Tăng cường kiểm tra, giám sát công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Theo báo cáo, trong 6 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý bắt giữ, xử lý 67.937 vụ việc vi phạm (tăng hơn 36,6% so với cùng kỳ năm 2025). Trong đó, 5.220 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 56.994 vụ gian lận thương mại, gian lận về thuế; 5.723 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 9.647 tỷ đồng. Các lực lượng chức năng đã khởi tố 1.676 vụ án, 2.789 đối tượng.

Tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, Việt Nam - Campuchia tiếp tục nổi lên hoạt động buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, rượu ngoại, đường cát, mỹ phẩm, ngoại tệ, vàng, bạc, hàng gia dụng, sản phẩm gia súc, gia cầm đông lạnh… Tại các địa bàn trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Tây Ninh, An Giang…, các đối tượng tiếp tục lợi dụng: đường mòn, lối mở, hoạt động cư dân biên giới, chính sách phân luồng hải quan, phương tiện vận tải trá hình để buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép vào nội địa.

Phương thức nổi lên là chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại các kho giáp biên rồi vận chuyển sâu vào nội địa theo nhiều chặng nhằm cắt đứt quá trình theo dõi của lực lượng chức năng; lợi dụng hoạt động quá cảnh hàng hóa để vận chuyển hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ nước ngoài vào Việt Nam để đi nước thứ ba với nhiều chủng loại mặt hàng.

Một số đường dây sử dụng xe vận tải hợp đồng, xe khách liên tỉnh, xe trung chuyển logistics để vận chuyển hàng lậu với tốc độ cao, sẵn sàng chống đối khi bị phát hiện. Đối tượng thường xuyên thay đổi phương thức liên lạc, sử dụng nhóm kín trên Telegram, Zalo, WeChat để điều hành hoạt động vận chuyển; thuê người cảnh giới dọc tuyến quốc lộ, bố trí người theo dõi hoạt động của lực lượng chức năng.

Tuyến biển, cảng biển nổi lên hoạt động buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, vật liệu nổ, thuốc lá ngoại, đường cát, rượu, xăng, dầu, than, hàng hóa đã qua sử dụng có nguồn gốc nước ngoài, thực phẩm đông lạnh… trên các vùng biển, cảng biển của Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, TP.HCM, Cà Mau, An Giang. Các đối tượng lợi dụng hoạt động tạm nhập tái xuất; hàng quá cảnh, chính sách phân luồng hải quan để thực hiện hành vi buôn lậu và gian lận thương mại.

Thủ đoạn phổ biến là khai sai tên hàng, mã hàng, xuất xứ; khai báo trị giá thấp nhằm trốn thuế; trộn lẫn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hóa hợp pháp; lợi dụng tỷ lệ phân luồng kiểm tra thấp để đưa hàng lậu qua cảng biển. Một số đối tượng còn lợi dụng tàu cá, tàu vận tải nhỏ để trung chuyển xăng dầu, vàng, thuốc lá, khoáng sản trái phép trên biển trước khi đưa vào nội địa tiêu thụ.

Tuyến đường hàng không, hoạt động buôn lậu vàng, ngoại tệ, hàng hiệu giả mạo, linh kiện điện tử, ma túy và hàng cấm tiếp tục diễn biến phức tạp trên tuyến hàng không. Các đối tượng lợi dụng hành lý ký gửi, hành lý xách tay, chuyển phát nhanh quốc tế, hàng quà biếu, quà tặng để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Bên cạnh đó, các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn mới như gia cố hai đáy vali, cất giấu trong thiết bị điện tử, nung chảy vàng rồi đúc thành linh kiện điện tử, cơ khí, chia nhỏ hàng hóa thành nhiều kiện hàng nhỏ nhằm tránh bị phát hiện. Tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất đã phát hiện nhiều vụ vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ và hàng hóa có giá trị lớn qua đường hàng không quốc tế.

Trên không gian mạng và thương mại điện tử là lĩnh vực diễn biến phức tạp nhất hiện nay. Các đối tượng lợi dụng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, livestream bán hàng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ với quy mô rất lớn. Nhiều đối tượng không mở cửa hàng cố định mà thuê căn hộ chung cư, nhà dân làm kho chứa hàng; giao dịch hoàn toàn trên không gian mạng; sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ; thuê shipper công nghệ làm trung gian vận chuyển.

Đặc biệt, đã xuất hiện tình trạng sử dụng AI, Deepfake để cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật đối với thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh.

Dự báo trong thời gian tới, trong bối cảnh tình hình an ninh thế giới, khu vực vẫn tiềm ẩn phức tạp; Ở trong nước, các đối tượng gia tăng hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, mua bán, vận chuyển, kinh doanh trái phép đối với các mặt hàng xăng, dầu, kim loại quý (vàng, bạc)… và vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng hóa nhập lậu, hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu đi nước thứ ba; các hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn mới, tinh vi hơn, gây khó khăn cho các lực lượng chức năng. Ban Chỉ đạo quốc gia xác định tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia về công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; trong đó tập trung quyết liệt, thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 05/12/2025 của Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030; Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới; Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Xây dựng các chương trình, kế hoạch, giải pháp trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả phù hợp diễn biến tình hình địa bàn và yêu cầu nhiệm vụ; đặc biệt tập trung đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả các hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu đi các nước khác; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Các bộ, ngành, lực lượng chức năng tiếp tục rà soát, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; xây dựng dữ liệu về truy xuất nguồn gốc; tăng cường kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin; triển khai và nâng cao hiệu quả các đường dây nóng, đảm bảo thu thập, xử lý kịp thời tin báo từ quần chúng nhân dân.

Tăng cường kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành đối với công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả và lực lượng thực thi nhiệm vụ; giáo dục cán bộ, công chức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhận thức, tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, không tiếp tay, bảo kê, bao che cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, tiêu biểu để khích lệ, động viên tinh thần, lan tỏa gương người tốt, việc tốt trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.