Bao bì thuốc lá không chỉ là vỏ sản phẩm, mà là công cụ cảnh báo sức khỏe
Theo Tổ chức HealthBridge Vietnam, bao bì sản phẩm thuốc lá là một trong những biện pháp kiểm soát thuốc lá có chi phí hiệu quả cao để truyền tải tác hại của khói thuốc tới người sử dụng.
HealthBridge Vietnam dẫn lại Điều 11 của Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế thế giới (WHO FCTC), trong đó nhấn mạnh bao bì và nhãn thuốc lá không được quảng bá sản phẩm bằng các phương thức sai sự thật, gây hiểu lầm hoặc lừa dối; đồng thời phải in cảnh báo sức khỏe mô tả tác hại của việc sử dụng thuốc lá. Đây là một công cụ tác động trực tiếp vì người hút thuốc tiếp xúc với bao thuốc hằng ngày với tần suất rất cao. Ước tính, một người hút lấy bao thuốc ra khoảng 20 lần/ngày, tương đương 7.300 lần/năm. Những hình ảnh và thông điệp cảnh báo vì thế có thể góp phần tăng nhận thức về tác hại sức khỏe, giảm sức hấp dẫn của vỏ bao thuốc, từ đó hạn chế hành vi sử dụng thuốc lá.
Để cảnh báo sức khỏe phát huy hiệu quả, cảnh báo phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, được sử dụng luân phiên, đủ lớn, rõ ràng, dễ nhìn, dễ đọc, được in ở cả mặt chính trước và mặt chính sau của bao bì, và phải chiếm ít nhất 50% diện tích bề mặt vỏ bao thuốc. Theo HealthBridge Vietnam, hiệu quả cảnh báo tăng đáng kể nếu diện tích cảnh báo lớn hơn, có hình ảnh kèm theo và được thay đổi luân phiên theo chu kỳ hàng năm hoặc hai năm một lần.
Từ góc nhìn này, HealthBridge Vietnam cho rằng, bao bì thuốc lá không còn chỉ là nơi thể hiện tên thương hiệu hay thiết kế thương mại. Nó trở thành một “điểm chạm” quan trọng trong chính sách y tế công cộng, nơi mỗi hình ảnh, mỗi dòng chữ cảnh báo đều có thể ảnh hưởng đến quyết định hút hay bỏ thuốc của người sử dụng.
Nhiều nước mở rộng diện tích in cảnh báo, Việt Nam vẫn ở nhóm thấp
Từ tổng hợp kinh nghiệm quốc tế, HealthBridge Vietnam cho biết hiện có 140 quốc gia và vùng lãnh thổ quy định in nhãn cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Canada là quốc gia đầu tiên triển khai cảnh báo bằng hình ảnh từ năm 2001. Ngày càng nhiều nước mở rộng diện tích in cảnh báo, đồng thời luân phiên thay đổi mẫu cảnh báo sức khỏe để duy trì hiệu quả truyền thông.
Theo tài liệu, trong số 140 quốc gia và vùng lãnh thổ nói trên, có 130 nơi quy định diện tích cảnh báo tối thiểu 50% ở cả mặt trước và mặt sau theo quy định của Công ước Khung FCTC. Trong đó, 77 quốc gia/vùng lãnh thổ quy định diện tích tối thiểu 65%; 25 quốc gia/vùng lãnh thổ quy định tối thiểu 75%; và 11 quốc gia/vùng lãnh thổ quy định diện tích cảnh báo tối thiểu 85%.
 |
| Bao bì thuốc lá tiêu chuẩn và cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh tại ASEAN, trong đó Việt Nam nằm trong số 3 quốc gia có diện tích cảnh báo thấp nhất khu vực. (Ảnh: HealthBridge Vietnam). |
Ở khu vực ASEAN, tất cả 10 quốc gia đều đã in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên cả mặt chính trước và sau của bao bì thuốc lá. Thái Lan, Lào, Myanmar, Singapore và Brunei là các nước dẫn đầu trong khu vực, với diện tích cảnh báo 85% ở Thái Lan và 75% ở Brunei, Lào, Myanmar, Singapore. Trong khi đó, Việt Nam nằm trong số 3 quốc gia có diện tích cảnh báo thấp nhất khu vực ASEAN. Việt Nam xếp thứ 95/140 quốc gia theo xếp hạng diện tích in cảnh báo, thuộc nhóm có thứ hạng thấp trên thế giới.
