Loạt bi kịch bắt nguồn từ điếu thuốc lá

Mới đây, TAND TP HCM xét xử sơ thẩm, tuyên phạt bị cáo Nguyễn Văn Siêng, 43 tuổi, quê Cần Thơ, 10 năm tù về tội “Giết người”. Theo cáo trạng, chiều 25/12/2023, Siêng cùng đồng nghiệp ăn uống trước nhà xưởng một công ty ở huyện Bình Chánh cũ. Đến tối, khi mọi người chuẩn bị ra về, Siêng xin anh V. một điếu thuốc nhưng bị từ chối nên bực tức.

Sau đó, Siêng kể lại sự việc với ông P., là tổ trưởng. Khi nghe ông P. nói sẽ báo cáo lãnh đạo xem xét cho Siêng nghỉ việc, Siêng cho rằng quyền lợi của mình bị đe dọa. Người này bỏ về phòng trọ lấy dao rồi quay lại công ty tìm ông P., đâm nạn nhân. Ông P. được đưa đi cấp cứu kịp thời nên thoát chết nhưng bị thương tật 35%.

Trước đó, một án mạng xảy ra tại tỉnh Quảng Nam cũ (nay là TP Đà Nẵng) liên quan đến thuốc lá, khiến 1 người tử vong.

Theo nội dung vụ án, ngày 20/12/2019, Nguyễn Thanh Hà (SN 1989, trú xã Phước Hiệp, huyện Phước Sơn (cũ) đi nhậu về. Chiều cùng ngày, Hà gọi cha của Hà dậy ăn cơm nhưng không được. Hà xin thuốc lá hút thì bị người cha càu nhàu. Hai cha con xảy ra cự cãi. Hà đã dùng dao đâm cha. Nạn nhân được đưa đi cấp cứu, điều trị song do vết thương quá nặng nên tử vong.

Ngày 11/3/2021, TAND tỉnh Quảng Nam xét xử sơ thẩm, tuyên phạt Nguyễn Thanh Hà 12 năm tù về tội “Giết người”.

Năm 2016, án mạng khác xảy ra tại khu vực cổng ga Nam Định (TP Nam Định, nay là tỉnh Ninh Bình) cũng từ việc xin thuốc lá. Cụ thể, nhóm 4 thanh niên (trú đường Phan Bội Châu, TP Nam Định) xin thuốc nhóm anh N.Q.H nhưng bị từ chối. Hai bên phát sinh mâu thuẫn, nhóm thanh niên này đánh nhóm anh H. và truy đuổi, dùng dao đâm anh H. tử vong.

Các đối tượng gây án phải trá giá cho hành vi bất chấp pháp luật của mình. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người vừa tiếc nuối, vừa bức xúc là, chỉ vì điếu thuốc lá mà người bị cướp đi mạng sống, kẻ vào tù.

Không chỉ gây ra tác động tiêu cực cho bản thân, xã hội, thuốc lá còn gây hậu quả nghiêm trọng về an toàn cháy nổ.

Đơn cử, năm 2021, tại khu vực núi Gươm, phường Nghi Tân (thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An cũ) xảy ra vụ cháy rừng gần khu dân cư. Nguyên nhân, trong lúc đi tập thể dục về, ông Hoàng Hồng Lĩnh (49 tuổi, trú phường Nghi Tân), hút thuốc rồi ném tàn thuốc vào khu vực rừng phòng hộ, gây hỏa hoạn. Công an thị xã Cửa Lò cùng lực lượng địa phương và người dân đã đến hiện trường dập lửa; sau gần 2 giờ, đám cháy được khống chế…

Những vụ việc trên cho thấy, việc sử dụng thuốc lá đôi khi không dừng lại ở lựa chọn cá nhân. Trong bối cảnh có rượu bia, mâu thuẫn, tâm lý nóng nảy hoặc sự chủ quan khi sử dụng, thuốc lá có thể trở thành điểm khởi phát của những hậu quả nặng nề về sau như khiến người mất mạng, người bị thương, người vướng vòng lao lý, gia đình tan vỡ, tài sản và môi trường sống bị đe dọa...

Đó cũng là lý do việc phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ được đặt ra ở góc độ sức khỏe, mà còn gắn với trật tự xã hội, an toàn cộng đồng và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong không gian chung.

Ở góc độ sức khỏe cộng đồng, thuốc lá là một trong những nguyên nhân gây bệnh tật và tử vong hàng đầu. Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 15,8 triệu người hút thuốc. Tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành là 20,8%, riêng nam giới trưởng thành là 41,1%. Mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong tại Việt Nam. Gánh nặng kinh tế do thuốc lá ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng trong năm 2022, tương đương 1,14% GDP; nếu tính cả tổn thất xã hội và môi trường, con số này vượt quá 2% GDP.

Để hạn chế tác hại của thuốc lá đối với cộng đồng, pháp luật đã quy định rõ những khu vực người dân không được hút thuốc. Theo Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên gồm: cơ sở y tế; cơ sở giáo dục, trừ trường cao đẳng, đại học, học viện; cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao.

Luật cũng quy định các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà gồm: nơi làm việc; trường cao đẳng, đại học, học viện; địa điểm công cộng, trừ các trường hợp luật cho phép có nơi dành riêng cho người hút thuốc lá. Đối với phương tiện giao thông công cộng, ô tô, tàu bay, tàu điện là các phương tiện bị cấm hút thuốc lá hoàn toàn.

Những quy định này không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe người không hút thuốc trước khói thuốc thụ động, mà còn góp phần giảm nguy cơ cháy nổ, giữ gìn môi trường sống, học tập và làm việc an toàn. Bởi trong thực tế, một điếu thuốc có thể bắt đầu từ thói quen cá nhân, nhưng hậu quả của nó lại nguy hại cho cả xã hội.