Dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi): Tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân

Theo dự thảo Tờ trình, trên cơ sở các chính sách của Luật Hộ tịch (sửa đổi) đã được Chính phủ thông qua, dự thảo Luật Hộ tịch sửa đổi, bổ sung, lược bỏ 71/77 Điều của Luật Hộ tịch năm 2014 nhằm thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm quyền nhân thân, quyền công dân của cá nhân, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân; nâng cấp, phát triển Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử (CSDLHTĐT) đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số quốc gia; chuyên nghiệp hóa đội ngũ công chức hộ tịch bảo đảm tiêu chuẩn, năng lực phù hợp với vị trí việc làm, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước về hộ tịch.

Cụ thể, dự thảo Luật sửa đổi các quy định về phân quyền đăng ký hộ tịch; sửa đổi quy định về thủ tục đăng ký hộ tịch tại UBND cấp xã theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú, ưu tiên khai thác, sử dụng dữ liệu điện tử. Trong đó, dự thảo Luật sửa đổi các quy định về thủ tục đăng ký hộ tịch theo hướng đơn giản hóa, cắt giảm các giấy tờ không cần thiết hoặc đã có thông tin trong CSDL, cơ quan đăng ký hộ tịch phải chủ động khai thác, tra cứu thông tin qua các CSDL, không yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình khi thực hiện đăng ký hộ tịch.

Dự thảo Luật cũng sửa đổi các quy định về phương thức nộp, tiếp nhận, trả kết quả đăng ký hộ tịch theo hướng linh hoạt, thuận lợi hơn, khẳng định người dân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tiếp hoặc gửi qua hệ thống bưu chính hoặc nộp hồ sơ trực tuyến; bảo đảm thực hiện đăng ký hộ tịch trực tuyến đối với tất cả các thủ tục về hộ tịch, trực tuyến toàn trình đối với hầu hết các thủ tục (trừ thủ tục đăng ký kết hôn, đăng ký nhận cha, mẹ, con, đăng ký giám hộ - là các việc hộ tịch cần xác định trực tiếp các bên còn sống, đủ năng lực hành vi dân sự hoặc đủ khả năng thực hiện trách nhiệm giám hộ tại thời điểm xác lập việc đăng ký) .

Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung quy định về đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động đối với các trường hợp sinh mà người thân thích đã cung cấp đủ nội dung đăng ký khai sinh; các trường hợp tử vong tại cơ sở khám, chữa bệnh, dữ liệu khai sinh, khai tử được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử; bổ sung quy định về ủy quyền cho công chức hộ tịch ký các giấy tờ hộ tịch nhằm tăng cường tinh thần trách nhiệm của công chức hộ tịch, đồng thời rút ngắn thời gian thực hiện, bảo đảm tính liên tục của hoạt động đăng ký hộ tịch trong mọi tình huống…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc kết luận buổi làm việc.

Góp ý tại buổi làm việc, đại diện Bộ Ngoại giao cơ bản nhất trí với dự thảo. Tuy nhiên, theo vị này, có nhiều quy định “yêu cầu phải có số định danh” nằm trong một số điều khoản của dự thảo Luật cần được chỉnh sửa cho phù hợp để bảo đảm tính khả thi, linh hoạt; đồng thời đề nghị quy định rõ hơn về nội dung đăng ký khai sinh.

Đại diện Bộ Công an đề xuất nghiên cứu bổ sung nội dung quy định khai sinh tự nhiên cho trẻ em kể cả khi chưa xác định được quốc tịch của cha hoặc mẹ nhằm bảo đảm quyền của trẻ em.

Nhiều đại biểu, chuyên gia khác cũng đánh giá cao sự chuẩn bị hồ sơ dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) của cơ quan chủ trì soạn thảo; đồng tình với các nội dung trong dự thảo Tờ trình. Các chuyên gia cho rằng cần tăng cường, hoàn thiện, củng cố đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác hộ tịch; bổ sung thêm cụm từ “người gốc Việt Nam” vào phần giải thích từ ngữ; bổ sung thêm nhóm “người câm điếc” vào diện thực hiện việc đăng ký hộ tịch, khai thác thông tin hộ tịch từ Sổ hộ tịch, CSDLHT thông qua người đại diện; rà soát lại điều khoản chuyển tiếp; bỏ quy định những việc công chức làm công tác hộ tịch không được làm để tránh trùng lặp, tạo sự đồng bộ, thống nhất.

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc ghi nhận và đánh giá cao ý kiến góp ý tâm huyết, chất lượng của các chuyên gia về sự cần thiết ban hành Luật, về giải thích từ ngữ…

Thứ trưởng nhấn mạnh, cần thống nhất nguyên tắc, chỉ đưa vào Luật những vấn đề mang tính chất khung, nguyên tắc và ổn định, lâu dài. Do đó, một số ý kiến góp ý của các chuyên gia sẽ được đưa vào Nghị định hướng dẫn thi hành sau khi Luật được thông qua. Thứ trưởng khẳng định, các ý kiến góp ý tại buổi làm việc giúp cơ quan chủ trì soạn thảo có thêm những dữ liệu để nghiên cứu sâu hơn; xây dựng được nhiều phương án hơn để lựa chọn phương án tối ưu nhất.

Đối với một số nội dung cụ thể khác, Thứ trưởng đề nghị cần nghiên cứu kỹ lưỡng quy định về “đăng ký hộ tịch lưu động” để xác định có nên quy định hay không, trường hợp nào được đăng ký lưu động; nghiên cứu: có xác định giữ cả hai CSDLHT truyền thống (sổ) và hiện đại (điện tử) hay không?... Thứ trưởng cũng yêu cầu rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi./.