Nguyên nhân khiến người đàn ông 41 tuổi trở nên yếu tay chân, không thể tự đi lại

Bệnh nhân N.V.C. (41 tuổi, Hà Nội) được tiếp nhận điều trị tại Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng yếu rõ cả tay và chân. Hai chân yếu nhiều khiến bệnh nhân không thể tự đứng dậy, đi lại.

Theo lời kể của bệnh nhân, khoảng 2 năm trước, anh từng xuất hiện tê bì, yếu tay chân với biểu hiện tương tự. Khi đó, người bệnh cho rằng mình bị hạ canxi, tự bổ sung canxi và thấy triệu chứng cải thiện nên không đi khám để xác định nguyên nhân.

Lần này, bệnh nhân ban đầu xuất hiện đau, mỏi hai chân, sau đó tình trạng yếu cơ tăng nhanh, lan lên cả hai tay. Khi không thể tự đứng dậy, phải nhờ người thân hỗ trợ, anh nghĩ tình trạng cũ tái phát nên gọi nhân viên y tế tại địa phương đến truyền canxi.

Tuy nhiên, các triệu chứng không cải thiện, người bệnh được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

BS Bùi Thị Tặng, Khoa Nội tổng hợp, cho biết kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân bị hạ kali máu nặng. Người bệnh được bù kali theo phác đồ, đồng thời theo dõi sát nồng độ kali và các chỉ số điện giải.

Đáng chú ý, dù đã được bổ sung kali, nồng độ kali máu của bệnh nhân vẫn có xu hướng giảm trở lại. Các bác sĩ nhận định việc điều trị không thể chỉ dừng ở bù kali mà cần tìm nguyên nhân dẫn đến tình trạng rối loạn điện giải này.

Theo BS Tặng, hạ kali máu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như chế độ ăn không cung cấp đủ kali, mất kali qua đường tiêu hóa, qua thận hoặc liên quan đến một số rối loạn nội tiết, chuyển hóa. Vì vậy, với những trường hợp hạ kali nặng hoặc tái diễn, việc xác định căn nguyên có ý nghĩa quan trọng nhằm điều trị hiệu quả và hạn chế nguy cơ tái phát.

Từ diễn biến của bệnh nhân, các bác sĩ tiếp tục thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, trong đó có đánh giá chức năng tuyến giáp và tuyến thượng thận. Kết quả cho thấy người bệnh mắc cường giáp, được xác định có liên quan đến tình trạng hạ kali và yếu cơ.

Bác sĩ đang tiến hành thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện Nhiệt đới TW

“Ở trường hợp này, hạ kali là vấn đề cần được xử trí ngay, nhưng nguyên nhân phía sau là cường giáp. Nếu chỉ bù kali mà không kiểm soát cường giáp, tình trạng hạ kali có thể tái diễn và yếu cơ có nguy cơ xuất hiện trở lại”, BS Tặng cho biết.

Sau khi xác định nguyên nhân, bệnh nhân được điều trị đồng thời tình trạng hạ kali và cường giáp. Sau 6 ngày điều trị, tình trạng yếu cơ cải thiện rõ, khả năng vận động dần hồi phục. Nồng độ kali máu hiện duy trì khoảng 3,5 - 4,0 mmol/L.

Người bệnh tiếp tục được theo dõi, điều trị cường giáp và dự kiến tái khám sau một tháng để đánh giá chức năng tuyến giáp, từ đó điều chỉnh thuốc phù hợp.

TS.BS Trần Thị Hải Ninh, Trưởng Khoa Nội tổng hợp, cho biết, điểm đáng chú ý trong trường hợp này là người bệnh đã nhầm các triệu chứng với hạ canxi và tự xử trí dựa trên kinh nghiệm của lần mắc trước.

Trên thực tế, hạ canxi và hạ kali là hai rối loạn điện giải khác nhau, song một số biểu hiện có thể tương đồng khiến người bệnh khó tự phân biệt nếu chỉ dựa vào triệu chứng.

Hạ canxi có thể gây tê bì quanh miệng, tê tay chân, co rút hoặc co quắp cơ. Trong khi đó, hạ kali thường gây mệt mỏi, đau, yếu cơ. Khi nồng độ kali giảm nhiều, người bệnh có thể yếu rõ tay chân, thậm chí liệt cơ. Hạ kali nặng cũng có thể gây rối loạn nhịp tim và những biến chứng nguy hiểm.

Do đó, việc tự cho rằng mình “thiếu canxi” rồi tự uống hoặc truyền canxi khi chưa có xét nghiệm xác định có thể làm chậm quá trình phát hiện nguyên nhân thực sự và dẫn đến xử trí không phù hợp.

TS.BS Trần Thị Hải Ninh nhấn mạnh, không thể xác định hạ kali hay hạ canxi chỉ dựa vào cảm giác tê bì, đau mỏi hoặc yếu tay chân. Người bệnh cần được thăm khám và xét nghiệm điện giải máu để xác định chính xác tình trạng.

Đặc biệt, khi yếu cơ xuất hiện đột ngột, tăng nhanh hoặc khiến người bệnh không thể đứng, đi lại bình thường, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Trường hợp bệnh nhân N.V.C. cho thấy, với những trường hợp hạ kali nặng hoặc tái diễn, điều trị không nên chỉ dừng lại ở việc bổ sung kali mà cần tìm nguyên nhân phía sau. Việc phát hiện và điều trị đồng thời cường giáp giúp kiểm soát căn nguyên gây rối loạn kali, hạn chế nguy cơ tái phát yếu cơ.

Đối với người mắc cường giáp, quá trình điều trị cần được theo dõi và điều chỉnh định kỳ dựa trên các chỉ số hormone tuyến giáp. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều điều trị.

TS.BS Ninh khuyến cáo, khi xuất hiện tê bì, đau mỏi, yếu tay chân bất thường, đặc biệt là tình trạng yếu tăng nhanh, không thể tự đứng hoặc đi lại, người dân không nên tự chẩn đoán dựa trên những lần mắc bệnh trước, cũng không nên tự ý bổ sung hoặc truyền các chất điện giải. Người dân nên thăm khám và xét nghiệm sớm sẽ giúp xác định đúng tình trạng rối loạn điện giải, tìm nguyên nhân và điều trị phù hợp.