Sửa đổi bổ sung quy định về Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Trước những diễn biến phức tạp của hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, ngày 19/3/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 389/QĐ-TTg thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (gọi tắt là Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) để tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Sau gần 11 năm hoạt động, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã thực hiện tốt vai trò là trung tâm chỉ đạo, điều hành, điều phối hiệu quả các hoạt động phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương, lực lượng chức năng từ Trung ương đến địa phương trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Thường xuyên quan tâm, chỉ đạo xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách, các quy định của pháp luật liên quan đến lĩnh vực chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật đến các tầng lớp nhân dân. Chỉ đạo triển khai đồng bộ, hiệu quả các chương trình công tác, xây dựng các chuyên đề, kế hoạch đấu tranh có trọng tâm, trọng điểm, triệt phá nhiều đường dây, tụ điểm buôn lậu, sản xuất kinh doanh hàng giả. Chỉ đạo các lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, bắt giữ nhiều vụ việc lớn, xử lý nghiêm minh các đối tượng vi phạm; chấn chỉnh công tác quản lý cán bộ, xử lý nghiêm cá nhân, đơn vị để xảy ra sai phạm trong thực thi công vụ...

Do đặc thù có tính liên ngành của công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả ở nước ta. Các lực lượng thực hiện chức năng, nhiệm vụ quyền hạn và địa bàn hoạt động khác nhau, như: lực lượng Hải quan chịu trách nhiệm ở khu vực cửa khẩu; lực lượng bộ đội biên phòng chịu trách nhiệm ở khu vực biên giới; lực lượng Cảnh sát biển chịu trách nhiệm trên vùng biển Việt Nam; lực lượng Công an, Thuế và Quản lý thị trường chịu trách nhiệm ở địa bàn nội địa... do đó việc tiếp tục duy trì tổ chức, hoạt động của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia là cần thiết, phù hợp với Quyết định số 23/2023/QĐ-TTg ngày 18 tháng 9 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của tổ chức phối hợp liên ngành.

Thực tiễn tổ chức, hoạt động thời gian qua cho thấy, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia luôn hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ trong việc thông tin, tham mưu kịp thời giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, phối hợp giải quyết những vấn đề quan trọng có tính liên ngành liên quan đến trách nhiệm của nhiều Bộ, ngành, địa phương, nhất là khi có những ý kiến khác nhau trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Qua thực tiễn từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cho thấy nhiệm vụ công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả luôn được đặt ra yêu cầu thành lập một tổ chức liên ngành (từ Ban 853 được thành lập theo Quyết định số 966/1997/QĐ-TTg ngày 17/11/1997; Ban Chỉ đạo 127/TW theo Quyết định số 127/2001/QĐ-TTg ngày 21/08/2001 và hiện nay là Ban Chỉ đạo 389 quốc gia theo Quyết định số 389/QĐ-TTg ngày 19/03/2014 của Thủ tướng Chính phủ) để tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc triển khai nhiệm vụ chống buôn lậu, gian lận thương mại, góp phần từng bước kiểm soát tình hình, ổn định thị trường, hoàn thành được nhiều mục tiêu quan trọng đề ra, góp phần đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, ổn định phát triển kinh tế, thực thi hiệu quả chính sách, pháp luật của nhà nước.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi Bộ Chính trị và Chính phủ đang triển khai việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy của các cơ quan hành chính nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, nhiều lực lượng chức năng tham gia công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả được tổ chức, sắp xếp lại, không còn hoạt động theo mô hình hệ thống ngành dọc như trước (điển hình là lực lượng Quản lý thị trường). Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành thống nhất, cũng như cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các lực lượng chức năng với nhau, giữa các bộ, ngành, địa phương và với các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Trước yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, việc tiếp tục sắp xếp, kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia là hết sức cần thiết, nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, liên vùng trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên phạm vi cả nước. Trên cơ sở đó, ngày 09/01/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 48/QĐ-TTg về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 389/QĐ-TTg ngày 19/03/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Theo Quyết định số 48/QĐ-TTg, Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (gọi tắt là Ban Chỉ đạo quốc gia), gồm: Phó Thủ tướng Chính phủ (theo sự phân công của Thủ tướng Chính phủ) làm Trưởng Ban; Bộ trưởng Bộ Tài chính làm Phó Trưởng ban Thường trực; các Phó Trưởng Ban gồm: Bộ trưởng Bộ Công Thương; Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Thứ trưởng Bộ Công an. Các Ủy viên Ban Chỉ đạo quốc gia gồm Thứ trưởng các Bộ: Tài chính, Công Thương, Nội vụ, Tư pháp, Nông nghiệp và Môi trường, Y tế, Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Văn hóa, Thể thao và Du lịch…

Quyết định số 48/QĐ-TTg cũng nêu rõ, Ban Chỉ đạo quốc gia làm việc theo chế độ kiêm nhiệm (trừ trường hợp đặc biệt theo quyết định của Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia), đề cao trách nhiệm cá nhân. Quy chế về tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo do Trưởng Ban Chỉ đạo ban hành theo đề nghị của Phó Trưởng Ban Thường trực. Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia sử dụng con dấu của Thủ tướng Chính phủ; các Phó Trưởng Ban, Ủy viên sử dụng con dấu của cơ quan chủ quản.

Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia là cơ quan tham mưu, giúp việc cho Trưởng Ban, các Phó Trưởng Ban và Ban Chỉ đạo quốc gia. Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia có con dấu riêng, đặt tại Bộ Tài chính. Tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia do Trưởng Ban quyết định theo đề nghị của Phó Trưởng Ban Thường trực.