Khi chứng cứ số hóa “lên tiếng” tại phiên tòa

Yêu cầu số hoá từ vụ án đặc biệt nghiêm trọng

VKSND tỉnh Đồng Nai vừa phối hợp với TAND tỉnh Đồng Nai tổ chức xét xử sơ thẩm bằng hình thức số hóa hồ sơ, đồng thời lồng ghép phiên tòa rút kinh nghiệm đối với vụ án Lê Sỹ Tùng và đồng phạm.

Đây là vụ án được dư luận đặc biệt quan tâm, với nhiều tội danh nghiêm trọng như “Giết người”, “Cướp tài sản”, “Tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép vũ khí quân dụng” và “Hủy hoại tài sản” theo các Điều 123, 168, 304 và 178 Bộ luật Hình sự.

Theo cáo trạng và kết quả xét hỏi công khai tại phiên tòa, từ khoảng tháng 6/2025, bị cáo Lê Sỹ Tùng đã nảy sinh ý định giết người, cướp tài sản, sau đó chuẩn bị công cụ, phương tiện, khảo sát mục tiêu và tính toán cách thức che giấu hành vi phạm tội. Đến khoảng 18 giờ ngày 2/10/2025, bị cáo bị xác định đã tắt cầu dao điện, dùng súng bắn đạn nổ sát hại 3 nạn nhân, phá hỏng một mắt camera rồi cắt két sắt, chiếm đoạt hơn 52 triệu đồng.

Các bị cáo tại toà.

Tính chất đặc biệt nghiêm trọng của vụ án đòi hỏi quá trình chứng minh tại phiên tòa phải được thực hiện hết sức chặt chẽ. Không chỉ cần đầy đủ chứng cứ buộc tội theo đúng quy định pháp luật, việc xét hỏi và tranh tụng còn phải bảo đảm tính công khai, khách quan, trực quan và thuyết phục, nhất là với một vụ án có nhiều hành vi, nhiều hậu quả nghiêm trọng và được xã hội quan tâm.

Trong bối cảnh đó, việc tổ chức phiên tòa theo hướng số hóa hồ sơ không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ kỹ thuật cho hoạt động xét xử. Quan trọng hơn, đây là điều kiện để tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ được sắp xếp, công bố và đối chiếu theo một logic rõ ràng hơn, giúp các bên tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử và những người tham dự phiên tòa theo dõi vụ án một cách đầy đủ, chính xác hơn.

Bước tiến nâng vai trò công tố

Xác định đây là vụ án nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự trên địa bàn và có tính chất điển hình trong công tác xét xử, VKSND tỉnh Đồng Nai đã ban hành Kế hoạch số 22/KH-VKS ngày 6/2/2026 về số hóa hồ sơ, tổ chức án rút kinh nghiệm và xét xử án điểm. Sự chuẩn bị này cho thấy cách tiếp cận chủ động của ngành kiểm sát trong việc đưa công nghệ vào phục vụ trực tiếp cho hoạt động thực hành quyền công tố.

Tại phiên tòa, Kiểm sát viên đã công bố, trình chiếu các tài liệu, chứng cứ bằng hình ảnh được thu thập trong quá trình điều tra, gồm lời khai của người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cùng nhiều tài liệu khác đã được số hóa công khai. Việc trình chiếu đúng trình tự, đúng quy định không chỉ bảo đảm giá trị pháp lý của chứng cứ, mà còn giúp các nội dung buộc tội được thể hiện rõ ràng, mạch lạc hơn ngay tại phiên xét xử.

Quá trình xét xử tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát tiến hành trình chiếu các hình ảnh, tài liệu số hóa của vụ án.

Điểm nổi bật của việc số hóa hồ sơ là giúp Kiểm sát viên chủ động tổ chức hệ thống chứng cứ theo từng nhóm hành vi, từng diễn biến vụ án và từng vấn đề cần làm rõ trong quá trình xét hỏi. Thay vì chỉ viện dẫn tài liệu theo cách truyền thống, Kiểm sát viên có thể trực tiếp phân tích, đối chiếu và công bố chứng cứ bằng hình ảnh tại thời điểm cần thiết, qua đó làm rõ hơn hành vi phạm tội của các bị cáo và nâng cao hiệu quả tranh tụng.

Chính việc “đặt chứng cứ lên bàn tranh tụng” bằng hình ảnh trực quan đã làm tăng sức nặng cho lập luận công tố. Khi lời khai, tài liệu điều tra, dấu vết hiện trường và các chứng cứ khác được trình chiếu đồng bộ, mối liên hệ giữa các chứng cứ cũng trở nên rõ hơn, giúp quá trình chứng minh tội phạm có chiều sâu, chặt chẽ và thuyết phục hơn so với cách công bố thuần túy bằng hồ sơ giấy.

Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra công khai tại phiên tòa và đề nghị của đại diện VKSND tỉnh Đồng Nai, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Lê Sỹ Tùng mức án tử hình về tội “Giết người”, 10 năm tù về tội “Cướp tài sản”, 4 năm tù đối với tội liên quan đến vũ khí quân dụng và 1 năm tù về tội “Hủy hoại tài sản”, tổng hợp hình phạt chung là tử hình. Các bị cáo khác trong vụ án cũng bị tuyên những mức án tương xứng với hành vi phạm tội.

Chuẩn hóa quy trình, nhân rộng cách làm hiệu quả

Kết quả xét xử cho thấy việc công bố, trình chiếu chứng cứ số hóa đã hỗ trợ hiệu quả cho quá trình làm rõ sự thật vụ án, góp phần để phán quyết của tòa án được ban hành trên cơ sở chứng cứ được kiểm tra, đánh giá công khai, toàn diện tại phiên tòa. Đây cũng là minh chứng thực tiễn cho thấy ứng dụng công nghệ, nếu được triển khai bài bản và đúng pháp luật, sẽ tạo thêm “đòn bẩy” để nâng cao chất lượng xét xử.

Sau khi kết thúc phiên tòa, Phòng 2 VKSND tỉnh Đồng Nai đã tổ chức họp rút kinh nghiệm, đánh giá những ưu điểm, hạn chế trong việc công bố, trình chiếu tài liệu, chứng cứ bằng hình ảnh. Việc kịp thời nhìn nhận, rút kinh nghiệm sau phiên xử không chỉ giúp hoàn thiện kỹ năng nghiệp vụ cho Kiểm sát viên, mà còn góp phần hướng tới mục tiêu chuẩn hóa quy trình, nhân rộng cách làm hiệu quả trong thực tiễn.

Từ phiên tòa này có thể thấy, số hóa hồ sơ không chỉ là một bước tiến về mặt kỹ thuật. Xa hơn, đây là giải pháp góp phần nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử, làm cho chứng cứ trực quan hơn, lập luận chặt chẽ hơn, tranh tụng hiệu quả hơn và qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự nghiêm minh, khách quan của hoạt động tư pháp.