Sáp nhập các trường đại học từ năm 2026: Bước đi đột phá theo tinh thần của Nghị quyết 71

Thực hiện thận trọng, nhưng quyết liệt

Vừa qua, thông tin tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2025, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Tấn Dũng cho biết, chủ trương tái cấu trúc, sáp nhập và giải thể các cơ sở giáo dục đại học đã được Bộ Chính trị khẳng định tại Nghị quyết số 71 ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển GD, ĐT. Ông nhấn mạnh: “Việc này chắc chắn tác động đến tâm tư, tình cảm của nhiều người, nên phải làm thận trọng, khoa học, bài bản và quyết liệt”.

Theo đó, Bộ GD&ĐT đang xây dựng hai đề án trọng điểm: Đề án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp; Đề án chuyển một số trường đại học, cao đẳng về địa phương quản lý. Cả hai Đề án sẽ được trình Thủ tướng trong năm 2026 để triển khai ngay. Các tiêu chí sáp nhập sẽ dựa trên quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, chiến lược phát triển vùng, gắn với an ninh - quốc phòng, đặc biệt là nhu cầu thị trường lao động.

“Tinh thần là không để xảy ra tiêu cực, không để tình trạng “xin - cho” hay chạy chọt. Tất cả sẽ được công khai, minh bạch và khi ban hành, mục tiêu là để mọi bên đều “tâm phục, khẩu phục”, Thứ trưởng Lê Tấn Dũng khẳng định.

Trước đó, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn khẳng định, giáo dục đại học Việt Nam đang bước vào một cuộc tái cấu trúc quy mô lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Theo đó, khoảng 140 trường đại học công lập sẽ được sắp xếp, sáp nhập hoặc chuyển đổi mô hình hoạt động.

Việc quy hoạch mạng lưới và giảm đầu mối sẽ được tiến hành đồng thời, dựa trên tiêu chí rõ ràng, công khai và minh bạch. Bộ trưởng cho biết, các phương án sáp nhập sẽ được xây dựng theo từng nhóm: trường trung ương chuyển về địa phương, trường địa phương nhập vào trường trung ương, hoặc sáp nhập nhiều trường cùng địa bàn để hình thành đại học vùng, đại học khu vực. “Đây là thời điểm đột phá, nếu không kịp nắm bắt, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Toàn ngành cần chung tay hành động, giữ tinh thần đoàn kết, công tâm và sẵn sàng thích ứng trong mọi tình huống”, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho biết, cùng với quá trình sắp xếp, Luật Giáo dục Đại học (sửa đổi) đang được hoàn thiện để thể chế hóa tinh thần của Nghị quyết 71. Bộ GD&ĐT xác định nguyên tắc quản lý mới: “Nắm chắc cái cần nắm, buông dứt khoát cái cần buông”. Ba chức năng trọng tâm của Bộ là: cấp phép, rút phép, giải thể cơ sở giáo dục; phê duyệt chiến lược và sứ mệnh của các trường công lập; và quản lý nhân sự lãnh đạo chủ chốt. Còn lại, các trường sẽ được trao quyền tự chủ mạnh mẽ về học thuật, nghiên cứu, tài chính và tổ chức bộ máy.

Nghị quyết 71 - “kim chỉ nam” cho công cuộc tái cấu trúc

Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị vừa ban hành đã mở ra một cơ hội lịch sử để tái cấu trúc toàn bộ hệ thống giáo dục đại học Việt Nam, hướng tới một nền giáo dục quốc dân hiện đại, đồng bộ và hội nhập quốc tế. Đây là lần đầu tiên một nghị quyết của Trung ương đặt giáo dục đại học vào vị trí trụ cột trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo TS Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường Đại học, Cao đẳng Việt Nam, chủ trương sáp nhập các trường đại học công lập là một bước tiến tất yếu, phù hợp với yêu cầu phát triển mới của đất nước. Ông cho rằng, việc tái cấu trúc hệ thống đào tạo không chỉ đơn thuần là hợp nhất các đơn vị, mà còn là một cuộc cải tổ mang tính nền tảng để định hình lại hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng thống nhất, hiệu quả và bền vững.

Cũng theo TS Lê Viết Khuyến, hiện nay, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đang đối mặt với ba bất cập lớn: phân tán, chồng chéo và thiếu liên thông. Cả nước có hàng trăm trường đại học, cao đẳng trực thuộc các Bộ, ngành và địa phương khác nhau, dẫn đến sự thiếu nhất quán trong quản lý, chồng chéo về ngành nghề đào tạo và cạnh tranh không lành mạnh về tuyển sinh. Bên cạnh đó, quy mô nhỏ và chất lượng chưa cao của nhiều cơ sở đào tạo khiến nguồn lực bị phân tán. Không ít trường tồn tại chủ yếu để “giữ tên”, không đủ điều kiện phát triển thành những đại học nghiên cứu, dẫn đến lãng phí tài chính, nhân lực và cơ sở vật chất.

Khi các trường được sắp xếp lại theo hướng hợp lý, hệ thống giáo dục đại học sẽ trở nên tinh gọn, đồng bộ và có sức cạnh tranh cao hơn. Các nguồn lực được tập trung, tạo điều kiện để đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới giảng dạy và hợp tác quốc tế. Người học cũng sẽ được hưởng lợi trực tiếp. Một hệ thống liên thông giúp sinh viên chuyển đổi ngành học, cơ sở đào tạo dễ dàng hơn, được học tập trong môi trường quy mô lớn, chất lượng cao.