Giải tỏa lồng bè nuôi cá tự phát trên sông Đồng Nai

Nhiều hệ lụy từ thực trạng lồng bè nuôi cá tự phát

Hoạt động nuôi cá lồng bè trên sông Đồng Nai, đoạn qua phường Trấn Biên và phường Long Hưng đã hình thành từ nhiều năm nay. Quá trình phát triển tự phát, manh mún khiến số lượng lồng bè ngày càng tăng, gây áp lực lớn lên mặt nước, môi trường và công tác quản lý. Trước thực trạng này, TP Đồng Nai đang khẩn trương hoàn thiện phương án giải tỏa, dự kiến triển khai trong quý III/2026.

Theo kết quả rà soát, phường Trấn Biên hiện có 195 hộ, 517 nhân khẩu, 468 bè và 1.422 lồng nuôi thủy sản. Riêng phường Long Hưng có 87 hộ liên quan lồng bè trên đoạn sông thuộc địa bàn phường, trong đó có 49 hộ đang sinh sống trực tiếp trên bè với 247 nhân khẩu. Những con số này cho thấy việc giải tỏa không chỉ là xử lý lồng bè, mà còn liên quan trực tiếp đến chỗ ở, tài sản và sinh kế nhiều hộ dân.

Sau khi TP Đồng Nai có kế hoạch giải tỏa, hai phường Trấn Biên và Long Hưng đã có văn bản yêu cầu các hộ nuôi cá lồng bè ngừng ngay việc thả mới con giống. Các hộ cũng được yêu cầu không cơi nới, không phát sinh thêm lồng bè mới, chủ động thu hoạch thủy sản thương phẩm.

Đại diện UBND phường Long Hưng cho biết, sau khi TP có kế hoạch, địa phương đã thông tin, yêu cầu các hộ nuôi cá lồng bè thực hiện việc ngừng thả giống mới, không mở rộng quy mô, chủ động thu hoạch cá đang nuôi. Với những hộ còn sống trực tiếp trên bè, địa phương phải vừa tuyên truyền, vận động, vừa rà soát cụ thể điều kiện của từng hộ. Cách làm này nhằm tạo sự đồng thuận, đồng thời hạn chế thiệt hại trong quá trình thực hiện kế hoạch.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, tình trạng nuôi cá bè tự phát đang gây nhiều hệ lụy cho khu vực sông Đồng Nai. Nhiều lồng bè không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, sử dụng vật liệu tạm bợ, thiếu an toàn trong môi trường nước. Hoạt động sinh sống, chăn nuôi, kinh doanh trên bè còn làm phát sinh rác thải, chất thải sinh hoạt, ảnh hưởng dòng chảy, giao thông đường thủy, mỹ quan đô thị.

Kết quả quan trắc môi trường giai đoạn 2023 - 2025 tại khu vực nuôi cá bè cho thấy nguồn nước có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng và vi sinh. Một số thông số như oxy hòa tan, amoni, tổng nitơ và E.Coli không bảo đảm theo yêu cầu quy chuẩn môi trường nước. Nguyên nhân được xác định có liên quan đến thức ăn dư thừa, phân cá, rác thải sinh hoạt, lưới cũ và chất thải sau thu hoạch không được xử lý triệt để.

Ở góc độ quản lý đô thị, việc giải tỏa lồng bè là cần thiết nhằm trả lại sự thông thoáng cho lòng sông, bảo vệ nguồn nước và từng bước xây dựng cảnh quan ven sông sạch, đẹp, văn minh. Sông Đồng Nai không chỉ là không gian sinh thái quan trọng mà còn gắn với định hướng phát triển đô thị ven sông của TP. Nếu không kiểm soát kịp thời, tình trạng nuôi tự phát có thể tiếp tục làm suy giảm môi trường nước, ảnh hưởng đến hình ảnh đô thị trung tâm.

Quá trình giải tỏa sẽ thận trọng, công khai, lộ trình phù hợp

Theo nhiều ý kiến, quá trình giải tỏa cần được thực hiện thận trọng, công khai và có lộ trình phù hợp. Với những hộ dân đang sinh sống trực tiếp trên bè, việc di dời không chỉ là tháo dỡ lồng cá mà còn là câu chuyện chỗ ở, việc làm, vốn liếng và sinh kế lâu dài. Nếu chỉ tập trung vào tiến độ giải tỏa mà thiếu phương án hỗ trợ, nguy cơ phát sinh tâm tư, khiếu nại hoặc khó khăn xã hội là điều cần được tính đến.

Ghi nhận các ý kiến khi làm việc với các Sở, ngành và địa phương liên quan về vấn đề này trong cuộc họp mới đây, Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh, việc giải tỏa lồng bè nuôi thủy sản tại phường Long Hưng và Trấn Biên là chủ trương lớn, dự kiến thực hiện trong quý III/2026. Các sở, ngành, địa phương sớm thành lập tổ tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chủ trương, lập tổ kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính liên quan nuôi cá lồng bè.

Công tác tuyên truyền cần làm rõ thực trạng nuôi cá lồng bè phát triển tự phát, manh mún, tự ý cơi nới, lấn chiếm diện tích lòng sông. Các trường hợp tự ý chuyển đổi mục đích sang kinh doanh nhà hàng trên bè, gây cản trở luồng lạch, làm mất mỹ quan đô thị và gây ô nhiễm môi trường phải bị kiểm tra, xử lý.

Bên cạnh việc tuyên truyền, vận động và xử lý vi phạm, các ngành chức năng cần rà soát kỹ từng nhóm hộ. Những hộ có nhà trên bờ, hộ không còn nuôi thường xuyên, hộ còn cá thương phẩm và hộ sống hoàn toàn trên bè cần được phân loại rõ để có cách vận động, xử lý phù hợp. Việc kiểm kê tài sản, hướng dẫn thu hoạch cá, bố trí thời gian tháo dỡ và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cần được thực hiện minh bạch.