Phòng, chống thiên tai phải gắn với thực hiện 2 mục tiêu chiến lược 100 năm

Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai năm 2026. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Dự hội nghị có Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài; Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia; lãnh đạo bộ, ngành, cơ quan Trung ương; lãnh đạo tỉnh, thành phố; lãnh đạo các tập đoàn kinh tế, ngân hàng; đại diện tổ chức quốc tế, Đại sứ quán các nước tại Việt Nam.

Thiên tai ngày càng khốc liệt, cực đoan

Hội nghị đánh giá, năm 2025, thiên tai ở nước ta diễn ra dồn dập, khốc liệt, trên phạm vi rộng, mang nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử. Trong đó, đã có 21 cơn bão, áp thấp nhiệt đới; mưa lớn cực đoan, lũ vượt lịch sử trên 21 tuyến sông khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ; ngập lụt rất nghiêm trọng tại các đô thị, vùng trũng thấp tại nhiều tỉnh, thành phố; triều cường vượt lịch sử tại hạ lưu sông Tiền, sông Hậu…

Thiên tai đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến đời sống, sinh kế của người dân và các hoạt động kinh tế-xã hội. Tính đến ngày 31/12/2025, thiên tai đã làm 484 người chết, mất tích; 811 người bị thương. Tổng thiệt hại vật chất ước tính trên 104.733 tỷ đồng.

Trước diễn biến thiên tai cực đoan, khốc liệt, cả hệ thống chính trị, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, bộ, ngành, địa phương, các lực lượng vào cuộc, phát huy tốt phương châm “bốn tại chỗ”, sự chủ động của người dân và các cấp chính quyền cơ sở; sự chung tay, góp sức của toàn xã hội, bạn bè quốc tế đã phát huy hiệu quả giảm thiệt và khắc phục hậu quả thiên tai.

Đặc biệt, hình ảnh các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước xuống tận những điểm xung yếu nhất, vào thời khắc căng thẳng nhất để chỉ đạo, điều hành, động viên công tác phòng, chống thiên tai đã trở thành điểm tựa, nguồn lực vô hình động viên nhân dân vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống.

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai năm 2026. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Cùng với đánh giá nỗ lực trong công tác phòng, chống thiên tai năm 2025, những hạn chế, tồn tại, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm, các đại biểu nhận định, năm 2026, tình hình thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp. Dự báo số lượng bão trên Biển Đông thấp hơn trung bình nhiều năm nhưng vẫn có nguy cơ xuất hiện bão mạnh, rất mạnh, siêu bão, khó dự báo; nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn xuất hiện sớm, kéo dài; nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng.

Do đó, cả nước cần chủ động phòng, chống thiên tai ngay từ đầu năm. Trong đó, các bên liên quan tiếp tục triển khai văn bản pháp luật và chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ về phòng, chống thiên tai; rà soát, bổ sung kịp thời văn bản, cơ chế, chính sách về phòng, chống thiên tai; ưu tiên dung tích hồ để cắt lũ; kiện toàn Ban Chỉ đạo, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự từ Trung ương đến cơ sở.

Các đại biểu đề xuất, xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030; hoàn thiện pháp luật liên quan về phòng, chống sụt lún, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn; thực hiện ghép phòng, chống thiên tai vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; thường xuyên cập nhật phương án ứng phó chi tiết phòng, chống thiên tai; bổ sung kịch bản thiên tai lớn, trên diện rộng; thường xuyên kiểm tra việc chuẩn bị hồ chứa, đê điều, hệ thống công trình thông tin liên lạc, lưới điện, y tế, giáo dục.

Cùng với đó, các bên tăng cường đầu tư hạ tầng, nâng cao khả năng chống chịu; nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo; ứng dụng khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế trong phòng, chống thiên tai; đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống thiên tai; nâng cao năng lực, triển khai ứng phó và khắc phục hậu quả khi có thiên tai.

Thủ tướng Phạm Minh Chính kết luận Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Kết luận hội nghị, Thủ tướng nhấn mạnh, tình hình thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp. Trong năm 2025, Việt Nam liên tiếp hứng chịu hiện tượng thời tiết cực đoan, phức tạp, bất thường, thậm chí là dị thường; gây ra thiệt hại nặng nề, khó có thể định lượng.

Trước tình hình đó, dưới sự chỉ đạo trực tiếp, sát sao của Tổng Bí thư, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước; sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành, địa phương, lực lượng; sự đồng lòng, nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, công tác phòng ngừa, ứng phó với thiên tai đã được triển khai đồng bộ cả về chiều sâu và diện rộng, góp phần giảm thiểu thiệt hại.

Trong đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo phòng ngừa thiên tai được thực hiện quyết liệt, kịp thời từ mọi cấp, mọi ngành; công tác ứng phó, cảnh báo, dự báo thiên tai được triển khai từ sớm, từ xa; hệ thống pháp luật về phòng, chống thiên tai tiếp tục được hoàn thiện; khắc phục thiên tai kịp thời, hiệu quả, với tình dân tộc, nghĩa đồng bào”, “không ai bị bỏ lại phía sau”. Công tác phối hợp liên ngành và giữa các lực lượng theo phương châm “bốn tại chỗ” và “ba sẵn sàng” được triển khai hiệu quả, đi đầu là lực lượng quân đội, công an; công tác tuyên truyền được tổ chức chủ động, kịp thời, hiệu quả.

Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận, biểu dương, đánh giá cao sự nỗ lực phi thường, kết quả quan trọng và sự đóng góp to lớn của các cấp, ngành, địa phương, toàn hệ thống chính trị, nhân dân cả nước cũng như bạn bè quốc tế trong ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai thời gian qua. Đặc biệt, Thủ tướng ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao vai trò nòng cốt, chủ lực, sự hy sinh, cống hiến của lực lượng tham gia phòng, chống thiên tai, nhất là quân đội, công an…; không quản ngại gian khổ, hiểm nguy trong thiên tai, bão lũ để bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản cho nhân dân.

Chỉ rõ các bài học kinh nghiệm quan trọng trong phòng, chống thiên tai, Thủ tướng cho rằng phải chủ động, linh hoạt, sáng tạo, kịp thời trong chỉ đạo, điều hành; xác định con người là trên hết, trước hết; triển khai phòng, chống thiên tai kịp thời, phù hợp, hiệu quả; chuyển đổi trạng thái nhanh từ bị động chống đỡ sang chủ động phòng ngừa và khắc phục hậu quả; phát huy tinh thần đại đoàn kết dân tộc; phát huy sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các chủ thể.

Đầu tư cho phòng, chống thiên tai là đầu tư cho phát triển

Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế trong công tác phòng, chống thiên tai về nhận thức, công tác dự báo, phòng ngừa, hạn chế về hạ tầng cơ sở, công tác ứng phó có sự lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Thủ tướng lưu ý quan điểm: Phòng, chống thiên tai phải lấy người dân là trung tâm, chủ thể, không để ai bị bỏ lại phía sau; phòng, chống thiên tai phải gắn chặt với thực hiện 2 mục tiêu chiến lược 100 năm và mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới.

Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật liên quan đến phòng, chống thiên tai; đầu tư thỏa đáng, theo hướng hiện đại hoá cho công tác dự báo; đầu tư xây dựng xã, phường, đặc khu là pháo đài vững chắc trong phòng, chống thiên tai; tăng cường dự trữ chiến lược và đổi mới “bốn tại chỗ” trong phòng, chống thiên tai; có cơ chế huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn dân; kết hợp sức mạnh của trong nước - ngoài nước, công - tư, Nhà nước - Nhân dân, Trung ương và cơ sở trong phòng, chống thiên tai.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng phát biểu. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát, trình cấp có thẩm quyền ban hành quy trình vận hành hồ chứa trên các lưu vực sông, hoàn thành trước mùa mưa lũ năm 2026; đầu tư, nâng cấp, sửa chữa hệ thống đê điều, hồ chứa, nhất là các công trình đã bị sự cố năm 2024, 2025. Bộ xây dựng toàn diện các phương án ứng phó với thiên tai, nhất là hiện tượng cực đoan; đánh giá kết quả 5 năm thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống thiên tai; xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030; chỉ đạo xây dựng, hướng dẫn, tập huấn, tuyên truyền về ứng phó với thiên tai trên các nền tảng, đặc biệt là mạng xã hội để nâng cao nhận thức cộng đồng.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo các lực lượng duy trì công tác ứng trực, không để bị động bất ngờ trước mọi tình huống có thể xảy ra; triển khai hệ thống tổng đài 112, phục vụ tiếp nhận thông tin và hỗ trợ ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; chỉ đạo các đơn vị đóng trên địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ rà soát phương án bố trí lực lượng, phương tiện để sẵn sàng hỗ trợ địa phương triển khai công tác ứng phó với bão lũ, nhất là hỗ trợ sơ tán, di dời dân cư, cứu hộ cứu nạn.

Bộ Công an chỉ đạo lực lượng sẵn sàng phối hợp, bố trí phương tiện, lực lượng ứng phó với thiên tai; phối hợp kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về đê điều, lấn chiếm lòng sông, bãi sông; xây dựng phương án đảm bảo an ninh trật tự, cứu nạn, cứu hộ, an toàn giao thông khi xảy ra bão lũ.

Bộ Xây dựng chỉ đạo kiểm tra, rà soát các tuyến đường giao thông, cầu, cống không đủ khẩu độ hoặc gây cản trở thoát lũ; có giải pháp hạn chế tình hình sạt lở, bảo đảm an toàn giao thông; có giải pháp bảo đảm an toàn hàng hải khi có bão lũ; chuẩn bị vật tư, phương tiện và lực lượng sẵn sàng khắc phục sự cố, bảo đảm giao thông thông suốt khi có sự cố, thiên tai.

Bộ Công Thương chỉ đạo các chủ hồ chứa thủy điện thực hiện nghiêm quy định về quản lý an toàn hồ đập, quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa; cương quyết xử lý và thu hồi giấy phép kinh doanh của các chủ hồ vi phạm; xây dựng phương án dự phòng, khôi phục nhanh hệ thống điện sau thiên tai để phục vụ công tác khắc phục hậu quả, khôi phục sản xuất, phục vụ dân sinh; chỉ đạo dự trữ hàng hóa thiết yếu, nhất là phục vụ khu vực thường xuyên bị ngập sâu, chia cắt, phù hợp tình hình, tránh lãng phí.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số trong hoạt động phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; có phương án bảo đảm thông tin liên lạc khi có thiên tai lớn đổ bộ, nhất là tại khu vực miền núi, nguy cơ cao bị chia cắt.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo, tổ chức tập huấn, phổ biến kiến thức, kỹ năng về phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai trong hệ thống các trường học; chỉ đạo đầu tư xây dựng trường học kết hợp điểm sơ tán dân khi xảy ra thiên tai; nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho công tác phòng, chống thiên tai; giáo dục kỹ năng phòng, chống thiên tai cho học sinh, giáo viên.

Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất chính sách về bảo hiểm rủi ro thiên tai, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp; ưu tiên bố trí nguồn lực trong ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 phục vụ công tác khắc phục hậu quả thiên tai và đầu tư, nâng cấp công trình phòng, chống thiên tai đã hư hỏng, xuống cấp; di dời dân cư vùng rủi ro cao về thiên tai.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp báo cáo công tác phòng, chống thiên tai năm 2025 và nhiệm vụ năm 2026. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai, phương án ứng phó với các cấp độ rủi ro thiên tai; lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, coi đầu tư cho phòng, chống thiên tai là đầu tư cho phát triển; xây dựng phương án tái định cư người dân, nhất là ở những vùng có nguy cơ cao.

Các địa phương phải thực hiện tốt công tác quản lý đảm bảo an toàn hệ thống đê điều, hồ đập; xây dựng, củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động đội xung kích phòng, chống thiên tai ở cấp xã; bố trí nguồn lực, tăng cường đầu tư trang thiết bị, công cụ hỗ trợ cho các cơ quan trực tiếp tham gia phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai.

Các đại biểu tham dự Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai năm 2026. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Thủ tướng nêu rõ, thiên tai, bão lũ luôn là những hiểm họa thường trực, thậm chí còn đang diễn biến ngày càng cực đoan, phức tạp, khó lường, vượt xa năng lực dự báo. Trong khi đó, “bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân” luôn là yêu cầu cấp bách, là mệnh lệnh hành động từ trái tim đến trái tim, là thước đo trách nhiệm cũng như năng lực của cả hệ thống chính trị.

Với tinh thần “chống bão lũ như chống giặc” và phương châm “phòng ngừa chủ động, dự báo chính xác, cảnh báo kịp thời, ứng phó linh hoạt, khắc phục hiệu quả, an toàn, an dân”, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các cấp, ngành, địa phương tiếp tục nêu cao tinh thần “quyết tâm cao hơn, nỗ lực lớn hơn, hành động quyết liệt, hiệu quả hơn” trong công tác ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, tất cả vì mục tiêu cao nhất là sự bình yên, an toàn, hạnh phúc của nhân dân.