Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp rà soát 3 dự án luật do Bộ Tư pháp được giao soạn thảo

Thể chế hóa quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước tập trung vào 03 định hướng lớn. Một là, thể chế hóa quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng hoặc áp dụng không không kịp thời các biện pháp bảo vệ tại Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17/01/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Hai là, sửa đổi, bổ sung các quy định phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, các luật mới ban hành, việc sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước và việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực bồi thường nhà nước.

Ba là, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong tổ chức thực hiện Luật thời gian qua.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp.

Phó Thủ tướng đánh giá cao Bộ Tư pháp đã có văn bản giải trình, tiếp thu khá cơ bản, rõ ràng và đầy đủ. Tuy nhiên, tại cuộc họp, vẫn còn một số ý kiến trao đổi thêm từ phía các Bộ, cơ quan. Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các ý kiến. Đơn cử như việc giao thêm trách nhiệm cho địa phương trong việc tham gia vào quy trình.

“Đây cũng là một cách thúc đẩy và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, người dân ngay tại địa phương, đồng thời hỗ trợ cho các cơ quan tuy là ngành dọc nhưng thực hiện nhiệm vụ chính trị trên địa bàn. Bộ Tư pháp nên nghiên cứu thêm theo hướng đó”, Phó Thủ tướng chia sẻ.

Bổ sung quy định về chỉ định hòagiải viên

Đối với Dự thảo Luật Hòagiải ở cơ sở (sửa đổi), Bộ Tư pháp cho biết Luật được kết cấu gồm 5 chương, 35 điều (tăng 02 điều so với Luật Hòagiải ở cơ sở năm 2013).

Những nội dung sửa đổi, bổ sung bao gồm: Sửa đổi theo hướng quy định kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở do ngân sách nhà nước bảo đảm thay vì hỗ trợ như trước đây nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn; Bổ sung tiêu chuẩn của hòagiải viên về “Không trong thời gian bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự” để bảo đảm chặt chẽ. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung việc bầu hòagiải viên có thể được thực hiện tại từng cụm dân cư, thôn, tổ dân phố; Sửa đổi kết quả bầu hòagiải viên để phù hợp thực tiễn sắp xếp thôn, tổ dân phố hiện nay; Bổ sung một số quyền của hòagiải viên để tạo điều kiện cho hòa giải viên có thể hoàn thành tốt nhất hoạt động hòagiải...

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc tại cuộc họp.

Bên cạnh đó, chỉ định hòagiải viên là quy định hoàn toàn mới. Việc chỉ định hòagiải viên được thực hiện trong trường hợp đã tổ chức bầu hòagiải viên nhưng không đạt mục tiêu đề ra hoặc không thể tổ chức bầu hòagiải viên do sự kiện bất khả kháng.

Khẳng định hòagiải ở cơ sở là một thiết chế nhân văn, các đại biểu đã thảo luận, cho ý kiến phương án bảo đảm kinh phí thực hiện, chỉ định và tiêu chuẩn đối với hòagiải viên, hình thức thông báo kết luận hòagiải, chính sách chuyển đổi số trong hòagiải ở cơ sở....để hoạt động hòagiải ở cơ sở đi vào nền nếp, thống nhất, hiệu quả.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhận định Luật Hòagiải ở cơ ở thực tế đã được áp dụng trong một khoảng thời gian và đã phát huy được ý nghĩa, tác dụng rất tốt. Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, nổi lên nhiều vướng mắc cần phải khắc phục, từ đó đặt ra yêu cầu phải sửa đổi, bổ sung.

Theo Phó Thủ tướng, trình tự tiến hành xây dựng dự thảo Luật bài bản, đúng theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời, đã lấy ý kiến rộng rãi, có những đánh giá xác đáng, kỹ lưỡng về tác động chính sách.

Cho rằng những ý kiến thảo luận tại cuộc họp rất chất lượng, đáng ghi nhận, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp tiếp tục chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp thu, giải trình đầy đủ. Đồng thời, Phó Thủ tướng cũng lưu ý về vấn đề hòa giải trực tuyến và ứng dụng công nghệ; nguyên tắc, thành phần tham gia hòa giải.

Hướng dẫn tổ chức hiệu quả hoạt động giáo dục pháp luật

Cũng tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng các Bộ, ngành đã rà soát, cho ý kiến về các nội dung thuộc dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) (sửa đổi).

Báo cáo của Bộ Tư pháp chỉ ra, Luật PBGDPL (sửa đổi) nhằm khắc phục hạn chế, khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động PBGDPL; bảo đảm quyền tiếp cận thông tin pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Quan điểm xây dựng Luật là thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới của Đảng; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chú trọng các đối tượng đặc thù; tăng cường tối đa chuyển đổi số trong PBGDPL. Đồng thời, phát huy tối đa nguồn lực xã hội, cơ chế thu hút nguồn lực xã hội tham gia công tác PBGDPL; bảo đảm hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế.

Dự thảo Luật có 17 nội dung sửa đổi, hoàn thiện, 14 nội dung bổ sung, lược bỏ các quy định liên quan đến trách nhiệm của một số cơ quan trung ương đã được hợp nhất, sắp xếp và quy định liên quan đến cấp huyện để bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, thực hiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Phó Thủ tướng ghi nhận Bộ Tư pháp đã rất nghiêm túc, cầu thị trong việc xây dựng, tiếp thu và giải trình các ý kiến để hoàn thiện dự án Luật PBGDPL. Lần này, phạm vi sửa đổi, bổ sung khá lớn, điều đó chứng tỏ qua quá trình áp dụng thực tế đã nảy sinh nhiều vướng mắc cần phải tháo gỡ.

“Trong bối cảnh nước ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền, mọi người phải sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Muốn vậy, trước hết phải có hệ thống pháp luật đồng bộ, phù hợp và quan trọng nhất là người dân phải biết luật”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Về phân biệt giữa phổ biến và giáo dục pháp luật, Phó Thủ tướng cho rằng cần xác định rõ nội hàm của hai khái niệm này để thiết kế chính sách phù hợp. “Phổ biến” mang tính khái quát, giúp người dân biết luật. Còn “Giáo dục” là phải đi sâu vào nhận thức và hành vi.

Bày tỏ băn khoăn về hình thức và nội dung triển khai thực hiện, Phó Thủ tướng lưu ý Bộ Tư pháp, với tư cách là cơ quan chủ trì soạn thảo và Thường trực Hội đồng phối hợp PBGDPL Trung ương, cần phải hướng dẫn, tập huấn cho các chủ thể, đối tượng tham gia vào quá trình này một cách thực chất. Không phải chỉ truyền đạt kỹ năng trong một buổi lên lớp, mà phải hướng dẫn cách thức tổ chức hoạt động giáo dục pháp luật sao cho hiệu quả.

Cũng theo Phó Thủ tướng, trong bối cảnh công nghệ phát triển cần đổi mới hình thức giáo dục và quan tâm đối tượng đặc thù. Trong đó, chúng ta phải đa dạng hóa hình thức giáo dục.

Phó Thủ tướng đề cập đến việc đưa người Việt Nam ở nước ngoài vào diện cần tăng cường PBGDPL. Ví dụ như trước khi đưa người lao động đi nước ngoài, Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp cần phối hợp để giáo dục cho người lao động về pháp luật, phong tục và văn hóa nơi họ đến.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu cần linh hoạt hơn trong việc áp dụng danh sách báo cáo viên pháp luật; Hội đồng phối hợp PBGDPL phải hoạt động thực chất, tạo ra giá trị, tránh tình trạng “trách nhiệm tập thể là nơi trú ẩn của trách nhiệm cá nhân”…