng mới - Bài 3: Kiến tạo đô thị du lịch sân bay Long Thành

Hình thành không gian tăng trưởng đa trung tâm

Mô hình đô thị sân bay đã và đang được áp dụng rất thành công tại nhiều nước phát triển trên thế giới hiện nay. Để phát triển mô hình này phải phát triển sân bay song song với đô thị, đem đến những lợi ích khả quan có thể nhìn thấy được về kinh tế, xã hội, môi trường.

Sân bay Long Thành trở thành hạt nhân trong phát triển du lịch, kiến tạo đô thị Long Thành.

Theo UBND xã Long Thành, hệ sinh thái dịch vụ tại đây phục vụ vận tải, hướng tới trở thành điểm đến hàng không hấp dẫn. Đó là loại hình du lịch kết hợp với các hoạt động hội họp, khen thưởng, hội nghị, hội thảo và triển lãm tại các địa điểm cao cấp, như khách sạn hoặc resort 4-5 sao.

Qua đó thu hút dòng khách doanh nhân và khách quá cảnh quốc tế, giúp cải thiện chất lượng sống, cho phép cư dân tận hưởng các dịch vụ hàng đầu. Trong định hướng xây dựng đô thị sân bay, tỉnh Đồng Nai cũng xác định đô thị sân bay phải gắn với du lịch sinh thái ven sông Đồng Nai. Sự kết hợp sẽ khai thác lợi thế cảnh quan tự nhiên, phát triển các loại hình du lịch xanh, nghỉ dưỡng sinh thái dọc các hành lang ven sông.

Sân bay Long Thành (Đồng Nai) chính thức đón chuyến bay thương mại đầu tiên, tạo nên bước ngoặt mới trong thu hút đầu tư vào du lịch.

Và không phải ngẫu nhiên, Đồng Nai đang chủ trương xây dựng Đề án Khu thương mại tự do khoảng 8.200 ha, gắn với sân bay Long Thành, cảng Phước An với kinh phí đầu tư dự án khoảng 16 tỷ USD. Tại đây sẽ hình thành các trung tâm mua sắm cao cấp, khu vui chơi giải trí cao cấp và khu trải nghiệm văn hóa đa quốc gia.

Ông Nguyễn Đức Sơn (nguyên Bí thư Đảng ủy xã Suối Trầu (cũ) nhận xét: “Mô hình đô thị sân bay đưa đến cho Đồng Nai cơ hội lớn về tăng trưởng kinh tế. Cộng hưởng với cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vảỉ, hành lang kinh tế xuyên biên giới phía Tây Bắc để tạo nền tảng cho việc hình thành mô hình Khu thương mại tự do, tích hợp du lịch mua sắm”.

Thật vậy, sân bay Long Thành không chỉ của Đồng Nai. Nếu nhìn trục động lực phát triển của vùng Đông Nam Bộ, động lực phát triển nhất là sân bay Long Thành – Tân Sơn Nhất và cụm cảng Cái Mép - Cần Giờ. Đồng Nai có thể thành hạt nhân của mô hình tổ hợp Khu thương mại tự do Đông Nam Bộ (SEFZ) - đang được nghiên cứu đề xuất trở thành mô hình khu kinh tế tích hợp đầu tiên tại Việt Nam. Đây là không gian tăng trưởng đa trung tâm, bao gồm: Khu logistics - công nghiệp - sân bay tự do Long Thành, cảng Cái Mép - Thị Vải và Khu tài chính - thương mại quốc tế Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh).

Đô thị sân bay thành điểm đến du lịch

Theo Tiến sĩ khoa học-Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, thách thức lớn đối với sân bay Long Thành là suất đầu tư khoảng 156 - 180 USD/hành khách, cao hơn so với sân bay Changi Singapore (101 USD/hành khách). Do doanh thu từ bán vé, phí cất hạ cánh không cao nên doanh thu phụ thuộc vào phát triển hệ sinh thái phi hàng không. Kinh nghiệm quốc tế tại Amsterdam (Hà Lan), Paris (Pháp) hay Frankfurt (Đức) cho thấy, phần lớn giá trị gia tăng và lợi nhuận đến từ đô thị sân bay, logistics, dịch vụ thương mại xung quanh, chiếm tới 35-50% tổng doanh thu. Vấn đề đặt ra: Làm thế nào đưa sân bay thành "điểm đến" du lịch, thay vì chỉ là một nút giao thông?.

