Không giao khoán tổng rà soát cho tổ chức pháp chế, Sở Tư pháp

Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Chỉ đạo; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh; Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, đại diện lãnh đạo Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Bộ Tư pháp...

Tổng rà soát phải là một nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp thiết

Báo cáo về các nhiệm vụ hoàn thành, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, các văn bản về kế hoạch, tổ chức, hoạt động của Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo đã được ban hành. Ban Chỉ đạo cũng đã tổ chức thành công Phiên họp thứ nhất.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng.

Trên cơ sở tham mưu của Bộ Tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các văn bản quán triệt, chủ trì cuộc họp để triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).

Đồng thời, Ban Chỉ đạo, các Bộ, ngành đã ban hành 01 văn bản hướng dẫn chung việc tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL và hướng dẫn nội dung thực hiện rà soát VBQPPL bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về các vấn đề liên quan đến ngành, lĩnh vực phụ trách.

Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã tổ chức Hội nghị tập huấn, triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL theo hình thức trực tiếp và trực tuyến cho các Bộ, ngành, cơ quan trung ương, địa phương; Thiết lập, vận hành hệ thống thông tin, báo cáo trực tuyến hỗ trợ, phục vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL; Xây dựng, chia sẻ Danh mục các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp cũng cho hay còn một số nhiệm vụ quá hạn, chưa hoàn thành như: Chưa ban hành Kế hoạch thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL tại các cơ quan ở Trung ương, địa phương; chưa hoàn thành văn bản hướng dẫn về kinh phí bảo đảm thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL; Triển khai hướng dẫn, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ thực hiện rà soát VBQPPL còn chậm...

Phát biểu định hướng cuộc họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật theo hướng phân định rõ thẩm quyền giữa Quốc hội và Chính phủ. Những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì Quốc hội quyết định, còn những vấn đề thuộc thẩm quyền điều hành cần mạnh dạn giao Chính phủ để bảo đảm tính chủ động, linh hoạt và đáp ứng yêu cầu thực tiễn nhanh hơn.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, kết quả tăng trưởng kinh tế, hoàn thành các mục tiêu phát triển trong giai đoạn 2024 - 2025 có đóng góp rất quan trọng từ việc đổi mới thể chế, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho người dân, doanh nghiệp và địa phương. Nếu các quy định pháp luật còn chồng chéo, vướng mắc mà mọi vấn đề đều phải chờ Quốc hội sửa luật thì địa phương sẽ rất khó triển khai thực hiện.

Dẫn chứng cụ thể, Chủ tịch Quốc hội nhắc tới Kết luận của Bộ Chính trị và Nghị quyết của Quốc hội về tháo gỡ khó khăn cho các dự án đất đai tại một số địa phương. Sau quá trình thực hiện, Chính phủ tiếp tục báo cáo Bộ Chính trị và Quốc hội đã mở rộng phạm vi tháo gỡ trên toàn quốc nhằm tạo dư địa phát triển cho giai đoạn 2026 - 2027. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là minh chứng cho tinh thần phải kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển.

Hay việc sửa đổi các luật thuế theo hướng “một luật sửa nhiều luật” cũng là giải pháp kịp thời nhằm hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, khi Đảng đã có chủ trương, Chính phủ trình thì Quốc hội phải tập trung thảo luận để cuối cùng phải có sản phẩm cụ thể triển khai được nghị quyết của Đảng; không thể để tình trạng đã có chủ trương nhưng sau quá trình bàn thảo lại không tạo ra kết quả thực chất.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trong thời gian qua, công tác tháo gỡ thể chế đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vấn đề hiện nay là khâu tổ chức thực hiện của Chính phủ thông qua hệ thống nghị định, thông tư. Nghị định phải bám sát luật, thông tư phải thống nhất với nghị định, không để xảy ra tình trạng luật một hướng, nghị định và thông tư theo hướng khác. Vì vậy, cần tăng cường giám sát, đặc biệt là vai trò của cơ quan thẩm tra của Quốc hội và Bộ Tư pháp trong việc “gác cửa” thể chế, tránh tạo ra kẽ hở gây thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp.

Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội khẳng định, đợt tổng rà soát hệ thống VBQQPL lần này nhằm phát huy những quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, tháo gỡ những nội dung bất cập; trường hợp cần thiết thì tiếp tục nghiên cứu ban hành mới. Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao việc Quốc hội đang triển khai ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số trong rà soát, đối chiếu và tóm tắt văn bản pháp luật, qua đó hỗ trợ hiệu quả cho công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Liên hệ thực tiễn chuyển đổi số trong các cơ quan tư pháp, Chủ tịch Quốc hội cho biết sáng cùng ngày đã làm việc với Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và trực tiếp tham quan Trung tâm điều hành phục vụ chuyển đổi số trong xử lý án hình sự. Ông đánh giá cao sự bài bản, quy mô trong quá trình triển khai và cho biết thời gian tới cần tiếp tục mở rộng sang các lĩnh vực dân sự, kinh tế. Chủ tịch Quốc hội sẽ tiếp tục làm việc với Tòa án nhân dân tối cao - cơ quan được đánh giá là đi đầu trong chuyển đổi số - với tinh thần các cơ quan, đơn vị phải đẩy mạnh chuyển đổi số mới có thể đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, việc thực hiện đợt tổng rà soát toàn bộ hệ thống VBQPPL lần này là nhằm cụ thể hóa Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Cùng với Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đây là một Kết luận hết sức quan trọng. Do đó, nhiệm vụ này không đơn thuần là của riêng của khối các cơ quan tư pháp hay các cơ quan chuyên môn, mà là công việc đòi hỏi cả hệ thống chính trị phải cùng quyết liệt vào cuộc.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu.

Cơ bản thống nhất với nội dung Báo cáo của Bộ Tư pháp - Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, tuy nhiên, Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý, đến nay vẫn còn Bộ, ngành, địa phương chậm xây dựng kế hoạch, chậm thành lập Tổ công tác, chậm bố trí lực lượng thực hiện.

“Điều này phản ánh sự quan tâm chưa đúng mức. Các Bộ, ngành, địa phương phải đặt tổng rà soát vào vị trí của một nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp thiết”, Phó Thủ tướng khẳng định và yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang Bộ và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ cũng như kết quả của đợt tổng rà soát lần này.

Cần một chiến dịch truyền thông mạnh mẽ hơn

Về tiến độ, Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, cơ quan chưa ban hành kế hoạch tổng rà soát, chưa thành lập Tổ công tác thì phải hoàn thành ngay sau cuộc họp hôm nay. Kế hoạch phải xác định rõ phạm vi rà soát, đầu mối chịu trách nhiệm, thời hạn từng việc, sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra nội bộ.

Bên cạnh đó, tổ công tác phải do lãnh đạo Bộ, ngành, địa phương trực tiếp phụ trách; không giao khoán cho vụ pháp chế, sở tư pháp hoặc một nhóm cán bộ chuyên môn thực hiện một cách đơn lẻ. Thành phần Tổ công tác phải có cán bộ am hiểu pháp luật, cán bộ trực tiếp tổ chức thực thi, đại diện các đơn vị chuyên môn. Đồng thời, có cơ chế huy động chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp, người dân và các đối tượng chịu tác động trực tiếp của văn bản.

Các đại biểu dự cuộc họp.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng cho rằng không được để kinh phí, công nghệ, dữ liệu trở thành điểm nghẽn của công tác tổng rà soát.

Liên quan đến chất lượng rà soát, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị thống nhất nguyên tắc: Kết quả rà soát phải bảo đảm rõ văn bản; rõ điều khoản; rõ nội dung vướng mắc; rõ căn cứ pháp lý và căn cứ thực tiễn; rõ phương án xử lý; rõ cơ quan chịu trách nhiệm; rõ thời hạn hoàn thành.

Những báo cáo chỉ nêu chung chung, không có phân tích từ thực tiễn thi hành, không có ý kiến của đối tượng chịu tác động, không chỉ ra điều khoản cụ thể, thì không được coi là đạt yêu cầu. Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo cần có cơ chế trả lại, yêu cầu làm lại đối với các báo cáo hình thức, chất lượng thấp.

Bộ Tư pháp cần thành lập các nhóm chuyên môn theo lĩnh vực để thẩm định, đánh giá độc lập kết quả rà soát của các Bộ, ngành, địa phương; có cơ chế phản biện, thẩm định chéo; không để mỗi cơ quan tự rà soát, tự kết luận, tự đánh giá là đạt.

Chú trọng nâng cao nhận thức, Phó Thủ tướng lưu ý cần một chiến dịch truyền thông mạnh mẽ hơn để toàn xã hội, người dân, doanh nghiệp và đội ngũ cán bộ, công chức, đảng viên hiểu đúng vị trí, vai trò của đợt tổng rà soát lần này.

“Bộ Tư pháp phối hợp các đơn vị liên quan, cơ quan thông tấn báo chí để xây dựng kế hoạch truyền thông sâu rộng”, Phó Thủ tướng chỉ đạo và cho rằng nội dung truyền thông không chỉ dừng lại ở việc đưa tin về tiến độ mà phải làm rõ ý nghĩa của tổng rà soát, huy động người dân và doanh nghiệp cùng tham gia phát hiện, kiến nghị.