Chủ nhật 01/02/2026 20:06
Home | Văn hóa - Giải trí | Nghe 'bia đá kể chuyện' về truyền thống 800 năm khoa cử Việt Nam

Nghe 'bia đá kể chuyện' về truyền thống 800 năm khoa cử Việt Nam

Đây là lần đầu tiên những hoa văn, họa tiết, những hàng chữ Nho trên 82 tấm bia tiến sỹ được “giải mã” cung cấp thông tin cho công chúng về các khoa thi thời xưa cùng tên tuổi những người đỗ đạt.

Ngày 8/10, Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám khai mạc triển lãm chuyên đề “Bia đá kể chuyện” với chủ đề “Hiền tài là nguyên khí Quốc gia” nhân kỷ niệm 68 năm Ngày giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2022).

Đây là lần đầu tiên những hoa văn, họa tiết, những hàng chữ Nho trên 82 tấm bia tiến sỹ được dịch từ chữ Nho sang tiếng Việt, cung cấp thông tin cho công chúng về các khoa thi thời xưa cùng tên tuổi những người đỗ đạt.

Triển lãm gồm 4 nội dung. Phần “Chiêu mộ hiền tài” giới thiệu một số nét chính về khoa cử của nước ta giai đoạn 1442-1529. Tiếp theo, phần “Con đường khoa cử” giới thiệu thông tin về thi cử và chế độ đãi ngộ dành cho những người đỗ đạt. Phần “Gương sáng tiền nhân” tôn vinh các danh nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp cho giáo dục nước nhà và một số lĩnh vực khác. Cuối cùng, phần “Lưu danh muôn thuở” gồm những câu trích dẫn nổi tiếng về giá trị của đào tạo và sử dụng nhân tài.

Các đại biểu tham quan triển lãm. (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

“Hiền tài là nguyên khí Quốc gia” là chương đầu tiên trong câu chuyện dài mà 82 bia tiến sỹ Văn Miếu “kể” cho công chúng nghe về truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam. Cuộc triển lãm lựa chọn giới thiệu 14 bia tiến sỹ đầu tiên có liên quan đến các khoa thi trong giai đoạn 1442-1529, tương ứng với những khoa thi được tổ chức dưới triều Lê Sơ và kết thúc bằng khoa thi đầu tiên của nhà Mạc. Những bia tiến sỹ còn lại sẽ tiếp tục được giới thiệu đến khách tham quan trong những cuộc trưng bày sau này.

Theo Tiến sỹ Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám, ngay từ những ngày đầu xây dựng nền quân chủ độc lập, các triều đại phong kiến Việt Nam đã chú trọng tới việc tuyển chọn và trọng dụng nhân tài.

Từ khoa thi Nho học đầu tiên được tổ chức năm 1075 dưới triều vua Lý Nhân Tông cho đến khoa thi cuối cùng năm 1919 dưới triều vua Khải Định, lịch sử khoa cử Việt Nam đã trải qua hơn 800 năm với hàng trăm khoa thi được tổ chức và sự xuất hiện của nhiều bậc hiền tài góp phần đảm bảo cho sự thịnh vượng của biết bao triều đại.

Khách tham quan tại triển lãm. (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

Những người đỗ đại khoa không chỉ được triều đình trọng dụng, ban nhiều ân điển, mà kể từ khoa thi năm 1442, họ còn được khắc tên trên bia tiến sỹ đặt tại Văn Miếu ở kinh đô để lưu truyền danh thơm đến muôn đời sau.

Trải qua những thăng trầm của lịch sử, một số bia tiến sỹ thuộc Văn Miếu Thăng Long xưa đã bị mất hoặc thất lạc, hiện chỉ còn 82 bia được bảo tồn tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám Hà Nội, đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giới.

