Khắc phục 4 "khoảng trống", thúc đẩy 3 "chuyển dịch" trong phát triển văn hóa

Sau khi nghe các đại biểu trao đổi, thảo luận, đóng góp ý kiến, phát biểu kết luận phiên họp, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ghi nhận sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị đối với công tác phát triển văn hóa; đồng thời chỉ ra những hạn chế, yếu kém cần chấn chỉnh nghiêm túc, nhất là 4 “khoảng trống” lớn đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ và yêu cầu cần nhận diện đầy đủ và sớm khắc phục.

Đó là sức hấp dẫn và năng lượng lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng và nội dung số. Năng lực chuyển hóa di sản văn hóa thành nguồn lực dữ liệu, tri thức số, tài sản trí tuệ và sức sáng tạo quốc gia. Năng lực sáng tạo các sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh quốc gia còn hạn chế. Khoảng trống về thể chế và hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa.

Chỉ rõ những quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, tầm nhìn và khát vọng phát triển đã được xác lập rõ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW, do vậy Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc những tư tưởng chỉ đạo chiến lược, rất quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đó là đẩy mạnh thực hiện 3 “chuyển dịch” lớn trong phát triển văn hóa Việt Nam.

Cụ thể, cần chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là trụ cột của phát triển, động lực tăng trưởng mới, hiện diện trong mọi quyết sách về kinh tế, chính trị, giáo dục, khoa học, công nghệ, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và quản trị quốc gia. Chuyển từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số. Chuyển từ tư duy bảo tồn là chủ yếu sang kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn và sáng tạo, để văn hóa không chỉ giữ gìn các giá trị truyền thống mà còn tạo ra tri thức mới, tài sản trí tuệ, sản phẩm, thị trường và sức mạnh mềm quốc gia.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú phát biểu chỉ đạo tại phiên họp. Ảnh: nhandan.vn

Theo Thường trực Ban Bí thư, triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW cần đặt trong tổng thể, xuyên suốt, đồng bộ với triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV, các kết luận Hội nghị Trung ương, Nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị, cũng như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Trên tinh thần đó, Thường trực Ban Bí thư đề nghị, tiếp tục rà soát, tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất; nghiên cứu, đề xuất những giải pháp khả thi, hiệu quả tập trung khắc phục kịp thời 4 “khoảng trống”, thực hiện 3 “chuyển dịch” lớn và 4 nhiệm vụ trọng tâm đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo tại phiên họp thứ hai; làm rõ nội dung nào đã chuyển biến, nội dung nào còn chậm, nguyên nhân và trách nhiệm của cơ quan chủ trì.

Cùng với đó, cần kịp thời hoàn thiện các dự án luật, cơ chế, chính sách còn đang xây dựng, trước hết là Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và các văn bản có liên quan; rà soát khó khăn, vướng mắc về phân cấp, phân quyền, đầu tư, tài sản công, đất đai, bản quyền, xã hội hóa, hợp tác công tư để chủ động xử lý theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đẩy nhanh chuyển đổi số và xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa, Thường trực Ban Bí thư đề nghị thực hiện nghiêm các kết luận về công tác bảo tồn, bảo tàng; coi dữ liệu lịch sử, văn hóa, di sản là một bộ phận quan trọng của hạ tầng văn hóa quốc gia; thúc đẩy việc xây dựng Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia thống nhất, liên thông, có khả năng kiểm chứng và khai thác lâu dài. Bảo tồn phải gắn với phát huy giá trị, giáo dục, sáng tạo và phát triển, không để di sản chỉ tồn tại dưới dạng tài nguyên chưa được chuyển hóa thành tri thức và giá trị mới.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị cần kịp thời hoàn thiện các dự án luật, cơ chế, chính sách còn đang xây dựng, trước hết là Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và các văn bản có liên quan. Ảnh: nhandan.vn

Về công tác chuẩn bị nội dung sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW và xây dựng Chương trình công tác của Ban Chỉ đạo năm 2027, Thường trực Ban Bí thư yêu cầu, sơ kết phải thực chất, không chỉ tổng hợp báo cáo của các cơ quan, địa phương; phải trả lời được sau một năm, Nghị quyết đã tạo ra những thay đổi gì trong đời sống văn hóa; những cơ chế, chính sách nào đã phát huy hiệu quả, cơ chế nào còn vướng; 4 “khoảng trống” đã được giải quyết đến mức nào; 3 “chuyển dịch” đã thực sự diễn ra hay chưa; nhiệm vụ nào có sản phẩm cụ thể, nhiệm vụ nào chậm tiến độ; đồng thời đề xuất những vấn đề Ban Chỉ đạo cần tập trung trong năm 2027.

Về công tác chuẩn bị “Ngày Văn hóa Việt Nam” (24/22/2026), Thường trực Ban Bí thư gợi ý Đảng ủy Chính phủ phối hợp Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương tổ chức tuần lễ văn hóa với các hoạt động phong phú, thiết thực, có sức lan tỏa. Các địa phương, bộ, ngành thực hiện nghiêm túc chính sách miễn, giảm phí tham quan, sử dụng dịch vụ tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập cho Nhân dân trong ngày 24/11; tổ chức các hoạt động văn hóa thiết thực tại cơ sở…