Mỗi sách viết một kiểu, khác với sách cũ
“Bình Ngô đại cáo” được xem như bản tuyên ngôn độc lập thứ hai trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc Việt Nam. Có thể nói, đây là một văn bản quan trọng, cần có sự chính xác tuyệt đối về mặt nội dung khi giới thiệu đến các em học sinh. Vậy nhưng, vẫn có những sự khác nhau đáng kể giữa các bộ SGK về tác phẩm này.
Cụ thể, trong SGK Ngữ Văn lớp 10 tập II, bộ Chân trời sáng tạo (Chủ biên Nguyễn Thành Thi) của NXB Giáo dục Việt Nam, trang 29 có sự không thống nhất khi dùng danh xưng danh nhân Nguyễn Trãi. Theo đó, trên đầu trang sách, người viết sử dụng “tác giả” nhưng trong phần nội dung chính lại ghi là “tác gia”.
Cùng một trang sách, phía trên ghi “tác giả”, dưới viết “tác gia”.
Trong từ điển tiếng Việt có giải thích “tác gia” là tác giả lớn, có tác phẩm gây ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội. Với tầm vóc của Nguyễn Trãi cùng số lượng sáng tác đồ xộ, ông xứng tác được coi là tác gia của nền văn học Việt Nam từ cổ chí kim. Vì vậy, trong trường hợp này cần điều chỉnh lại danh xưng của Nguyễn Trãi cho hợp lý hơn.
Ngoài ra, trong tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” bộ Chân trời sáng tạo còn gặp lỗi dùng từ chưa chuẩn xác. Trong câu “Ai bảo thần nhân chịu được?” bị chuyển thành “Ai bảo thần dân chịu được?”. Vốn câu này trong SGK Ngữ văn 2006, SGK bộ Cánh Diều (NXB Đại học Huế) và Kết nối tri thức với cuộc sống (NXB Giáo dục Việt Nam), bản chữ Hán đều viết là “thần nhân”.
Thêm một câu dịch khác khiến giáo viên băn khoăn là “Năm ấy, tháng ấy, Mộc Thạnh chia đường từ Vân Nam tiến sang”. Nguyên văn Hán – Việt của câu là “Bản niên thập nguyệt Mộc Thạnh hựu phân đồ tự Vân Nam nhi lai”, “thập nguyệt” ở đây là “tháng mười”. Tương tự, trong SGK cũ, SGK bộ Cánh Diều và Kết nối tri thức với cuộc sống đều ghi “Năm ấy tháng Mười, Mộc Thạnh chia đường từ Vân Nam tiến sang”.
Cách dịch nào đúng?
Với một tác phẩm nổi tiếng như “Bình Ngô đại cáo” có rất nhiều bản dịch khác nhau. Chính vì vậy, khi in thành SGK Ngữ Văn, người viết và kiểm duyệt sách cần kiểm tra rất kỹ để thông tin trong các cuốn sách được đồng bộ. Tránh trường hợp mỗi sách viết một kiểu như trường hợp trên. Đồng thời, phải sớm sửa đổi những sai sót để tránh giáo viên, học sinh dạy sai và học sai.
Trong bài học “Thần Trụ trời”, cả ba bộ SGK Ngữ văn lớp 10 (bộ Chân trời sáng tạo, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, bộ Cánh Diều) mới viết mỗi sách một kiểu. Với cuốn Chân trời sáng tạo viết hoa đầy đủ là “thần Trụ Trời” nhưng đến các thần khác thì không, chỉ viết hoa chữ đầu tiên các vị thần: “Đếm cát”, “Kể sao”, Đào sông”, “Xây rú”.
Đến bộ Cánh Diều, các tác giả chỉ viết hoa chữ đầu tiên “Trụ trời”, còn các thần khác viết thường: “đếm cát”, “kể sao”, “đào sông”, “xây rú”. Còn bộ Kết nối tri thức với cuộc sống viết hoa cả 2 chữ “Trụ Trời” và viết thường các thần giống như bộ Cánh Diều. Vậy đâu mới là cách viết đúng?
Vẫn còn đó những băn khoăn với sách mới
Trong năm học 2022-2023, SGK Ngữ Văn 7 được đưa vào dạy đại trà. Vừa qua, đã có nhiều ý kiến góp ý về một số vấn đề của cuốn sách. Với sách cũ trước đây, phần giới thiệu tác giả được để lên đầu trang để học sinh nắm được thông tin này trước khi học bài. Vậy nhưng, trong SGK Ngữ văn 7 (đồng chủ biên Nguyễn Thị Hồng Nam và Nguyễn Thành Thi), bộ Chân trời sáng tạo, phần nội dung về tác giả được đặt phía dưới bài học. Trong một số bài học, phần giới thiệu tác giả được chuyển qua trang mới. Vì thế rất dễ gây nhầm là phần giới thiệu của tác phẩm khác.