Phát biểu tại lễ khai mạc, bà Trần Thị Vân Anh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội khẳng định: “Những giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của 82 bia tiến sỹ tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám không chỉ được thể hiện đơn thuần qua những hàng chữ Nho hay hoa văn trang trí trên mặt bia. Ẩn sau lớp mặt đá khô cứng và câm lặng đó là hàng ngàn câu chuyện thú vị về cuộc đời và sự nghiệp của hơn 1.300 vị tiến sỹ đang chờ đợi chúng ta khám phá.”

Tiến sỹ Vũ Thị Minh Hương, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, Phó Chủ tịch Ủy ban Ký ức thế giới Khu vực Châu Á-Thái Bình Dương (MOWCAP) đánh giá cao ý tưởng và cách thức thể hiện triển lãm.

Triển lãm sử dụng nhiều đồ họa dễ hiểu. (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

“Tôi nhận thấy triển lãm đưa ra cái nhìn tổng quát về cách thức tổ chức khoa cử của nước ta thời xưa, bao gồm thông tin các kỳ thi; các địa phương, các dòng họ có người đỗ đạt, ý nghĩa các chi tiết trang trí trên bia đá… Cách trình bày hiện đại, sử dụng thiết kế đồ họa khiến cho người xem dễ tra cứu,” bà Vũ Thị Minh Hương nhận xét.

Theo tiến sỹ Vũ Thị Minh Hương, Văn Miếu-Quốc Tử Giám là điểm tham qua hấp dẫn du khách trong và ngoài nước, đặc biệt là các sỹ tử trước kỳ thi thường đến đây dâng hương, song họ không hiểu nội dung khắc trên bia đá. Do đó, cách thức trình bày này cần được triển khai rộng rãi tại hệ thống bảo tàng để văn hóa thực sự đi vào đời sống mang thông tin đến thế hệ trẻ.

Triển lãm kéo dài đến ngày 8/11 tại Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Hà Nội./.


Minh Thu (Vietnam+) (https://www.vietnamplus.vn/nghe-bia-da-ke-chuyen-ve-truyen-thong-800-nam-khoa-cu-viet-nam/822583.vnp)

Tags:

Bài liên quan
Tin bài khác
Futsal Việt Nam chạm trán với chủ nhà ở tứ kết

Futsal Việt Nam chạm trán với chủ nhà ở tứ kết

Với vị trí nhì bảng B, học trò HLV trưởng Diego Giustozzi sẽ gặp Indonesia ở tứ kết giải futsal châu Á 2026.
Ninh Bình làm khách trên sân Hàng Đẫy

Ninh Bình làm khách trên sân Hàng Đẫy

2 trọng tài FIFA được mời điều hành trận đấu giữa Công an Hà Nội gặp Ninh Bình FC.
Cần thêm sản phẩm du lịch xanh để phục vụ khách quốc tế đến với Phú Quốc

Cần thêm sản phẩm du lịch xanh để phục vụ khách quốc tế đến với Phú Quốc

Chiều 31/1, tại đặc khu Phú Quốc, diễn ra Tọa đàm doanh nghiệp du lịch An Giang hướng tới APEC 2027. Các chuyên gia góp ý Phú Quốc cần có nhiều sản phẩm du lịch xanh, đào tạo nguồn nhân lực để phục vụ APEC 2027.
Vòng 12 V.League: Đội khách có 3 điểm

Vòng 12 V.League: Đội khách có 3 điểm

Vòng 12 V.League 2025/26: Chủ nhà Hải Phòng và Sông Lam Nghệ An bại trận trước Thể Công và Hà Nội FC.
Suối Mỡ, điểm hẹn xanh mát giữa núi rừng Bắc Ninh

Suối Mỡ, điểm hẹn xanh mát giữa núi rừng Bắc Ninh

Khu du lịch Suối Mỡ không chỉ hấp dẫn bởi dòng suối trong lành, thác nước tự nhiên nhiều tầng bậc mà còn nổi bật với không gian văn hóa tâm linh đặc sắc. Sau sáp nhập địa giới hành chính, Suối Mỡ nay thuộc tỉnh Bắc Ninh tiếp tục là điểm đến sinh thái – tín ngưỡng giàu tiềm năng, hứa hẹn mang đến cho du khách những trải nghiệm thư thái, an yên giữa đại ngàn xanh mát.
Lan toả hình ảnh "Tết Hà Nội" tới đông đảo người dân, du khách

