Thái Thụy (Thái Bình): Người dân xã An Tân lo lắng vì lúa chết hàng loạt chưa rõ nguyên nhân

Hơn 170 ha lúa, màu chết héo bất thường

Nhiều ngày qua, người dân ở xã An Tân đứng ngồi không yên, mỗi khi nghe tin có đoàn công tác về kiểm tra lại rủ nhau kéo ra đồng để nghe ngóng. Gặp chúng tôi, ông Bùi Ngọc Vinh ở thôn Tân Cường cho biết: Những năm trước, vào thời điểm này, sau khi thu hoạch xong hoa màu (cây thuốc lào), người dân 5 thôn chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch lúa. Tuy nhiên, năm nay, cây thuốc lào và một số cây hoa màu khác như dưa hấu, dưa bao tử thất thu, năng suất sụt giảm. Thậm chí có hơn 170ha (theo báo cáo thực gieo cấy 135,8ha) lúa vụ chiêm xuân của toàn bộ 5 thôn xã An Tân (trước đây là xã Thụy Tân) bị chết héo tới 90%. Phần còn lại thì rơi vào tình trạng có cây mà không có hạt, hoặc có hạt mà không ăn được vì bị đắng, lép.

Dẫn chúng tôi đi thăm đồng, ông Mai Công Quang ở thôn Tân Phương ngán ngẩm: Thực hiện kế hoạch sản xuất của hợp tác xã, trong khoảng tháng 2/2023, người dân 5 thôn đã thực hiện gieo cấy diện rộng theo đúng thời vụ. Tuy nhiên, khoảng 10-12 ngày sau khi cấy xong cây mạ có hiện tượng chết héo hàng loạt. Người dân đã phải đi mua lúa giống từ một số địa phương khác để cấy lại nhưng cây lúa vẫn vàng héo. Diện tích lúa còn lại cũng phát triển kém hơn so với mọi năm và gần đây xuất hiện tình trạng héo chết.

Dẫn chứng báo cáo của Đảng bộ xã năm 2022, năng suất lúa đạt khá từ 220kg/1 sào trở lên, ông Trần Văn Lèo thôn Tân An cũng lo lắng: Hàng chục năm qua, người dân vẫn cày cấy trên mảnh đất này song chưa bao giờ phải hứng chịu cảnh bất thường như hiện tại.

Cùng tâm trạng, ông Mai Nhân Duẩn ở thôn Tân An buồn rầu nói: Cây mạ ươm giống tại nhà vẫn xanh tốt, khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi đưa ra đồng gieo khoảng 10-12 ngày thì xuất hiện tình trạng héo úa, chết vàng. Người dân xót xa nhưng vẫn thực hiện cấy bù, cấy dặm để bảo đảm mùa vụ. Thậm chí có những trường hợp như hộ bà Nguyễn Thị Thoan, thôn Tân Phương đã thực hiện cấy tới lần 3 nhưng cây lúa vẫn chết.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Hải - Phó Chủ tịch UBND xã An Tân xác nhận hiện tượng người dân phản ánh. “Xã cũng chưa thể trả lời nguyên nhân lúa chết là do đâu, phải chờ kết quả xác minh của cơ quan chức năng”- ông Hải nói.

Nghi vấn diện tích gieo cấy bị nhiễm mặn

Theo người dân địa phương, xã An Tân nằm ở phía Bắc huyện Thái Thụy, hàng năm người dân đều lấy nước từ hệ thống kênh N2 để phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, từ vụ đông 2022 kênh N2 cải tạo, sửa chữa bờ kè nên lượng nước chảy về không đủ. Chính vì vậy, khoảng tháng 9, 10, 11/2022, Ban quản lý Hợp tác xã Thuỵ Tân (HTX Thuỵ Tân) đã sử dụng nguồn nước từ cống Cao Cổ (cống này giáp với sông Hóa, một nhánh sông đổ ra biển của hệ thống sông Thái Bình do Xí nghiệp khai thác công trình thủy lợi huyện Thái Thụy quản lý) với hi vọng có nước ngọt phục vụ sản xuất.

Tuy nhiên, hàng năm vào tháng 10, 11 do điều kiện thủy văn nên người dân chỉ có thể lấy được một lượng nước ngọt trên bề mặt. Để lấy được nước ngọt, cán bộ thủy nông phải dùng phai gỗ đặt ngầm phía dưới bề mặt ngăn chặn sự xâm nhập của nước mặn (nước ngọt trên bề mặt, nước biển phía dưới-PV).

