Đêm 26/9, huyện Lâm Bình, Tuyên Quang, sẽ tổ chức lễ đón nhận Bằng Ghi danh Lễ Nhảy lửa của người Pà Thẻn, xã Hồng Quang (Lâm Bình) là Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia.
Đây là niềm tự hào, đồng thời cũng là trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị các di sản.
Đầu tháng 6/2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã cấp chứng nhận 4 Di sản Văn hóa Phi vật thể của tỉnh Tuyên Quang vào Danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia, nâng tổng số Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia của tỉnh lên 16 di sản.
Bốn di sản gồm: Lễ hội Đình Hồng Thái, xã Tân Trào (Sơn Dương); Tri thức và Tập quán trồng Lúa nước của người Tày xã Lăng Can, xã Hồng Quang, xã Khuôn Hà, xã Thượng Lâm, xã Phúc Yên (Lâm Bình); Lễ Nhảy lửa của người Pà Thẻn, xã Hồng Quang (Lâm Bình); Tri thức về Cọn nước của người Tày xã Trung Hà, xã Hà Lang (Chiêm Hóa), xã Côn Lôn (Na Hang), xã Phúc Yên (Lâm Bình).
Trong số này, Lễ Nhảy lửa của người Pà Thẻn lần thứ 2 được công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể cấp Quốc gia, dành cho cộng đồng người Pà Thẻn ở xã Hồng Quang, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang.
Trước đó, trong đợt 1, di sản này đã được công nhận ở lĩnh vực lễ hội truyền thống do cộng đồng người Pà Thẻn ở xã Tân Bắc, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang thực hành (văn bản số 5079/QĐ-BVHTTDL, ngày 27/12/2012).
Theo phong tục truyền thống của người Pà Thẻn, việc nhảy lửa nhằm truyền dạy cho con cháu đời sau cách để xua đi nỗi sợ hãi, yếu đuối, kết hợp với các bài cúng, bài chú xin sức mạnh từ thần linh, giúp cho những người Pà Thẻn thêm can đảm, mạnh mẽ.
Dân tộc Pà Thẻn (còn có tên gọi là Pà Hưng) là dân tộc có tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Mông-Dao, đây là dân tộc có số dân ít.
Ở Tuyên Quang, bà con cư trú chủ yếu tại thôn Thượng Minh, xã Hồng Quang, huyện Lâm Bình và xã Linh Phú, huyện Chiêm Hóa, (Tuyên Quang) với khoảng 700 nhân khẩu.
Lễ hội Nhảy lửa (Pò dính) là lễ hội có những bản sắc văn hóa hết sức độc đáo, mang ý nghĩa thiêng liêng và huyền bí của người Pà Thẻn.
Lễ hội Nhảy lửa của người Pà Thẻn thường diễn ra vào những lúc nông nhàn, khi mọi công việc đồng áng đã xong, bắt đầu từ 16/10 âm lịch năm trước đến 15/1 âm lịch năm sau.
Trong đời sống tinh thần của người Pà Thẻn luôn có quan niệm xung quanh họ có các vị thần che chở, đùm bọc, giúp đỡ họ vượt qua nguy hiểm, hoạn nạn để tồn tại và mưu sinh.
Đối với người Pà Thẻn, vị thần tối cao nhất là thần lửa và ngọn lửa mang lại sự may mắn cho họ, vì vậy khi Lễ hội Nhảy lửa diễn ra thì tất cả mọi người trong làng đều có mặt để hò reo cổ vũ.
Nhảy lửa là nghi lễ để đón thần thánh xuống trần gian cùng vui với dân làng, có ý nghĩa tượng trưng cho việc các vị thần xuống trần gian tắm nước và phù hộ cho dân làng thêm sức khỏe, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.
Để chuẩn bị cho Lễ Nhảy lửa, ngay từ buổi chiều hôm đó, các thanh niên Pà Thẻn đã gánh củi về, đốt ở ngoài sân. Điều kiện để có thể chủ trì lễ nhảy lửa là thầy cúng phải cao tay, biết cúng và biết dùng các loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc để mời thần thánh xuống trần gian và hóa thân vào những người có khả năng nhảy lửa.
Lễ hội Nhảy lửa chính thức được bắt đầu vào khoảng 8 giờ tối. Mở đầu, thầy cúng bày lễ vật lên mâm cúng, thắp nến, và hương, đọc bài cúng đầu tiên nói lên lý do tổ chức Lễ hội Nhảy lửa bằng tiếng Pà Thẻn.
Sau đó, thầy cúng sai các thanh niên nhóm lửa vào đống củi, rồi cầm bát nước thơm vẩy vào bốn góc của đống lửa và vẩy lên các học trò.
Tiếp đó, thầy quay về đàn cúng, tay gõ đàn Pàn dơ và lắc Pà sán tầu liên tục, miệng đọc các bài cúng để mời các vị thần về nhập vào các chàng thanh niên Pà Thẻn.
Ngồi bên đống lửa lúc này có khoảng từ 8-10 chàng trai khỏe mạnh trong bản. Sau vài phút thầy cúng mời các thần, cơ thể của các chàng trai bắt đầu rung lên, ánh mắt khác lạ, đầu lắc qua, lắc lại...
Người Pà Thẻn tin rằng đây là lúc các vị thần ở trên trời đã xuống và nhập vào các chàng trai. Rồi từng người một lao vào nhảy múa giữa đống lửa đang đỏ hồng với bàn chân trần.
Trong tiếng hò reo của mọi người, những chàng trai Pà Thẻn vẫy vùng trong ánh lửa hồng rực, than hồng cháy rực phủ kín thân thể họ.
