Nhận diện "điểm nghẽn" thủ tục hành chính: Vướng ở đâu, gỡ ngay ở đó

Kịp thời khắc phục tình trạng ùn tắc nông sản tại các cửa khẩu

Ngày 26/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Nghị định số 46/2026/NĐ-CP là văn bản pháp lý quan trọng, góp phần tăng cường quản lý an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Trong bối cảnh có sự thay đổi về phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm so với quy định trước đây, việc tổ chức triển khai đồng loạt công tác kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu tại các cửa khẩu trong giai đoạn đầu đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

Để nhanh chóng giải quyết lượng nông sản “tập kết” tại các cửa khẩu, các lực lượng Biên phòng, Hải quan, Kiểm dịch tại một số địa phương đã làm việc xuyên đêm, không giới hạn giờ hành chính.

Đến sáng 1/2/2026, tình trạng ùn ứ hàng hóa, đặc biệt là nông sản tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Lào Cai) đã cơ bản được giải tỏa, hoạt động xuất nhập khẩu dần ổn định và trở lại thông suốt.

Theo Hải quan Cửa khẩu Lào Cai (Chi cục Hải quan Khu vực VII), các mặt hàng bị ùn ứ chủ yếu là nông sản tươi và sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn; bên cạnh đó còn có một số mặt hàng nông sản đã qua chế biến, đóng gói sẵn. Đây là nhóm hàng có đặc thù dễ hư hỏng, đòi hỏi tiến độ thông quan nhanh để hạn chế rủi ro và thiệt hại cho doanh nghiệp, người sản xuất.

Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, ông Trần Anh Tú, Đội trưởng Đội Hải quan Cửa khẩu Lào Cai cho biết, ngay khi phát sinh tình trạng ùn tắc tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Lào Cai), các sở, ngành của tỉnh đã khẩn trương phối hợp, tổ chức họp bàn phương án xử lý, thống nhất điều tiết phương tiện, phân luồng hợp lý và triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, ngay trong ngày 31/1, hơn 400 xe chở nông sản đã được hoàn tất thủ tục và thông quan. Số phương tiện còn lại, chủ yếu là xe chở bánh kẹo và hàng tiêu dùng, được tiếp tục được xử lý trong ngày 1/2.

Song song với đó, Hải quan Cửa khẩu Lào Cai đã chủ động tăng cường nhân lực, rà soát quy trình nghiệp vụ, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, ưu tiên giải phóng các lô hàng nông sản tươi, dễ hư hỏng. Công tác trao đổi, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, chứng từ cũng được đẩy mạnh, giúp quá trình thông quan diễn ra thuận lợi hơn.

Việc nhanh chóng khắc phục tình trạng ùn tắc tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Lào Cai) không chỉ góp phần duy trì ổn định chuỗi cung ứng nông sản, giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp và người dân, mà còn thể hiện tinh thần chủ động, linh hoạt và trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong gỡ vướng thực hiện thủ tục, trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu, góp phần hỗ trợ hoạt động thương mại biên giới.

Hiện các lực lượng chức năng của Lào Cai tiếp tục theo dõi sát tình hình, duy trì cơ chế phối hợp liên ngành và sẵn sàng triển khai các biện pháp cần thiết nhằm giữ vững trạng thái thông suốt, ổn định tại cửa khẩu trong thời gian tới.

Trước đó, tại tỉnh Tây Ninh, ngay từ 14 giờ 30 phút ngày 31/1/2026, các xe chở nông sản tại Cửa khẩu Quốc tế Xa Mát và Cửa khẩu Chàng Riệc đã được làm thủ tục thông quan, mang lại niềm vui, phấn khởi cho thương lái và doanh nghiệp. Việc thông quan trở lại được thực hiện sau khi Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Sở Y tế tiến hành kiểm tra, xác nhận an toàn thực phẩm đối với các lô hàng. Trên cơ sở đó, Chi cục Hải quan Khu vực XVII thực hiện thủ tục thông quan theo đúng quy định.

