Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Phát huy thành tựu 45 năm, hướng đến nhiệm kỳ mới với tinh thần “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả”

Dấu ấn một nhiệm kỳ với nhiều thành tựu Phật sự nổi bật

Nhìn lại nhiệm kỳ IX, GHPGVN đã triển khai các hoạt động Phật sự trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động, đặc biệt là quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trước những thay đổi này, Giáo hội đã chủ động điều chỉnh tổ chức hành chính, linh hoạt trong công tác điều hành, bảo đảm hoạt động Phật sự được duy trì ổn định.

Một trong những dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ là việc tổ chức thành công Đại lễ Vesak Liên hợp quốc lần thứ 20, từ ngày 6 đến 8/5/2025 tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở TP.HCM, với chủ đề “Đoàn kết và bao dung vì nhân phẩm con người: Tuệ giác Phật giáo vì hòa bình thế giới và phát triển bền vững”.

Đại lễ được đánh giá là kỳ Vesak thành công nhất trong 4 kỳ được tổ chức tại Việt Nam, với 5 kỷ lục được vinh danh. Đặc biệt, việc cung rước và tôn trí Xá-lợi Phật Thích Ca Mâu Ni – bảo vật quốc gia Ấn Độ – tại 9 tỉnh, thành phố trên cả nước từ ngày 2/5 đến 2/6/2025 đã thu hút hơn 17 triệu lượt Tăng Ni, Phật tử và Nhân dân đến chiêm bái, đảnh lễ.

Sự kiện không chỉ có ý nghĩa sâu sắc đối với đời sống tín ngưỡng, tôn giáo mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, khẳng định vai trò chủ động và năng lực hội nhập quốc tế của Phật giáo Việt Nam.

Giáo hội hiện có gần 65.000 Tăng Ni, khoảng 19.000 cơ sở tự viện và 250 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung (Ảnh: GHPGVN)

Trong công tác Tăng sự, Giáo hội hiện có gần 65.000 Tăng Ni, khoảng 19.000 cơ sở tự viện và 250 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung. Hàng năm, có trên 50.000 Tăng Ni tham gia an cư tập trung và an cư tại chỗ. Trong nhiệm kỳ, Giáo hội tổ chức thành công 47 Đại giới đàn, với 18.819 giới tử được thụ giới; đồng thời tổ chức nhiều khóa bồi dưỡng nghiệp vụ trụ trì, hành chính Giáo hội, thu hút gần 35.000 lượt Tăng Ni tham dự và nhận chứng chỉ.

Công tác giáo dục, đào tạo Phật giáo cũng ghi nhận nhiều kết quả đáng chú ý. Các cơ sở đào tạo của Giáo hội có 1.366 Tăng Ni tốt nghiệp Cử nhân Phật học; 44 Tăng Ni tốt nghiệp Thạc sĩ Phật học và 3 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Phật học. Bên cạnh đó, 2.497 Tăng Ni tốt nghiệp Trung cấp Phật học, 394 Tăng Ni tốt nghiệp Cao đẳng Phật học. Các Học viện Phật giáo Việt Nam cũng mở rộng hợp tác giáo dục, trao đổi học thuật với 11 trường đại học Phật giáo ở nước ngoài.

Trong lĩnh vực hoằng pháp, Giáo hội từng bước đổi mới phương thức truyền bá chính pháp, kết hợp giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến. Các nền tảng Facebook, YouTube, Zalo, mạng xã hội Phật giáo Butta và Phật sự Online được khai thác hiệu quả, giúp các bài giảng, khóa tu và chương trình Phật sự tiếp cận đông đảo Phật tử trong và ngoài nước. Riêng Ban Hoằng pháp Trung ương đã phối hợp thực hiện hơn 200 sự kiện truyền hình trực tiếp thuyết giảng, đào tạo 215 Tăng Ni tốt nghiệp chương trình Cao cấp và Trung cấp Giảng sư.

Đáng chú ý, công tác từ thiện, an sinh xã hội tiếp tục là điểm sáng trong hoạt động Phật sự. Toàn Giáo hội hiện có gần 200 Tuệ Tĩnh đường, 700 phòng chẩn trị y học dân tộc và 10 phòng khám đa khoa hoạt động hiệu quả, góp phần chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Các hoạt động xây nhà tình thương, xây cầu, làm đường, trao học bổng, chăm lo trẻ mồ côi, người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn và cứu trợ đồng bào bị thiên tai được triển khai rộng khắp.

Theo báo cáo tổng kết, trong 5 năm qua, Tăng Ni, Phật tử cả nước đã đóng góp, tham gia các hoạt động từ thiện và an sinh xã hội với tổng trị giá hơn 7.500 tỷ đồng. Riêng các chương trình cứu trợ nhân đạo quốc tế tại Myanmar và Nepal có tổng trị giá hơn 15 tỷ đồng.

Cùng với đó, hoạt động đối ngoại Phật giáo tiếp tục được mở rộng. Giáo hội duy trì quan hệ hợp tác với nhiều tổ chức Phật giáo quốc tế, tham gia các diễn đàn, hội nghị và hoạt động giao lưu văn hóa, học thuật. Đến nay, Giáo hội đã có 22 Hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời thiết lập liên lạc, hướng dẫn Tăng Ni, Phật tử Việt Nam tại 35 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Những kết quả trên góp phần khẳng định truyền thống Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng dân tộc, phát huy tinh thần từ bi, trí tuệ, nhập thế và phụng sự nhân sinh.