Lan toả hình ảnh "Tết Hà Nội" tới đông đảo người dân, du khách

(PLVN) - Hà Nội tổ chức loạt sự kiện đặc sắc dịp Tết Bính Ngọ 2026, từ lễ hội văn hóa, trải nghiệm di sản đến các tour du lịch mới lạ, hứa hẹn thu hút du khách trong và ngoài nước.
Có 31 điểm bắn pháo hoa đêm giao thừa trên khắp Hà Nội

Có 31 điểm bắn pháo hoa đêm giao thừa trên khắp Hà Nội

Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Hà Nội sẽ tổ chức bắn pháo hoa tại 31 điểm với 32 trận địa trong đêm Giao thừa, phục vụ nhân dân và du khách, tạo không khí phấn khởi chào đón năm mới.
V.League 2025/26 trở lại

V.League 2025/26 trở lại

Hồng Lĩnh Hà Tĩnh sẽ gặp Becamex TPHCM vào chiều nay, 30/1, tại vòng 12 V.League 2025/25.
"Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản" 2026 - Tái hiện chân thực hình ảnh người lính Biên phòng

"Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản" 2026 - Tái hiện chân thực hình ảnh người lính Biên phòng

Vào lúc 20h10 ngày 31/01/2026 tại xã biên giới Hương Xuân, tỉnh Hà Tĩnh sẽ diễn ra chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” năm 2026. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1, Đài Truyền hình Việt Nam, tiếp sóng trên Kênh Truyền hình quốc Phòng Việt Nam và trên các đài phát thanh - truyền hình của các tỉnh thành phố có biên giới khu vực biên giới.
Xuân Son góp công lớn đưa  Nam Định vào bán kết Cúp C1 Đông Nam Á

Xuân Son góp công lớn đưa Nam Định vào bán kết Cúp C1 Đông Nam Á

Thắng Lion City Sailors 3-0, Nam Định sớm giành vé vào bán kết Shopee Cup 2025/26.
Chiều xuống ở chợ hoa Quảng Bá

Chiều xuống ở chợ hoa Quảng Bá

Toạ lạc tại 236 Âu Cơ, phường Tây Hồ, chợ hoa Quảng Bá từ lâu đã trở thành một phần ký ức quen thuộc của Hà Nội. Nếu nửa đêm về sáng, nơi đây thức cùng thành phố bằng nhịp mua bán hối hả, thì khi chiều xuống, chợ hoa lại chậm rãi lùi về phía sau của thời gian, lặng lẽ hiện ra như một nét chấm dịu dàng giữa dòng chảy gấp gáp của đô thị.
Đội tuyển futsal Việt Nam thắng trận thứ 2

Đội tuyển futsal Việt Nam thắng trận thứ 2

Futsal Việt Nam thắng Lebanon 2-0, mở rộng cánh cửa vào tứ kết VCK futsal châu Á 2026.
bao-anh-land
happer-vn
Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với lãnh đạo chủ chốt tỉnh Điện Biên

Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với lãnh đạo chủ chốt tỉnh Điện Biên

(PLVN) - Trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Điện Biên, chiều ngày 31/01, Tổng Bí thư Tô Lâm và Đoàn công tác của Trung ương đã thăm, làm việc, chúc Tết Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp, kết hợp trực tuyến đến điểm cầu 45 xã, phường.
Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ thăm cấp Nhà nước tới Campuchia

Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ thăm cấp Nhà nước tới Campuchia

Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Vương quốc Campuchia.
Tăng tốc triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, Đề án 06/CP trong ngành Tư pháp

Tăng tốc triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, Đề án 06/CP trong ngành Tư pháp