Không chỉ dừng ở cảnh báo hình ảnh lớn, nhiều quốc gia hiện đã tiến thêm một bước với bao bì tiêu chuẩn, hay còn gọi là bao bì trơn.
Theo HealthBridge Vietnam, hiện có 44 quốc gia/vùng lãnh thổ tiến tới sử dụng bao bì trơn, trong đó 27 quốc gia đã thông qua quy định; 25 quốc gia có hiệu lực từ năm 2025 và 2 quốc gia có hiệu lực từ năm 2027. Úc là quốc gia đầu tiên áp dụng từ năm 2012, tiếp đến là Pháp và Anh năm 2016. Từ năm 2018 đến nay, số quốc gia áp dụng quy định này tăng nhanh, từ 6 lên 27 quốc gia thực thi vào năm 2027. Trong ASEAN, Thái Lan, Singapore, Myanmar và Lào là những quốc gia đã áp dụng thành công bao bì trơn. Riêng Thái Lan triển khai đóng gói bao bì tiêu chuẩn/bao trơn với thuốc lá điếu từ tháng 9/2019.
HealthBridge Vietnam phân tích, các yếu tố cốt lõi của bao bì trơn gồm hình dạng, kích thước và kết cấu tiêu chuẩn chung; màu sắc đồng nhất, đơn giản; không có logo, biểu trưng hay các yếu tố quảng cáo; tên thương hiệu, tên sản phẩm và các chi tiết bắt buộc phải được thể hiện bằng kiểu chữ, màu sắc, kích cỡ chuẩn hóa. Mục tiêu là làm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm thuốc lá, loại bỏ quảng cáo và khuyến mãi qua bao bì, ngăn thông tin gây hiểu lầm rằng có sản phẩm ít hại hơn, đồng thời tăng sự chú ý và hiệu quả của cảnh báo sức khỏe.
Một xu hướng khác cũng được HealthBridge Vietnam dẫn lại là in cảnh báo trực tiếp trên từng điếu thuốc. Theo tài liệu, hơn 30 nghiên cứu quốc tế đã cung cấp bằng chứng cho thấy cảnh báo trên từng điếu thuốc là hiệu quả. Canada là quốc gia đầu tiên thực hiện quy định này, có hiệu lực từ ngày 31/7/2024; Australia là quốc gia thứ hai, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.
Khuyến nghị Việt Nam tăng cảnh báo lên ít nhất 85%
Đối chiếu với thực trạng trong nước, HealthBridge Vietnam cho biết cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá tại Việt Nam đã trải qua ba giai đoạn: trước năm 2008 chưa có cảnh báo; giai đoạn 2008-2013 áp dụng cảnh báo bằng chữ với diện tích 30%; từ tháng 12/2013 áp dụng cảnh báo 50% gồm cả chữ và hình ảnh, với 6 mẫu cảnh báo.
Tuy nhiên, theo tổ chức này, Việt Nam hiện có nhiều hạn chế. Trước hết là diện tích cảnh báo còn thấp, khiến Việt Nam nằm trong nhóm có thứ hạng thấp trên thế giới và thuộc nhóm thấp nhất ASEAN. Thứ hai, hình ảnh cảnh báo và diện tích cảnh báo không thay đổi trong suốt 12 năm. Thứ ba, bao bì thuốc lá vẫn bị khai thác như một công cụ quảng cáo, chẳng hạn tem thuế có thể che khuất cảnh báo, trong khi màu sắc và thiết kế bao bì vẫn được sử dụng để truyền tải thông điệp tiếp thị.
HealthBridge Vietnam cũng dẫn nghiên cứu năm 2019 của Trường Đại học Y tế công cộng cho thấy hiệu quả cảnh báo và tác động của cả 6 mẫu cảnh báo sức khỏe đang áp dụng tại Việt Nam đều giảm rõ rệt so với thời điểm năm 2013, khi Việt Nam bắt đầu in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh. Đặc biệt, có 3 mẫu bị đánh giá hiệu quả cảnh báo ở mức dưới trung bình và thông điệp chưa rõ ràng, gồm: “Khói thuốc lá rất có hại cho thai nhi và trẻ nhỏ”, “Hút thuốc dẫn tới cái chết từ từ và đau đớn” và “Hút thuốc gây hôi miệng và hỏng răng”.