Phần giới thiệu tác giả để ở cuối bài học dễ gây nhầm lẫn.
Mặt khác, SGK Ngữ văn 7, bộ Chân trời sáng tạo cũng thiếu tính kế thừa khi đa phần đều là các văn bản mới. Những văn bản được học ở tập I của cuốn sách hầu như là tác phẩm mới, không xuất hiện những bài văn, thơ của SGK Ngữ văn năm 2006 và trong chương trình Ngữ văn 7 – Chương trình GDPT 2018.
Ở các phần trong nội dung cần đạt của học sinh còn thiếu sự liên kết chặt chẽ. Trong bài 2 sách giáo khoa Ngữ văn 7 (bộ sách Chân trời sáng tạo) có chủ đề là “Bài học cuộc sống (truyện ngụ ngôn)” và phần đọc được các tác giả sách giáo khoa bố trí một số văn bản ngụ ngôn như Ếch ngồi đáy giếng; Hai người bạn đồng hành và con gấu (Aesop); Chó sói và chiên con (La Fontaine); Chân, tay, mắt, miệng…
Ấy vậy mà đến phần viết, sách yêu cầu học sinh “Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến nhân vật lịch sử hoặc sự kiện lịch sử”. Phần hướng dẫn phân tích kiểu văn bản, tác giả SGK lấy bài viết “Thăm đền thờ Nguyễn Trung Trực ở Kiên Giang”. Cả 2 nội dung trên đều không liên quan đến truyện ngụ ngôn. Tiếp nữa, đến phần nói và nghe, tác giả sách giáo khoa lại yêu cầu “Kể lại một truyện ngụ ngôn”. Không hiểu vì lý do gì, những người làm SGK lại đưa ra những yêu cầu khập khiễng như vậy trong cùng một nội dung học.
Với SGK Ngữ văn 10 (Nguyễn Thành Thi chủ biên) cũng gặp vấn đề tương tự. Bài Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một truyện kể (trang 23-26) được minh họa bằng ngữ liệu tham khảo: "Phân tích, đánh giá chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của truyện ngụ ngôn Chó sói và chiên con (La Phông-ten)". Trước bài học này là bài thần thoại nhưng vì sao tác giả lại dùng thể loại khác (truyện ngụ ngôn) cho phần học tiếp theo?
Có ý kiến cho rằng, phần thiết kế bài giảng của SKG Ngữ văn 10, bộ Chân trời sáng tạo còn chưa có sự thống nhất. Trong bài 1chia nói và nghe thành 2 bài khác nhau: Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một truyện kể (trang 29-32); Nghe và nhận xét, đánh giá nội dung, hình thức bài nói giới thiệu một truyện kể (trang 32-33); Bài 2 thì gộp phần nói và nghe vào chung một bài Thuyết trình một vấn đề xã hội có kết hợp sử dụng phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ (trang 59-61); Bài 3 cũng gộp phần nói và nghe vào chung một bài Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một bài thơ (trang 78-79); Bài 4 lại chia nói và nghe thành 2 bài khác nhau: Trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu (trang 103-104); Nghe và nắm bắt nội dung trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu (trang 105-106). Chưa hiểu dụng ý của tác giả là gì khi gộp chung và chia riêng các bài học, chỉ biết rằng với mỗi bài, giáo viên và học sinh đều lăn tăn cách sắp xếp các phần không giống nhau.
Dẫu biết rằng, khi các bộ SGK mới được đưa vào giảng dạy sẽ gặp những vấn đề nhất định và cần có sự bổ sung, chỉnh sửa. Tuy nhiên, những NXB và người làm sách cần tiếp thu những ý kiến của giáo viên, dư luận xã hội để đẩy nhanh việc hiệu đính, sửa chữa để có sự đồng bộ, nhất quán vể mặt kiến thức, nội dung và kết cấu giảng dạy và học tập.
Theo dõi chúng tôi trên:
Vừa qua, Báo PLVN nhận được Đơn kiến nghị của người dân sinh sống tại Tổ 2 Duyên Hải, phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai về thực trạng mà các hộ dân này đang phải “đối mặt” - cứ mưa lớn là khu dân cư này sẽ có nguy cơ ngập úng cục bộ, khiến sinh hoạt của các gia đình bị đảo lộn, tài sản bị hư hỏng, thiệt hại. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, ý kiến phản ánh của người dân cho rằng một phần xuất phát từ xây dựng lấn chiếm, làm thu hẹp lòng suối, gây cản trở việc lưu thông dòng chảy suối Cầu Sập. Đặc biệt, sự việc đã lặp đi lặp lại trong nhiều năm gây tâm lý bất an cho người dân khi có dự báo mưa.