(PLVN) - Sáng 30/01, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Trưởng Ban Chỉ đạo của Bộ Tư pháp về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06/CP đã chủ trì cuộc họp giao ban của Ban Chỉ đạo. Cùng dự có Thứ trưởng Mai Lương Khôi, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo.
Bị phạt 7,5 triệu đồng vì đăng thông tin sai sự thật, xuyên tạc lịch sử trên mạng xã hội

Bị phạt 7,5 triệu đồng vì đăng thông tin sai sự thật, xuyên tạc lịch sử trên mạng xã hội

Ngày 1/2, Phòng An ninh chính trị nội bộ Công an TP Huế cho biết, đơn vị vừa xử phạt vi phạm hành chính đối với một cá nhân trú tại phường Phú Bài do đăng tải thông tin sai sự thật, xuyên tạc lịch sử và xúc phạm lãnh đạo Đảng, Nhà nước trên không gian mạng.
Quy định về quản lý và sử dụng Quỹ phòng, chống tội phạm

Quy định về quản lý và sử dụng Quỹ phòng, chống tội phạm

Ngày 27/1/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 07/2026/QĐ-TTg về việc thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ phòng, chống tội phạm.
Bắt giữ 3 thanh niên trộm 11 chiếc xe máy ở Hà Nội

Bắt giữ 3 thanh niên trộm 11 chiếc xe máy ở Hà Nội

Các đối tượng này chỉ mất khoảng 1 - 3 phút là có thể thực hiện xong một vụ trộm cắp xe máy, tổng số xe bị trộm là 11 chiếc.
Báo Pháp luật Việt Nam trao tặng 250 suất quà cho hộ nghèo dịp Tết Nguyên đán 2026 tại xã Yên Mô, Ninh Bình

Báo Pháp luật Việt Nam trao tặng 250 suất quà cho hộ nghèo dịp Tết Nguyên đán 2026 tại xã Yên Mô, Ninh Bình

(VPL) - Chiều 31/01/2026, trong không khí của những ngày giáp Tết nguyên đán Bính Ngọ, Tiến sĩ Vũ Hoài Nam - Tổng Biên tập báo Pháp luật Việt Nam đã trao tặng 250 suất quà đến UBND xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình để trao tặng tới các hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn. Tiếp đó, Đoàn công tác cùng đại diện lãnh đạo xã đã trực tiếp đến thăm và trao tặng quà tết tới một số hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn. Những cái bắt tay thân tình, những lời hỏi thăm ân cần, sự lắng nghe chân thành giữa những căn nhà còn nhiều thiếu thốn đã tạo nên không khí gần gũi, xúc động. Những phần quà được trao không chỉ là sự hỗ trợ thiết thực về vật chất, mà còn là nguồn động viên tinh thần quý báu. Mỗi phần quà tuy giá trị vật chất không lớn, nhưng chứa đựng tình cảm, trách nhiệm và sự sẻ chia của báo Pháp luật Việt Nam đối với cộng đồng. Công tác an sinh xã hội, chăm lo cho người nghèo và các gia đình có hoàn cảnh khó khăn luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được báo Pháp luật Việt Nam quan tâm thực hiện thường xuyên với mong muốn góp một phần nhỏ để bà con đón Tết đủ đầy và ấm áp hơn.

Sinh viên Học viện Hành chính và Quản trị công sôi nổi với Ngày hội Sinh viên 2026 đậm đà bản sắc Tết Việt

Sinh viên Học viện Hành chính và Quản trị công sôi nổi với Ngày hội Sinh viên 2026 đậm đà bản sắc Tết Việt

(PLM) - Ngày 30/1 vừa qua, Học viện Hành chính và Quản trị công đã tổ chức Ngày hội Sinh viên năm 2026 với nhiều nội dung phong phú, ý nghĩa, thu hút đông đảo đoàn viên, sinh viên tham gia. Chương trình không chỉ là sân chơi văn hóa - thể thao, mà còn góp phần giáo dục truyền thống, nâng cao đời sống tinh thần, khơi dậy sự sáng tạo của đoàn viên, sinh viên, hướng tới xây dựng môi trường học đường năng động, giàu bản sắc.