Khi một người nhảy xong lao từ trong đống than hồng ra, lại có một người khác vào tiếp nối, cũng có khi hai, ba người cùng vào nhảy lửa một lúc.
Họ dùng cả tay và chân trần để phá đống than đỏ rực cho tới khi tàn lửa. Khi nhảy lửa, đôi mắt họ nhắm nghiền, dường như có một thế lực siêu nhiên nào đó dẫn dắt khiến họ hoàn toàn không cảm thấy sức nóng của lửa, làn da không bị bỏng, cơ thể không đau đớn.
Lễ Nhảy lửa diễn ra trong khoảng một giờ đồng hồ. Lửa tàn thì nhóm lại, rồi nhảy tiếp cho đến khi đống than tàn hẳn mới thôi.
Khi lửa tàn hẳn, thầy cúng đọc bài cúng tiễn các thần về trời, lúc này các chàng trai mới dần trở lại trạng thái bình thường. Điều huyền bí là không một người nào bị lửa làm tổn thương.
Những chàng trai sau khi nhảy lửa, bàn tay, bàn chân và gương mặt của họ chỉ bám đầy than đen, hoàn toàn không một chút dầu vết bị cháy bỏng hay xước xát gì.
Lễ hội kết thúc, thầy cúng đọc bài cúng cảm ơn các vị thần đã xuống góp vui cùng dân làng, cầu mong các vị thần phù hộ cho dân làng được ấm no, mạnh khỏe, hẹn lần nhảy lửa sau sẽ lại mời các thần xuống tham gia.
Mang màu sắc tâm linh và huyền bí, Lễ hội Nhảy lửa truyền thống của dân tộc Pà Thẻn là minh chứng cho sức mạnh, cho quá trình lao động, chế ngự thiên nhiên để sinh tồn và phát triển của con người.
Đây không chỉ là ngày vui của người Pà Thẻn, không chỉ có ý nghĩa gắn kết cộng đồng mà còn bảo lưu được rất nhiều giá trị văn hóa truyền thống từ đời này qua đời khác./.
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Trở lại công trường những ngày này, những ánh nhìn e ngại buộc phải nhường chỗ cho sự ngỡ ngàng trước một đại công trình rộn ràng. Không còn những hạng mục thi công dở dang thay vào đó là quyết tâm thực hiện công trình đang được đắp bồi từng ngày qua vôi vữa, kính thép và những giọt mồ hôi hối hả, minh chứng cho một lời cam kết đang bứt tốc tiến sát vạch đích.
(PLM) - Theo quy định của ngành y tế, xe cấp cứu muốn hoạt động phải được cấp phép, bảo đảm đầy đủ trang thiết bị chuyên dụng và có nhân viên y tế đi kèm. Tuy nhiên, thực tế ghi nhận tại khu vực Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thời gian gần đây xuất hiện nhiều phương tiện cá nhân được hoán đổi công năng để vận chuyển bệnh nhân như xe cấp cứu, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.
(PLM) - Từ ngày 1/7/2026, việc thu bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN) sẽ được thực hiện theo mức lương cơ sở mới là 2,53 triệu đồng/tháng theo quy định tại Nghị định 161/2026/NĐ-CP của Chính phủ.
PLM - Ngày 9/6, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo lấy ý kiến dự thảo Hồ sơ dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Sau gần 10 năm thi hành, Luật Đấu giá tài sản đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong xử lý tài sản.
Minh Anh - Nguyễn Khánh
(PLM) - Trước làn sóng mạng xã hội ca ngợi tinh dầu dừa chữa nấm Candida, chuyên gia lên tiếng cảnh báo: đâu là sự thật khoa học, nguy cơ khi tự ý dùng và cách nhận biết thông tin sức khỏe sai lệch?
(PLM) - Đang vào thời điểm thu hoạch chính vụ, nhưng hàng trăm hecta dứa tại Thanh Hóa lại rơi vào cảnh tiêu thụ chậm, giá giảm sâu. Cùng với những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài trong nhiều ngày qua, nhiều diện tích dứa bị nám vỏ, cháy quả rồi thối hỏng ngay trên đồng, khiến người nông dân đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng.
(PLM) - Theo phản ánh của người dân khu vực xóm Vé, xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ về Dự án Khu đô thị sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp Đông Trường Sơn do Công ty TNHH Legacy Riverside làm chủ đầu tư đang triển khai có dấu hiệu san lấp, cắm mốc lấn vào lòng sông, khiến không gian thoát lũ bị thu hẹp nguy cơ gây ngập lụt đối với các hộ dân vào mùa mưa lũ.
(PLM) - Hà Nội phát động Tháng hành động phòng, chống ma túy 2026, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, quyết liệt trấn áp tội phạm, xây dựng xã phường không ma túy, vì một Thủ đô an toàn, văn minh.
PLM - Sau Hội nghị tuyên truyền và lễ ký cam kết chấp hành nghiêm Luật giao thông đường bộ giữa cơ quan chức năng với chủ các phương tiện, người điều khiển phương tiện vận tải lưu thông qua địa bàn xã Thanh Oai. Đêm 3/6, đội 10 - Phòng Cảnh sát giao thông, công an thành phố Hà Nội đã lập chốt kiểm tra nồng độ cồn và trật tự an toàn giao thông trên quốc lộ 21B đoạn đi qua xã Thanh Oai. Kết quả bước đầu cho thấy tín hiệu tích cực khi không phát hiện trường hợp xe tải nào vi phạm.
(PLM) - Để kịp thời phổ biến, tuyên truyền và hướng dẫn các cơ quan, địa phương thực hiện thống nhất, hiệu quả các quy định mới của pháp luật về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự, ngày 4/6, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Tương trợ tư pháp về dân sự và các văn bản hướng dẫn thi hành. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì hội nghị.
