Khung kiến trúc quốc gia số, không để AI thay con người quyết định

79 nền tảng dùng chung cho một kiến trúc số thống nhất

Ngày 15/9/2026, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị phổ biến, quán triệt và triển khai Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0). Hội nghị do Văn phòng Chính phủ phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, kết nối trực tuyến tới các địa phương.

Báo cáo những điểm mới của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho biết, Khung thiết lập kiến trúc chung ở cấp quốc gia. Trên cơ sở đó, các cơ quan xây dựng kiến trúc số phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền nhưng phải tuân thủ các nguyên tắc và yêu cầu liên thông chung. Khung cũng định hướng sử dụng chung 79 nền tảng số quốc gia, hạn chế đầu tư nhỏ lẻ, trùng lặp.

Theo Thứ trưởng, cách tiếp cận này nhằm thống nhất việc thiết kế, đầu tư và vận hành các hệ thống số, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu, đồng thời hạn chế tình trạng mỗi nơi xây dựng một hệ thống riêng.

Khung tập trung vào 4 nội dung chính: thiết lập kiến trúc chung cấp quốc gia; ưu tiên sử dụng chung, hạn chế tối đa đầu tư nhỏ lẻ; đổi mới cách thiết kế hệ thống số; xây dựng Hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia.

Khung gồm 4 lớp: hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác đa phương thức với người dân, doanh nghiệp.

Đáng chú ý, 79 nền tảng số dùng chung quốc gia sẽ được Trung ương đầu tư để các bộ, ngành, địa phương sử dụng lại. Theo đó, các cơ quan không phải đầu tư riêng lẻ những hệ thống đã có nền tảng dùng chung, qua đó hạn chế đầu tư trùng lặp, chồng chéo và lãng phí nguồn lực.

Hai nguyên tắc xuyên suốt được nhấn mạnh là lấy dữ liệu làm trung tâm và ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, phải được quản trị, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ theo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Với AI, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết công nghệ này được khuyến khích sử dụng để hỗ trợ phân tích, dự báo và tự động hóa các quy trình phù hợp. Tuy nhiên, đối với những quyết định có ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, người có thẩm quyền vẫn phải chịu trách nhiệm chính. AI không được sử dụng để thay thế trách nhiệm ra quyết định của con người.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương báo cáo tại Hội nghị. (Ảnh: MST)

Để quản lý quá trình triển khai, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng, vận hành Hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia; đồng thời ban hành bộ chỉ số, phương pháp đánh giá và cơ chế giám sát tuân thủ.

Dữ liệu phục vụ đánh giá sẽ được thu thập tự động từ các hệ thống hiện có, qua đó giảm việc nhập lại số liệu, hạn chế báo cáo thủ công và cho phép theo dõi kết quả theo thời gian thực.

Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hoàn thiện hướng dẫn xây dựng, cập nhật, duy trì Khung kiến trúc số; hướng dẫn việc kế thừa các khung đã ban hành và xử lý những hệ thống chưa phù hợp. Bộ cũng phối hợp với Bộ Công an xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung nguồn lực, chủ động triển khai các nhiệm vụ được giao. Những khó khăn, vướng mắc cần được gửi về Cục Chuyển đổi số quốc gia để phối hợp xử lý, bảo đảm tiến độ và chất lượng triển khai.

Quán triệt “3 không”, hoàn thành Khung kiến trúc số trước ngày 29/1/2027

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là căn cứ để các bộ, ngành, địa phương xây dựng, cập nhật Khung kiến trúc số; định hướng đầu tư, kết nối, chia sẻ và sử dụng chung các nền tảng, hướng tới hình thành không gian số thống nhất.

Phó Thủ tướng yêu cầu Khung kiến trúc phải thực sự trở thành công cụ quản trị chuyển đổi số. Hiệu quả triển khai không chỉ được đo bằng số lượng hệ thống được xây dựng mà phải thể hiện ở khả năng kết nối, chia sẻ, sử dụng chung; giảm đầu tư trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực; bảo đảm an toàn và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Người đứng đầu các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng triển khai. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, thời hạn và sản phẩm đầu ra.

Phó Thủ tướng quán triệt yêu cầu “3 không”: “Không khoán trắng cho đơn vị công nghệ thông tin; không làm theo hình thức; không để dồn việc đến sát thời hạn”.

Quá trình triển khai phải bám sát thực tiễn, kế thừa những hệ thống đang phát huy hiệu quả; ưu tiên chuẩn hóa, kết nối, tích hợp và nâng cấp. Việc đầu tư mới chỉ thực hiện khi cần thiết, phù hợp với kiến trúc và không trùng lặp.

Đặc biệt, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư và bí mật nhà nước phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, không chờ đến khi hệ thống được đưa vào vận hành mới xử lý.

Theo yêu cầu của Phó Thủ tướng, các bộ, cơ quan ngang bộ phải hoàn thành xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật, ban hành Khung kiến trúc Chính phủ số cấp bộ chậm nhất ngày 29/1/2027. UBND các tỉnh, thành phố phải hoàn thành Khung kiến trúc Chính quyền số cấp tỉnh trong cùng thời hạn.

Đối với các địa phương sau sắp xếp, hợp nhất, Phó Thủ tướng yêu cầu ưu tiên tích hợp, kế thừa hệ thống hiện có, không để gián đoạn các dịch vụ đang cung cấp cho người dân, doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện hướng dẫn xây dựng, cập nhật và duy trì Khung kiến trúc số; chủ trì xây dựng phương pháp đánh giá, bộ chỉ số đo lường, tiêu chí giám sát cùng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật chung.

Việc triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số được kỳ vọng tạo nền tảng thống nhất cho quá trình chuyển đổi số, chuyển từ cách làm theo từng hệ thống, từng địa phương sang tư duy kiến trúc tổng thể, lấy dữ liệu làm nền tảng, dùng chung hạ tầng và nền tảng số, qua đó xây dựng không gian số Việt Nam đồng bộ, an toàn và bền vững.