Đại học Luật Hà Nội: Gặp mặt cán bộ hưu trí Xuân Bính Ngọ 2026

Đại học Luật Hà Nội: Gặp mặt cán bộ hưu trí Xuân Bính Ngọ 2026

(PLM) - Sáng 28/1, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức buổi gặp mặt các cán bộ hưu trí nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026. Buổi gặp mặt là dịp để các thế hệ cùng ôn lại những kỷ niệm sâu sắc, tri ân những đóng góp tâm huyết của đội ngũ cán bộ, giảng viên qua các thời kỳ đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển Nhà trường.

100 bức ảnh được trưng bày tại triển lãm Mừng Đảng, Mừng Xuân

100 bức ảnh được trưng bày tại triển lãm Mừng Đảng, Mừng Xuân

Chiều ngày 28/01, tại Hà Nội, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, đã tổ chức lễ khai mạc “Triển lãm ảnh Mừng Đảng, Mừng Xuân và Chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng”. Triển lãm trưng bày 100 bức ảnh của các nhà nhiếp ảnh.

Cụm Thi đua số II: Phát huy sức mạnh báo chí, xuất bản, nghiên cứu, đào tạo trong phong trào thi đua

Cụm Thi đua số II: Phát huy sức mạnh báo chí, xuất bản, nghiên cứu, đào tạo trong phong trào thi đua

Ngày 27/1, Cụm Thi đua số II, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác thi đua khen thưởng năm 2025. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc tham dự và chủ trì Hội nghị.

Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026

Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026

PLM - Sáng ngày 27/01/2026, tại trụ sở Bộ Tư pháp, Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Đoàn và phong trào thanh niên năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Ninh Bình: Phía sau những biển hiệu tiếng nước ngoài

Ninh Bình: Phía sau những biển hiệu tiếng nước ngoài

(PLM) - Những tấm biển chỉ toàn tiếng nước ngoài được mở công khai trong khu đô thị Đồng Văn, thuộc phường Đồng Văn, tỉnh Ninh Bình, không biết các dịch vụ nói tới trên những tấm bảng này là gì, thế nhưng bên trong lại là hàng loạt trò chơi dạng máy xèng, có dấu hiệu của việc cờ bạc trá hình.

Hà Nội rực sáng trong đêm pháo hoa mừng thành công Đại hội XIV của Đảng

Hà Nội rực sáng trong đêm pháo hoa mừng thành công Đại hội XIV của Đảng

(PLM) - Tối 23/1, tại khu vực Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình (quận Từ Liêm, Hà Nội), hàng vạn người dân đã được chiêm ngưỡng màn trình diễn pháo hoa đặc biệt, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Lực lượng chức năng tại TP Hồ Chí Minh quyết liệt xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường

Lực lượng chức năng tại TP Hồ Chí Minh quyết liệt xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường

Ngày 21/1/2026, Đội Cảnh sát giao thông Tân Sơn Nhất phối hợp với Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06) và Công an các phường Tân Sơn, Tây Thạnh triển khai cao điểm kiểm tra, xử lý tình trạng lấn chiếm, sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè theo kế hoạch của Công an TP Hồ Chí Minh.

Hà Nội: Lòng đường, vỉa hè khu vực chung cư Kim Văn – Kim Lũ bị lấn chiếm

Hà Nội: Lòng đường, vỉa hè khu vực chung cư Kim Văn – Kim Lũ bị lấn chiếm

Theo phản ánh, hiện nay tại khu vực chung cư Kim Văn – Kim Lũ, phường Định Công mặc dù có biển cấm nhưng tình trạng xe ô tô, xe máy chiếm dụng lòng đường, vỉa hè diễn ra tràn lan trên tuyến đường Nguyễn Xiển, Nghiêm Xuân Yêm.