Nhiệm kỳ X: Đổi mới quản trị, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả phụng sự

Bên cạnh những thành tựu đạt được, báo cáo tổng kết cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế trong công tác tổ chức, quản lý và điều hành Phật sự. Năng lực hoạt động giữa các địa phương chưa đồng đều; việc quản lý Tăng Ni, tự viện còn gặp khó khăn; chất lượng đào tạo cần tiếp tục nâng cao. Đặc biệt, chuyển đổi số chưa hình thành hệ thống đồng bộ, liên thông giữa Trung ương và địa phương; công tác thông tin, truyền thông có thời điểm chưa chủ động trước những thông tin sai lệch trên không gian mạng.

GHPGVN xác định phương châm hành động xuyên suốt là “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả” trong nhiệm kỳ X (2026–2031) (Ảnh: GHPGVN)

Từ thực tiễn đó, nhiệm kỳ X (2026–2031), GHPGVN xác định phương châm hành động xuyên suốt là “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả”, hướng đến xây dựng Giáo hội ngày càng trang nghiêm, đoàn kết, thống nhất và vững mạnh.

Một trong những định hướng đáng chú ý là củng cố tổ chức Giáo hội theo hướng tinh gọn, thống nhất, nâng cao năng lực quản trị và điều hành. Giáo hội đặt yêu cầu xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của từng cấp, từng Ban, Viện; tăng cường kỷ cương, kỷ luật, giữ gìn giới luật, đạo phong và sự trang nghiêm của Tăng đoàn.

Đặc biệt, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị và tổ chức hoạt động Phật sự. Giáo hội định hướng xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống nhất về Tăng Ni, tự viện, tổ chức Giáo hội và các hoạt động Phật sự; phát triển nền tảng quản trị số kết nối từ Trung ương đến địa phương. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và các phương tiện truyền thông hiện đại sẽ được đẩy mạnh, đi đôi với đào tạo nhân lực, bảo đảm an toàn dữ liệu và tuân thủ quy định pháp luật.

Trong lĩnh vực hoằng pháp và hướng dẫn Phật tử, Giáo hội tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức truyền bá chính pháp, chú trọng các chương trình phù hợp với thanh thiếu niên, trí thức, người lao động và cộng đồng Phật tử trong, ngoài nước. Các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo được định hướng trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng, góp phần xây dựng nguồn thông tin Phật học chính thống, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của đạo Phật trong đời sống hiện đại.

Công tác giáo dục Phật giáo cũng được đặt ra với yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, gắn kiến thức Phật học với rèn luyện đạo hạnh, giới luật, thiền định và năng lực phụng sự. Song song đó, Giáo hội chú trọng bảo tồn di sản văn hóa Phật giáo vật thể và phi vật thể, phát huy giá trị kiến trúc, mỹ thuật, kinh sách, nghi lễ và bản sắc văn hóa của các hệ phái.

Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN nhận lẵng hoa chúc mừng từ ông Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội (Ảnh: GHPGVN)

Đối với hoạt động phụng sự xã hội, nhiệm kỳ mới tiếp tục phát huy tinh thần từ bi, cứu khổ, ban vui; nâng cao chất lượng các chương trình giảm nghèo, chăm sóc người yếu thế, cứu trợ thiên tai, chăm sóc sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường. Giáo hội cũng định hướng đổi mới phương thức tổ chức hoạt động từ thiện theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, thiết thực và bền vững.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường công tác pháp chế, kiểm tra, giám sát; chủ động phòng ngừa, kịp thời chấn chỉnh và xử lý các biểu hiện vi phạm theo thẩm quyền, bảo đảm hoạt động Phật sự tuân thủ Hiến chương Giáo hội, các quy định của Giáo hội và pháp luật Nhà nước. Qua đó, củng cố sự thanh tịnh của Tăng đoàn, bảo vệ uy tín Giáo hội và niềm tin của Tăng Ni, Phật tử.

Về đối ngoại, Giáo hội tiếp tục mở rộng hợp tác với các tổ chức Phật giáo, tổ chức tôn giáo và đối tác quốc tế; gắn ngoại giao Phật giáo với ngoại giao văn hóa, đối ngoại nhân dân, tích cực tham gia các diễn đàn thúc đẩy hòa bình, hòa hợp và phát triển bền vững.

Theo phương hướng đề ra, ngay sau Đại hội, Hội đồng Trị sự sẽ cụ thể hóa Nghị quyết thành chương trình hành động toàn nhiệm kỳ. Các Ban, Viện Trung ương và Ban Trị sự các tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hằng năm với nhiệm vụ, đơn vị chủ trì, tiến độ và tiêu chí đánh giá cụ thể; đồng thời thực hiện sơ kết, kiểm tra định kỳ và kịp thời điều chỉnh những nhiệm vụ chưa đạt yêu cầu.

Từ những thành tựu đã đạt được trong nhiệm kỳ IX, cùng tinh thần thẳng thắn nhìn nhận hạn chế và quyết tâm đổi mới, nhiệm kỳ X được kỳ vọng sẽ mở ra giai đoạn phát triển mới của GHPGVN. Trên nền tảng truyền thống đoàn kết, hòa hợp, đồng hành cùng dân tộc, Giáo hội tiếp tục phát huy giá trị từ bi, trí tuệ của Phật giáo, nâng cao chất lượng hoạt động Phật sự, đóng góp thiết thực vào công cuộc xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.