Đưa tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW vào cuộc sống: Khi chính sách y tế đổi mới để gần dân, vì dân

Tại nhiều địa phương, tinh thần này đã và đang được đưa vào cuộc sống thông qua việc hoàn thiện hệ thống y tế theo hướng lấy y tế cơ sở làm nền tảng; tăng cường tầm soát, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe người dân ngay từ cộng đồng.

Nhờ đó, dịch vụ y tế ngày càng được đưa đến gần dân hơn, vì dân hơn, hướng tới xây dựng một nền y tế công bằng, nhân văn và phát triển bền vững.

Để y tế cơ sở là nền tảng

Với vai trò là trung tâm y tế lớn nhất cả nước, Thủ đô Hà Nội đang ghi dấu những chuyển động mạnh mẽ, thể hiện rõ quyết tâm đưa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị vào cuộc sống. Từ đầu tư công trình y tế quy mô lớn, hiện đại đến ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến, kỹ thuật chuyên sâu, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển y tế dự phòng…, Hà Nội đang từng bước xây dựng nền y tế Thủ đô hiện đại, nhân văn, đặt sức khỏe Nhân dân ở vị trí trung tâm của phát triển.

Phường Phú Thượng (Hà Nội) triển khai mô hình liên kết y tế với Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn nhằm giúp người dân tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh chất lượng cao). (Ảnh: P.V)

Đáng chú ý, một định hướng lớn của Nghị quyết số 72-NQ/TW, củng cố, nâng cao năng lực y tế cơ sở, xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu vững mạnh, giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên cũng được Hà Nội triển khai đồng bộ, bài bản. Điểm nhấn là việc phân công các bệnh viện hỗ trợ chuyên môn theo các cấp khám, chữa bệnh, triển khai các mô hình hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế phường, xã, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho tuyến cơ sở. Đồng thời, đưa kỹ thuật chuyên sâu về tuyến y tế cơ sở, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh chất lượng cao ngay tại địa phương.

Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội, trong quý I/2026, toàn thành phố có 90/126 trạm y tế triển khai khám, chữa bệnh tại trụ sở chính; 33 trạm y tế hoạt động cùng khuôn viên phòng khám đa khoa. Hệ thống y tế cơ sở được mở rộng với 449 điểm trạm và 55 phòng khám đa khoa trực thuộc. 126/126 trạm y tế đã được xếp cấp chuyên môn kỹ thuật, bảo đảm đủ điều kiện thực hiện khám, chữa bệnh ban đầu. 100% trạm y tế, phòng khám đa khoa, nhà hộ sinh được cấp lại danh mục kỹ thuật theo quy định mới, góp phần chuẩn hóa chất lượng chuyên môn.

Từ ngày 1/1 đến 31/3/2026, 126 trạm y tế trên địa bàn Hà Nội đã thực hiện hơn 636.000 lượt khám bệnh. Con số này phản ánh hiệu quả bước đầu của việc hoàn thiện hệ thống y tế Thủ đô theo hướng lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Không chỉ góp phần đưa dịch vụ y tế đến gần dân, giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên, kết quả này còn cho thấy niềm tin của người dân đối với tuyến y tế cơ sở đang ngày một được củng cố.

Tương tự Hà Nội, TP Hồ Chí Minh cũng đang triển khai đồng bộ nhiều hoạt động nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần dân nhất, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Lấy y tế cơ sở làm nền tảng, TP Hồ Chí Minh tổ chức khám sức khỏe, sàng lọc ngay tại cộng đồng; đồng thời triển khai các đợt tầm soát chuyên khoa tại địa bàn dân cư; tăng cường hoạt động tư vấn, khám sức khỏe tại các cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn địa bàn.

Đặc biệt trong hai ngày 5/4 và 17/4, TP Hồ Chí Minh đồng loạt triển khai khám, sàng lọc miễn phí cho người dân tại 168 phường, xã, đặc khu. Đây là lần đầu tiên TP Hồ Chí Minh huy động đồng bộ hơn 100 bệnh viện cùng toàn bộ hệ thống y tế cơ sở tạo điều kiện để người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế, tiếp cận các kỹ thuật tầm soát hiện đại và phát hiện sớm bệnh. Qua đó khởi động chiến dịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng quy mô lớn trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Tham gia hoạt động, nhiều người cao tuổi cho biết lần đầu được các bác sĩ chuyên khoa từ bệnh viện tuyến trên trực tiếp thăm khám, tư vấn ngay tại nơi cư trú. Không ít người dân bày tỏ bất ngờ khi dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần, thuận tiện và thiết thực.

Xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu vững mạnh

Nhiều năm qua, một trong những hạn chế của hệ thống y tế Việt Nam là y tế cơ sở chưa cung cấp đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu; hoạt động khám sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật cho người dân chưa được triển khai rộng rãi; niềm tin của người dân đối với y tế cơ sở chưa được củng cố. Hệ quả là tình trạng người dân đi khám, chữa bệnh vượt tuyến vẫn phổ biến, kể cả với những bệnh lý thông thường. Điều này gây quá tải cho các bệnh viện tuyến trên, gia tăng chi phí xã hội không cần thiết, trong khi y tế cơ sở chưa phát huy hết vai trò là tuyến đầu trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

TP Hồ Chí Minh đồng loạt triển khai khám, sàng lọc miễn phí cho người dân tại 168 phường, xã, đặc khu. (Nguồn: Sở Y tế TP Hồ Chí Minh)

Tuy nhiên, từ thực tiễn tại các địa phương trong những tháng đầu năm 2026 có thể thấy, hạn chế này đang từng bước được khắc phục khi tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW được đưa vào cuộc sống. Với cách làm này, y tế cơ sở - nơi được ví như “người gác cổng” của hệ thống y tế không chỉ gần dân hơn mà còn được nâng cao năng lực dự phòng và chất lượng khám, chữa bệnh ban đầu. Nhờ mô hình bệnh viện hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế phường, xã, nhiều kỹ thuật đã được chuyển giao, tạo sự kết nối chặt chẽ, liên thông giữa các tuyến điều trị. Qua đó hình thành một hệ thống chăm sóc sức khỏe công cộng bền vững, mỗi tuyến đều phát huy đúng vai trò, chức năng của mình.

Khi y tế cơ sở được nâng cao năng lực, người dân sẽ được chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt hơn. Điều này hoàn toàn phù hợp với điểm đột phá của Nghị quyết số 72-NQ/TW, đó là chuyển từ tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Như vậy, đầu tư cho y tế cơ sở không chỉ nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần dân hơn, mà còn vì dân hơn thông qua việc bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện, phát hiện sớm bệnh tật và quản lý sức khỏe liên tục, lâu dài. Đây cũng là nền tảng để tiến tới mục tiêu tổ chức khám, sàng lọc sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân như Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đề ra.