Không để nguồn lực nằm im vì thiếu chính sách

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, nhìn tổng thể, Việt Nam không thiếu tài nguyên, không thiếu nhu cầu, thiếu lớn nhất là công nghệ lõi, năng lực chế biến sâu, doanh nghiệp đầu đàn, hệ sinh thái nghiên cứu - thử nghiệm - kiểm định - thương mại hóa và một chiến lược tích hợp đủ mạnh để tổ chức chuỗi giá trị vật liệu quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh 5 quan điểm lớn, trong đó xác định công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; phát triển có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, cần tổ chức theo 3 tầng (vật liệu nền cần giữ vững và nâng cấp; vật liệu chiến lược cần tập trung đột phá; vật liệu tương lai cần chuẩn bị từ sớm). Đồng thời, chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên sang chế biến sâu, làm chủ công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng trong nước…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: nhandan.vn)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo nghiên cứu xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, ban hành trong thời gian sớm nhất. Chiến lược phải thể hiện tư duy dài hạn, số liệu chắc, mục tiêu rõ, lộ trình khả thi, phân công trách nhiệm rõ. Không xây dựng theo kiểu tổng hợp chung chung, mà phải trả lời được: Phát triển nhóm vật liệu nào, vì sao lựa chọn; làm chủ đến mức nào; ở khâu nào; cơ quan nào chủ trì; doanh nghiệp nào dẫn dắt; nguồn lực ở đâu; chính sách gì cần ban hành; tiêu chí nào đánh giá kết quả… Trên cơ sở đó, xây dựng danh mục vật liệu chiến lược quốc gia, bản đồ phụ thuộc nhập khẩu, bản đồ năng lực trong nước và danh mục nhiệm vụ, dự án trọng điểm.

Cùng với đó, Nhà nước cần có danh mục vật liệu chiến lược quốc gia; cơ chế đặt hàng sản phẩm cụ thể, có doanh nghiệp tham gia, có tiêu chuẩn kỹ thuật, địa chỉ ứng dụng, lộ trình thương mại hóa; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; cơ chế sở hữu trí tuệ và chia sẻ lợi ích công bằng giữa nhà khoa học, viện, trường và doanh nghiệp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu kết luận cuộc làm việc. (Ảnh: nhandan.vn)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung rà soát, xác định đúng các nhóm vật liệu ưu tiên, tránh dàn trải. Trước mắt, có thể lựa chọn 5 nhóm ưu tiên: vật liệu đất hiếm; vật liệu bán dẫn; vật liệu cho pin và lưu trữ năng lượng; vật liệu mới; vật liệu xây dựng thế hệ mới. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng đối với công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tự chủ kinh tế; cần được đánh giá kỹ trong Chiến lược để lựa chọn đúng trọng tâm, đúng lộ trình, đúng cơ chế hỗ trợ.

Đối với việc xử lý các vấn đề cấp bách của thị trường vật liệu xây dựng hiện nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, phải phát triển bền vững, tự chủ, có năng lực cạnh tranh quốc tế; tăng sử dụng vật liệu xanh, sạch, tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm tài nguyên, vật liệu thay thế, vật liệu tái chế, giảm phát thải; phải bảo đảm nguồn cung cát, đá, vật liệu san lấp, xi măng, thép cho đầu tư công, giao thông, đô thị, năng lượng và nhà ở; công bố giá kịp thời, minh bạch; điều phối liên vùng; thúc đẩy sử dụng vật liệu tái chế, chất thải xây dựng sau xử lý và vật liệu thay thế đạt chuẩn.

Các cấp ủy, tổ chức đảng phải lãnh đạo rà soát tiềm năng, trữ lượng, hiện trạng khai thác, công nghệ chế biến, rủi ro môi trường và khả năng hình thành chuỗi giá trị đối với đất hiếm, bauxite, titan, cát trắng, đá vôi và các khoáng sản quan trọng khác. Mục tiêu là không thất thoát tài nguyên, không xuất thô, không khai thác bằng mọi giá, không đánh đổi môi trường; đồng thời không để nguồn lực nằm im vì thiếu chính sách, công nghệ hoặc phối hợp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tiếp thu, hoàn thiện Báo cáo trình Bộ Chính trị xem xét, ban hành Kết luận để lãnh đạo, chỉ đạo phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam; tạo cơ sở để Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo nghiên cứu xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam.