Dọc theo tuyến biên giới Việt - Lào, trên dãy Trường Sơn hùng vĩ, Hướng Hoá và Đakrông là 2 huyện miền núi phía Tây của tỉnh Quảng Trị. Nơi đây đã hội tụ và giao thoa nét văn hoá độc đáo của 3 dân tộc anh em Kinh, Pa Kôh, Vân Kiều cùng sinh sống. Các làn điệu dân ca là một trong những giá trị phi vật thể mà chỉ có đồng bào dân tộc Pa Kôh - Vân Kiều có được.
Trong cuộc sống lao động sản xuất, dù lên nương hay lên rẫy, dù sinh hoạt lễ hội hay lao động sản xuất thì những làn điệu dân ca của bà con dân bản vẫn luôn gần gũi, mộc mạc và thân thương.
Ngày nay, các nét văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Pa Kôh - Vân Kiều đang dần mai một. Sự xuất hiện của các làn điệu dân ca cũng ít dần theo thời gian. Trước tình trạng đó, những người có uy tín, già làng, nghệ nhân đã chung tay truyền dạy các làn điệu dân ca cho thế hệ trẻ.
Sinh ra và và lớn lên bên dòng sông Đakrông huyền thoại ở thôn ALiêng (xã Tà Rụt, huyện Đakrông), nghệ nhân Kray Sức đã được nuôi dưỡng bằng những làn điệu dân ca, những khúc hát, phong tục văn hoá truyền thống của đồng bào dân tộc mình. Để gìn giữ nét truyền thống đặc sắc đó, nhiều năm nay, nghệ nhân Kray Sức đã lặn lội đến các bản, làng xa xôi để tìm tòi sưu tầm, nghiên cứu hướng phục hồi các làn điệu dân ca.
Gần 20 năm nay, bất kể nắng hay mưa, bước chân của nghệ nhân Kray Sức đã in đậm ở các khe suối, đồi nương, đến với các bản làng xa xôi dọc theo tuyến biên giới Việt - Lào. Ông liên tục đi để tìm hiểu, sưu tầm các nét văn hoá truyền thống của đồng bào dân tộc PaKôh, trong đó có những làn điệu dân ca.
Đến nay, nghệ nhân Kray Sức đã sưu tầm và phục dựng 24 kịch bản múa cồng chiêng, nghi thức lễ hội, làn điệu dân ca của người Pa Kôh.
Nghệ nhân Kray Sức chia sẻ: "Những phong tục tập quán, những làn điệu dân ca, các điệu múa cồng chiêng và nghi thức lễ hội đang bị lãng quên dần trong đời sống hiện đại. Bản thân tôi muốn tìm hiểu, nghiên cứu những nét văn hóa đặc sắc ấy với khát khao phục hồi, phổ biến, đưa nó quay trở lại trong đời sống tinh thần của bà con dân bản nơi đây.
Sau khi phục chế lại các nét văn hóa hoàn thiện, tôi đến nhà sàn của các thôn bản để truyền dạy lại cho thế hệ trẻ. Làm sao để đưa làn điệu dân ca của người dân tộc Pa Kôh vào trường học để dạy cho các cháu đang là hoài bão to lớn đối với tôi", nghệ nhân Kray Sức nói.
Bên cạnh việc bảo tồn các làn điệu dân ca, nhiều năm qua, nghệ nhân Kray Sức còn nghiên cứu, sưu tầm chữ viết của dân tộc Pa Kôh. Từ đó, ông dùng ngôn ngữ Pakôh để tuyền dạy các làn điệu dân ca, giúp bà con dễ tiếp nhận hơn.
"Một khi đồng bào dân tộc Pa Kôh đọc và viết thành thạo ngôn ngữ dân tộc mình thì đó là nền tảng vững chắc cho việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa dân tộc Pa Kôh được sâu bền và mãi mãi", nghệ nhân Kray Sức chia sẻ.
Với vốn dân ca Pa Kôh sưu tầm, ghi chép được, nghệ nhân Kray Sức bắt đầu sáng tác lời các bài hát: “Lời nhắn gửi con cháu” theo làn điệu Cha Chấp; “Akay pân tưi” theo làn điệu Kăn Aun; “Mong trăng mãi” theo làn điệu Xiêng; “Tiếng ve trên đầu núi” theo nhịp toong trên chòi; “Tiếng gọi già làng” theo làn điệu Kà Lơi - Cha Chấp; “Đoàn kết” theo làn điệu Lân lin...
Cùng với đó, các kịch bản múa cồng chiêng “Ngày hội đoàn kết”, “Hội mùa”, “Lễ hội đâm trâu”, “Pa lư kloc Đung” cũng được ông xây dựng.
Để góp phần đưa làn điệu dân ca của đồng bào dân tộc Pa Kôh lan tỏa trong cộng đồng các dân tộc anh em, nghệ nhân Kray Sức đã mở lớp dạy hát, truyền đạt các món nhạc cụ cho lớp trẻ ở các bản làng.
Với sự đóng góp của nghệ nhân ưu tú Kray Sức, 9 đội dân ca, dân vũ lần lượt ra đời ở xã Tà Rụt và các bản làng khác của huyện Đăkrông, tỉnh Quảng Trị.
Em Hồ Xuân Nêu (ở thôn ALiêng, xã Tà Rụt, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị) cho biết: "Em rất cảm ơn sự tận tâm truyền dạy các bài dân ca của nghệ nhân Kray Sức. Em sẽ cố gắng học tập và lan toả làn điệu dân ca của dân tộc mình".
Còn em Hồ Thị Phin Thôn ALiêng vui mừng nói: "Được theo học lớp hát dân ca, dân vũ do bác Kray Sức tuyền dạy giúp em càng yêu thích văn hoá của đồng bào dân tộc mình".
Ông Hồ A Duân (Phó Chủ tịch UBND xã Tà Rụt, huyện Đăkrông, tỉnh Quảng Trị) cho biết: "Việc đưa các bài giảng, các chương trình biểu diễn dân ca của đồng bào dân tộc Pa Kôh vào các lớp học rất thiết thực và đầy ý nghĩa, cần được được các ban ngành quan tâm để được lan toả sâu rộng trong cộng đồng".
Ghi nhận những nỗ lực, đóng góp của nghệ nhân Kray Sức trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá của ông cha, năm 2015, ông vinh dự được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú. Ông là người đồng bào dân tộc đầu tiên của tỉnh Quảng Trị được trao tặng danh hiệu này.
Ông Nguyễn Đăng Sơn - Phó Chủ tịch UBND huyện Đăkrông, tỉnh Quảng Trị đánh giá rất cao công sức của nghệ nhân ưu tú Kray Sức trong việc sưu tầm các làn điệu dân ca, văn học dân gian của đồng bào PaKôh. Ông Sơn cho biết, thời gian tới, chính quyền sẽ tiếp tục đồng hành cùng với nghệ nhân cũng như người dân ở các bản, làng trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hoá vùng cao, nhất là các làn điệu dân ca.
Đến nay, những làn điệu dân ca do nghệ nhân ưu tú Kray Sức sưu tầm đã được các thế hệ con em đồng bào dân tộc Pa Kôh tiếp nối, gìn giữ và biểu diễn tại nhiều chương trình, sự kiện lớn.
Bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã và đang trở thành quyết tâm lớn của Đảng, Nhà nước cũng như của mỗi người dân. Điều này xuất phát từ tình cảm, ý thức trách nhiệm và niềm tự hào chính đáng về những gì cha ông ta để lại.
Dân ca là một trong những thành phần tạo nên kho tàng vô giá đó. Sức sống mãnh liệt của làn điệu dân ca, các điệu múa cồng chiêng và nghi thức lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số Pa Kôh, Vân Kiều đã góp phần quan trọng tạo nên nét hấp dẫn riêng cho văn hóa truyền thống Việt Nam.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Quảng cáo rầm rộ, tung hô là "hàng chính hãng", " hàng chất lượng cao" , thương hiệu mũ bảo hiểm Masontex đã tạo nên một “ma trận” bủa vây người tiêu dùng trên các sàn thương mại điện tử. Thế nhưng, đằng sau những lời "quảng cáo có cánh" là hàng nghìn chiếc mũ bảo hiểm Mansontex không rõ nguồn gốc, xuất xứ và có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người tiêu dùng. Sau nhiều ngày truy vết mạng lưới kho vận, nhóm phóng viên đã phát hiện ra nơi những chiếc mũ Masontex được phân phối đi khắp nơi là từ tổng kho Laizanbao. Kho Laizanbao tọa lạc ngay trong khuôn viên của Trường Cao đẳng nghề số 2 - Bộ Quốc phòng, có địa chỉ khu Đồi Ấm, xã Vĩnh Thành, tỉnh Phú Thọ.
PLM - Trở lại công trường những ngày này, những ánh nhìn e ngại buộc phải nhường chỗ cho sự ngỡ ngàng trước một đại công trình rộn ràng. Không còn những hạng mục thi công dở dang thay vào đó là quyết tâm thực hiện công trình đang được đắp bồi từng ngày qua vôi vữa, kính thép và những giọt mồ hôi hối hả, minh chứng cho một lời cam kết đang bứt tốc tiến sát vạch đích.
(PLM) - Theo quy định của ngành y tế, xe cấp cứu muốn hoạt động phải được cấp phép, bảo đảm đầy đủ trang thiết bị chuyên dụng và có nhân viên y tế đi kèm. Tuy nhiên, thực tế ghi nhận tại khu vực Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thời gian gần đây xuất hiện nhiều phương tiện cá nhân được hoán đổi công năng để vận chuyển bệnh nhân như xe cấp cứu, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.
(PLM) - Từ ngày 1/7/2026, việc thu bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN) sẽ được thực hiện theo mức lương cơ sở mới là 2,53 triệu đồng/tháng theo quy định tại Nghị định 161/2026/NĐ-CP của Chính phủ.
PLM - Ngày 9/6, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo lấy ý kiến dự thảo Hồ sơ dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Sau gần 10 năm thi hành, Luật Đấu giá tài sản đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong xử lý tài sản.
Minh Anh - Nguyễn Khánh
(PLM) - Trước làn sóng mạng xã hội ca ngợi tinh dầu dừa chữa nấm Candida, chuyên gia lên tiếng cảnh báo: đâu là sự thật khoa học, nguy cơ khi tự ý dùng và cách nhận biết thông tin sức khỏe sai lệch?
(PLM) - Đang vào thời điểm thu hoạch chính vụ, nhưng hàng trăm hecta dứa tại Thanh Hóa lại rơi vào cảnh tiêu thụ chậm, giá giảm sâu. Cùng với những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài trong nhiều ngày qua, nhiều diện tích dứa bị nám vỏ, cháy quả rồi thối hỏng ngay trên đồng, khiến người nông dân đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng.
(PLM) - Theo phản ánh của người dân khu vực xóm Vé, xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ về Dự án Khu đô thị sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp Đông Trường Sơn do Công ty TNHH Legacy Riverside làm chủ đầu tư đang triển khai có dấu hiệu san lấp, cắm mốc lấn vào lòng sông, khiến không gian thoát lũ bị thu hẹp nguy cơ gây ngập lụt đối với các hộ dân vào mùa mưa lũ.
(PLM) - Hà Nội phát động Tháng hành động phòng, chống ma túy 2026, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, quyết liệt trấn áp tội phạm, xây dựng xã phường không ma túy, vì một Thủ đô an toàn, văn minh.
PLM - Sau Hội nghị tuyên truyền và lễ ký cam kết chấp hành nghiêm Luật giao thông đường bộ giữa cơ quan chức năng với chủ các phương tiện, người điều khiển phương tiện vận tải lưu thông qua địa bàn xã Thanh Oai. Đêm 3/6, đội 10 - Phòng Cảnh sát giao thông, công an thành phố Hà Nội đã lập chốt kiểm tra nồng độ cồn và trật tự an toàn giao thông trên quốc lộ 21B đoạn đi qua xã Thanh Oai. Kết quả bước đầu cho thấy tín hiệu tích cực khi không phát hiện trường hợp xe tải nào vi phạm.