Từ những phân tích trên, HealthBridge Vietnam khuyến nghị Việt Nam nên tăng diện tích cảnh báo sức khỏe theo thực hành tốt trong khu vực và trên thế giới, ít nhất 85% diện tích vỏ bao thuốc lá; tiến tới áp dụng bao bì tiêu chuẩn/bao bì trơn; thực hiện luân phiên mẫu cảnh báo để tăng hiệu quả cảnh báo; tăng cường thông tin, truyền thông để doanh nghiệp tuân thủ sau khi chính sách được ban hành; nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi pháp luật; đồng thời thường xuyên theo dõi, đánh giá việc thực hiện và tuân thủ pháp luật.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Bộ Xây dựng vừa có báo cáo về phát triển nhà ở xã hội, triển khai thành lập, đưa vào hoạt động Quỹ nhà ở quốc gia và phát triển nhà ở cho thuê.
(PLM) - Tại dự thảo Nghị quyết cơ chế, chính sách về đầu tư, phát triển và hỗ trợ nhà ở trên địa bàn thành phố, Hà Nội đề xuất các cơ chế ưu đãi như quỹ đất, nguồn vốn, chủ trương đầu tư.
(PLM) - Hội thao Đặc công toàn quân 2026 sôi nổi tại Trường Sĩ quan Đặc công, quy tụ hơn 700 cán bộ, chiến sĩ tranh tài, lan tỏa tinh thần “Khỏe để bảo vệ Tổ quốc”, hun đúc bản lĩnh, ý chí quyết thắng người lính đặc công.
(PLM) - Theo Dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng mà Bộ Xây dựng đang trình Chính phủ, nhà ở riêng lẻ quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 sẽ được miễn phép xây dựng.
Sau 5 tháng triển khai đồng bộ các giải pháp xử lý “điểm nghẽn” về trật tự đô thị và ùn tắc giao thông, nhiều tuyến phố ở Thủ đô đã có những chuyển biến rõ nét. Bên cạnh việc siết chặt quản lý vỉa hè, lòng đường và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giám sát, xử lý vi phạm của lực lương chức năng.
PLM - Tối 17/5, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức Lễ tri ân và trưởng thành dành cho học sinh khóa IV với chủ đề “Chạm 18: Solaria”. Chương trình là dấu mốc đặc biệt khép lại hành trình ba năm thanh xuân của học sinh cuối cấp trước khi chính thức bước sang một chặng đường mới.
(PLM) - Trong không khí sôi động của Lễ hội Hoa Phượng Đỏ 2026, TP Hải Phòng đồng loạt khởi công, khánh thành 14 công trình, dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 24.700 tỷ đồng. Giữa dòng chảy phát triển mạnh mẽ ấy, quần thể di tích Bến K15 – nơi khởi nguồn của những “tàu không số” huyền thoại trên tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển chính thức được khánh thành sau quá trình tu bổ, tôn tạo quy mô lớn, trở thành điểm nhấn đặc biệt giàu giá trị lịch sử và cảm xúc.
PLM - Một xe buýt đang lưu thông trên phố Lý Thường Kiệt (Hà Nội) bất ngờ bốc cháy dữ dội vào sáng 16/5. May mắn, toàn bộ hành khách và tài xế đã kịp thời thoát ra ngoài an toàn trước khi ngọn lửa bao trùm phương tiện.
PLM - Chỉ với một bức ảnh và vài câu lệnh đơn giản, nhiều phụ huynh có thể tạo ra hàng loạt sticker AI đáng yêu cho con để chia sẻ lên mạng xã hội. Tuy nhiên, phía sau trào lưu đang “gây sốt” này là những rủi ro khó lường về lộ lọt dữ liệu sinh trắc học, giả mạo danh tính và xâm phạm quyền riêng tư trẻ em trên môi trường số.
PLM - Trong hai ngày 14&15/ 5/ 2026, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội phối hợp với Cục Sở hữu trí tuệ, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội và Công ty Cổ phần Truyền thông Trường Thành tổ chức khóa đào tạo với chủ đề: “Sở hữu trí tuệ – Công cụ hữu hiệu thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong hoạt động nghiên cứu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu”.