Trước hiện tượng lúa, hoa màu chết héo, người dân nghi ngờ khi lấy nước ở cống Cao Cổ có thể người lấy nước đã không thực hiện đúng kỹ thuật khiến một lượng lớn nước mặn đã xâm nhập vào nội đồng (?!). Ngoài ra, từ tháng 9,10/2022 đến nay, HTX An Tân không thực hiện đắp đập ngăn mặn. Thậm chí, cống Cao Cổ có hai cửa cống thì một cửa được đóng chặt, cửa còn lại bị hỏng nhưng không được sửa chữa có thể khiến nước mặn hàng ngày theo thủy triều chảy vào nội đồng.

Tuy nhiên, liên quan đến tình trạng lúa, hoa màu chết héo, tại Báo cáo số 163/BC-SNNPTNT-TL ngày 5/6/2023 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Bình (Sở NN&PTNT) lại đưa ra đánh giá khác với nghi vấn của người dân. Theo Sở NN&PTNT, không có việc lấy nước nhiễm mặn từ thời điểm lấy nước đổ ải phục vụ gieo cấy lúa Xuân năm 2023 cho đến thời điểm hiện tại (qua cống Cao Cổ) vào hệ thống kênh nội đồng làm ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển phần diện tích lúa của xã An Tân, xã Hồng Dũng.

Sở này cho rằng, nguyên nhân chính khiến một số diện tích lúa của xã An Tân, xã Hồng Dũng sinh trưởng, phát triển kém là do đất của 02 xã này là đất chua mặn (dù đã được cải tạo tầng đất canh tác trong nhiều năm qua). Ngoài ra, vụ Lúa xuân năm 2023, do thời tiết từ cuối tháng 2 đến trung tuần tháng 3 có nhiều đợt không khí lạnh (độ ẩm thấp, thời tiết hanh khô, lượng mưa thấp gần như không có mưa đến đầu tháng 5/2023) nên đã gây ra hiện tượng thẩm thấu, bốc chua mặn dẫn đến tái mặn ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển của lúa; đặc biệt với một số hộ nông dân, do sử dụng các giống lúa không phù hợp với vùng đất nhiễm mặn nên lúa phát triển kém, lúa không trổ bông được hoặc có trổ nhưng bông nhỏ, tỷ lệ lép cao là không tránh khỏi.

Ông Nguyễn Văn Hải - Phó Chủ tịch UBND xã An Tân cho biết: Địa phương đang đề nghị cấp có thẩm quyền chuyên môn đánh giá nguyên nhân có phải do nước mặn hay không. Hiện Sở Tài nguyên và Môi trường (Sở TN&MT) đã về lấy mẫu đất, nước ở các vị trí của 5 thôn. “Trong thời gian tới, chính quyền mong cơ quan chức năng sớm có kết quả, để chỉ đạo bà con nông dân tiếp tục sản xuất vụ mùa đảm bảo diện tích cấy lúa của địa phương”- ông Hải nói.

Về việc người dân có đơn yêu cầu làm rõ trách nhiệm của cán bộ vận hành cống Cao Cổ lấy nước vào đồng ruộng, theo ông Hải, việc này phải chờ kết quả xét nghiệm đất, nước có nhiễm mặn hay không. Từ đó, chính quyền mới xác minh được cụ thể.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Nghiên, Chánh Văn phòng UBND huyện Thái Thụy xác nhận huyện này cũng nhận được đơn phản ánh của người dân về hiện tượng lúa, hoa màu héo chết bất thường. Ông Nghiên cho biết, huyện đã giao cho UBND xã phối hợp với ngành chức năng tiến hành kiểm tra, xác minh, báo cáo lại huyện để có những giải pháp xử lý kịp thời. Liên quan đến phản ánh việc thiếu trách nhiệm của cán bộ vận hành thủy nông để nước mặn nhiễm vào nội đồng, ông Nghiên cho biết, để có căn cứ giải quyết huyện đã giao cho các cơ quan chức năng xác minh, làm rõ.

Đến nay, về hiện tượng lúa, hoa màu héo chết bất thường ở một số thôn xã An Tân, Sở NN&PTNT đã có những đánh giá sơ bộ, Sở TN&MT cũng đưa ra kết quả phân tích mẫu nước song nguyên nhân lúa chết hàng loạt là gì thì vẫn chưa được cơ quan nào chính thức xác nhận. Đề nghị UBND tỉnh Thái Bình, UBND huyện Thái Thụy sớm có kết luận cụ thể, có phương án hỗ trợ người dân ổn định tiếp tục sản xuất.

Báo Công lý sẽ tiếp tục thông tin.