PLM - Chiều ngày 3/10/2026, tại Bản du lịch cộng đồng Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu), Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh Lai Châu tổ chức Hội thảo “Giải pháp đẩy mạnh xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Lai Châu”.
(PLM) - Bước chân trên mây mùa 3 khép lại thành công trên cung đá cổ Pavi, tôn vinh vẻ đẹp kỳ vĩ và bản sắc Lai Châu, quy tụ đông đảo nhà báo, VĐV, cùng những màn tranh tài ấn tượng và cảm xúc.
(PLM) - Sáng 4/10, trong không khí háo hức và phấn khởi, hơn 100 nhà báo, phóng viên từ nhiều cơ quan báo chí trên cả nước đã có mặt tại xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu, sẵn sàng bước vào hành trình chinh phục con đường đá cổ Pavi trong khuôn khổ Giải “Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ Pavi năm 2026”.
(PLM) - Lần thứ ba "Bước chân trên mây" được tổ chức, tiếp tục mang đến cho các vận động viên cơ hội thử sức trên những cung đường đặc trưng của vùng cao Lai Châu. Năm nay, giải diễn ra tại bản Sin Suối Hồ - các vận động viên có cơ hội trải nghiệm nét văn hoá đặc sắc nơi đây. Hơn 100 nhà báo cùng 400 vận động viên tự do đã có mặt sẵn sàng ghi lại những khoảnh khắc đẹp tại giải leo núi “Bước chân trên mây” mùa 3.
PLM -Trước thềm Giải leo núi “Bước chân trên mây – Chinh phục con đường đá cổ Pavi năm 2026” vào ngày 4/10, hơn 100 nhà báo, phóng viên từ khắp mọi miền Tổ quốc đã có hành trình khảo sát thực địa đầy ấn tượng qua các điểm đến du lịch trọng điểm của tỉnh Lai Châu. Từ đỉnh đèo Ô Quy Hồ lộng gió, bản du lịch cộng đồng Lao Chải xanh sạch đến vườn sâm quý dưới tán rừng Khun Há, chuyến đi không chỉ mở ra góc nhìn toàn diện về tiềm năng du lịch của Lai Châu mà còn đong đầy "chất liệu sống" cho những nhà báo chắp bút, sáng tạo nội dung về quê hương, tổ quốc.
PLM - Do các nguyên đơn bị ảnh hưởng sức khoẻ và phải điều trị tại cơ sở y tế là tình tiết có căn cứ, vì vậy Hội đồng xét xử toà án nhân dân khu vực 1 - Đắk Lắk quyết định chấp nhận một phần khởi kiện của các nguyên đơn, buộc nhà hàng Vườn sính thái Mái lá phải bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất cho các nguyên đơn, cùng mức chi phí bồi dưỡng sức khoẻ và bồi thường tổn thất tinh thần.
PLM - Ngày 26/09/2026, TAND khu vực 4 - Thanh Hóa mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án "Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất" giữa nguyên đơn là vợ chồng ông Lường Văn Trường, bà Nguyễn Thị Loan và bị đơn là vợ chồng ông Lê Văn Công và bà Đinh Thị Hoa. Tại phiên tòa, sau khi đánh giá khách quan, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, Hội đồng xét xử quyết định đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là giao dịch giả tạo bị vô hiệu và buộc bị đơn phải hoàn trả lại bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho chủ sở hữu.
(PLM) - Ngày Tránh thai Thế giới 26/9 gióng hồi chuông về mang thai ngoài ý muốn và sức khỏe sinh sản. Bài viết nhấn mạnh vai trò của kế hoạch hóa gia đình, tránh thai đúng cách và bảo vệ tương lai người trẻ.
Trong chương trình “Bản lĩnh doanh nhân”, NSƯT Hoàng Hải và Á hậu 1 Hoa hậu Thế giới Doanh nhân 2018 Nguyễn Hồng Nhung cùng chia sẻ về công việc, những lựa chọn trong cuộc sống và cách họ đối diện với những khó khăn trên hành trình của mình. Hai con người, hai hành trình và hai lĩnh vực rất khác nhau. Nhưng có lẽ bản lĩnh không chỉ nằm ở việc chúng ta đạt được bao nhiêu thành công, mà còn nằm ở cách chúng ta giữ gìn những giá trị quan trọng nhất trong hành trình ấy.