Đây là giải pháp được UBND tỉnh Tây Ninh phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) triển khai nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật An toàn thực phẩm.

Các Bộ, ngành Trung ương phối hợp sát sao, đồng bộ

Ở Trung ương, theo Bộ NN&MT, ngay khi có thông tin về tình trạng ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ NN&MT) đã chủ động phối hợp với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) - cơ quan đầu mối của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm và là đơn vị chủ trì tham mưu trình ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP - để rà soát, đánh giá tình hình.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh và Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Xa Mát phối hợp tháo gỡ khó khăn cho hàng nông sản nhập khẩu vào Việt Nam. (Ảnh: baotayninh.vn)

Ngay sau đó, các đơn vị đã tổ chức họp với các Cơ quan kiểm dịch thực vật vùng - là các đơn vị được giao thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu đối với sản phẩm có nguồn gốc thực vật nhằm nắm bắt đầy đủ tình hình thực tế, khó khăn, vướng mắc tại từng cửa khẩu; đồng thời tổng hợp, báo cáo và đề xuất với lãnh đạo Bộ NN&MT các phương án xử lý, tháo gỡ ách tắc hàng hóa.

Được sự chỉ đạo sát sao, khẩn trương và đồng bộ của lãnh đạo Bộ NN&MT, theo báo cáo từ các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng - Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến chiều 31/1/2026, tình trạng ách tắc hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết, trong đó có các cửa khẩu trọng điểm như tại Tây Ninh và một số địa bàn khác.

Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long tại Văn bản số 102/VPCP-KGVX ngày 31/1/2026, Bộ NN&MT có báo cáo gửi Bộ Y tế - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm - để tổng hợp, báo cáo Chính phủ trong ngày 1/2/2026 về các khó khăn, vướng mắc phát sinh và kiến nghị Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương sớm có văn bản hướng dẫn nhằm tháo gỡ, bảo đảm việc triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP được thống nhất, hiệu quả.

Bộ NN&MT khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành liên quan để vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp, sớm ổn định tình hình thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu trên cả nước.

Với Cục Hải quan - cơ quan có nhiệm vụ kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, ngày 31/1/2026, Cục đã có Công văn hỏa tốc số 8012/CHQ-GSQL kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ NN&MT (với vai trò là cơ quan quản lý an toàn thực phẩm theo lĩnh vực được giao) sớm có hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trên, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp, tránh ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu. Đồng thời, Cục Hải quan chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường ứng trực, kịp thời thực hiện thủ tục thông quan ngay khi các Bộ chuyên ngành có biện pháp tháo gỡ các vướng mắc nêu trên.

Cục Hải quan cũng cho biết, sau khi có chỉ đạo của lãnh đạo Bộ NN&MT, cùng với sự phối hợp từ các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng - Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, các lô hàng nông sản đã cơ bản được thông quan. Các Hải quan khu vực đã bố trí lực lượng Hải quan sẵn sàng ứng trực để kịp thời thông quan cho doanh nghiệp.

Nhờ sự vào cuộc trên đây, theo Cục Hải quan, đến 21h30 ngày 31/1/2026 tại các cửa khẩu địa bàn Tây Ninh tình hình đã được giải quyết. Tại các cửa khẩu Xa Mát, Chàng Riệc, Vạc Sa, lực lượng Hải quan thuộc Chi cục Hải quan khu vực XVII nỗ lực giải quyết thủ tục cho đến lô hàng cuối cùng để giảm thiểu tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp.

Thống kê nhanh tình hình tại các cửa khẩu khác của Cục Hải quan cho biết, khu vực XVIII (Đồng Nai), khu vực XX (Đồng Tháp, An Giang) cũng không còn tình trạng ứ đọng. Cơ quan Hải quan vẫn bố trí lực lượng để thực hiện thủ tục cho các lô hàng mới phát sinh ngày 1/2/2026.