Khu tái định cư sân bay Long Thành (còn gọi Lộc An - Bình Sơn) là điểm nhấn trong xây dựng đô thị sân bay Long Thành.

Trong định hướngphát triển du lịch gắn liền với đô thị sân bay Long Thành, Đồng Nai xác định hành lang phát triển dọc theo các tuyến kết nối chính Long Thành – TP. Hồ Chí Minh, Long Thành – Biên Hòa và Long Thành – Vũng Tàu có thể trở thành không gian phát triển các trung tâm hội nghị, khu thương mại và dịch vụ công vụ quốc tế. Mô hình này tương tự khu thương mại gần sân bay tại Hồng Kông và Dubai- kết hợp sản xuất công nghệ cao với thương mại và bán lẻ quốc tế. Các đô thị vệ tinh như Biên Hòa, Nhơn Trạch và Phú Mỹ phát triển thành cụm du lịch chuyên đề du lịch y tế, giáo dục, các trung tâm đào tạo quốc tế để thu hút chuyên gia, doanh nhân và du lịch chăm sóc sức khỏe.

Đặc biệt, Khu thương mại tự do sẽ trở thành đích đến mua sắm và trải nghiệm cho hành khách quá cảnh, công vụ và du lịch ngắn ngày, tương tự các khu thương mại gắn với sân bay tại Dubai, Incheon hay Hồng Kông. Qua đó nâng tỷ trọng doanh thu phi hàng không – yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững tài chính của dự án sân bay Long Thành.

Đô thị sân bay Long Thành sẽ trở nên sầm uất khi kết hợp với tuyến du lịch sinh thái dọc sông Đồng Nai.

Nghiên cứu về “Du lịch chất lượng cao đẳng cấp quốc tế, gắn liền với mô hình đô thị sân bay: Sân bay quốc tế Long Thành đóng vai trò là hạt nhân” nhóm tác giả thuộc Viện Đô thị Thông minh và Quản lý, Trường Công nghệ và Thiết kế (Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh) cho rằng: Để mô hình phát triển du lịch gắn với đô thị sân bay Long Thành lan toả cần phải kết nối với Hồ Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên và các không gian sinh thái – văn hóa. Dọc hành lang bố trí các điểm dừng chân, trung tâm thông tin du lịch, khu ẩm thực địa phương, không gian văn hóa, làng nghề và các hoạt động trải nghiệm sinh thái – nông nghiệp. Các hoạt động golf, trekking, SUP và du lịch sinh thái có thể phát triển tại các khu vực chuyển tiếp giữa đô thị và hệ sinh thái tự nhiên.

Theo dự báo khi giai đoạn 1 đi vào khai thác, sân bay Long Thành sẽ cần hơn 13.000 lao động ở nhiều vị trí việc làm, từ dịch vụ mặt đất đến hành chính, thương mại. Nguồn nhân lực phải vững chuyên môn, thành thạo ngoại ngữ và công nghệ số, chuẩn nghề khu vực và toàn cầu, phù hợp với môi trường dịch vụ tiêu chuẩn.

Để đáp ứng nhu cầu, Đại học Đồng Nai được đầu tư nâng cấp để trở thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao, mỗi năm đào tạo khoảng 8.000 sinh viên. Địa phương cũng ký kết hợp tác với Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, Đại học Lạc Hồng nhằm đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực AI, tự động hóa, logistics, quản lý đô thị thông minh.

Trường Đại học Lạc Hồng (tỉnh Đồng Nai) đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ du lịch khi sân bay Long Thành đi vào vận hành, khai thác.

Liên quan đến đô thị sân bay Long Thành, ông Hồ Văn Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai khẳng định, địa phương chủ động nghiên cứu các khu thương mại tự do trên thế giới với các mô hình tổ chức, quản lý, vận hành và chính sách ưu đãi khác nhau. Dựa trên các đối chuẩn nghiên cứu, khu thương mại tự do của tỉnh được xây dựng gắn với sân bay Long Thành, cảng Phước An. UBND tỉnh Đồng Nai đang yêu cầu sở ngành, địa phương liên quan phối hợp thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong các lĩnh vực được giao. Đồng thời đảm bảo triển khai khu thương mại phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển chung và các quy định pháp luật hiện hành.