Trên tấm liếp của mái nhà tranh, trong làn nắng hanh hao của buổi cuối đông, đầu xuân, gà đàn vui nhộn, những chú lợn âm dương “béo trục béo tròn”, óng ánh trên nền giấy điệp. Những bức tranh dân gian không chỉ trang trí cho căn nhà xuân thêm xuân, cho những ngày Tết thêm sắc màu mà còn gửi gắm bao thông điệp, ước vọng của người dân Việt.
aa
Gà hanh thông
Trông bức tranh 2 chú gà trống hùng dũng, trong tư thế “đối đầu”, một chân “đứng tấn” vững vàng, một chân dương cao sẵn sàng “nghênh chiến”, tôi cứ nghĩ tên tranh là “thư hùng”. Nhưng nhắn hỏi nghệ nhân của dòng tranh dân gian Đông Hồ Nguyễn Hữu Quả mới biết mình nhầm!
Hóa ra tên tranh đã được các cụ xưa ghi rõ bằng 4 chữ Hán: Tam dương khai thái. “Bức tranh này thật hợp với ngày đầu xuân”, ông Quả nói. Giải thích thêm, nghệ nhân của làng Đông Hồ cho hay: Các cụ ngày xưa lấy 12 quẻ tượng trưng cho 12 tháng trong năm. Tháng 11 quẻ Phục, có một hào dương còn gọi là tháng nhất dương. Tháng 12 quẻ Lâm, hai dương sinh bên dưới gọi là nhị dương. Tháng giêng quẻ Thái, có ba hào dương nên còn được gọi là tháng tam dương.
Tranh gà “Tam dương khai thái”.
“Tam” là ba, “dương” là hào dương trong Kinh Dịch, “khai” là mở ra, “thái” là hanh thông. Quẻ Thái (quẻ Địa Thiên Thái) là quẻ số 11 trong Kinh Dịch. Nội quái là ba nét liền (ba hào dương) tượng trưng cho Càn (Trời). Ngoại quái là ba nét đứt tượng trưng cho Khôn (Đất).
Quẻ Thái tượng trưng cho sự quân bình, hòa hợp giữa Trời và Đất, giữa Âm và Dương cũng là tượng trưng cho tháng Giêng, lúc mà dương khí trong lòng đất bắt đầu hưng thịnh, bốc lên, địa khí giáng xuống, Trời - Đất “ôm bọc” lấy nhau, tiếp sức cho sau, làm cho muôn loài bừng tỉnh, vạn vật hồi xuân, cây cối nảy mầm, đâm chồi, nảy lộc, đem xuân sắc về cho nhân gian.
“Tam dương khai thái là một lời chúc đầu năm, chúc cho tháng giêng - tháng đầu tiên của mùa Xuân, tháng đầu tiên của năm mới mọi việc hanh thông để một năm công việc thuận lợi, khai mở ra những điều tốt lành”, nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả cho biết.
Điều thú vị nữa là, chữ “dương” lại đồng âm đọc với “dương” nghĩa là con dê. Người Trung Quốc chuộng cách chơi đồng âm dị nghĩa, nên trong tranh niên họa Trung Quốc, bức “tam dương khai thái” thường vẽ ba con dê nhởn nhơ gặm cỏ. Các cụ nhà ta không vẽ ba con dê mà vẽ hai chú gà trống vừa oai phong, thân thuộc lại hàm chứa ý nghĩa sâu xa.
Gà trống không chỉ là con vật quen thuộc với mọi nhà mà còn được coi là con vật hội tụ “ngũ đức” (5 đức tính): mào đỏ như quan văn đội mũ (văn); cựa sắc nhọn (võ); đối địch, không lùi bước (dũng); chia sẻ khi kiếm được mồi (nhân); báo canh đúng giờ (tín). Tiếng gáy của gà gọi mặt trời lên, ánh dương bao trùm nhân gian, xua đi đêm tối, tiêu trừ những điều xấu, ác. Gà lại đọc âm là “kê” gần âm với “cát” nghĩa là cát tường, may mắn, tốt lành.
Cũng theo nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả, gà là con vật xuất hiện nhiều bậc nhất trong tranh dân gian Đông Hồ. Ngoài bức “tam dương khai thái” đã nói còn có thể kể đến mẫu gà “thư hùng” vẽ một cặp gà trống - mái (trong tiếng Hán, thư là con mái, hùng là con trống), mẫu “ngũ dạ gáy canh hòa” (5 canh gáy đều đặn), mẫu gà đàn, mẫu “kê cúc”, gà đại cát…
Lợn no đủ
Bên cạnh gà, lợn cũng là hình mẫu quen thuộc trong tranh dân gian Đông Hồ. Dân gian vẫn truyền tục câu ca: “Hỡi anh đi đường cái quan/ Dừng chân ngắm cảnh mà tan nỗi sầu/ Mua tờ tranh điệp tươi màu/ Mua đàn gà lợn thi nhau đẻ nhiều”. Không phải ngẫu nhiên mà những câu ca nhắc đến hình ảnh con gà, con lợn. Những vật nuôi gần gũi với người dân nông thôn Việt Nam.
Tranh lợn đàn và hai bản khắc gỗ tranh Lễ Trí – Nhân Nghĩa.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả cho biết, lợn trong tranh Đông Hồ không chỉ thân quen mà còn có “tạo hình” rất đặc biệt. “Trong dòng tranh Đông Hồ có 3 bức về lợn, bao gồm: Lợn độc (một mình), Lợn ăn cây ráy và Lợn đàn. Hình ảnh con lợn trong tranh xuất phát từ giống lợn ỉ - lưng võng, bụng phệ, vốn quen thuộc ở làng quê Việt Nam, nhưng độc đáo là con lợn lại có hai “khoáy” âm dương rất độc đáo, tạo hồn cho bức tranh”.
Khoáy (xoáy) trên mình lợn không chỉ là một hình ảnh “tả thực” về chòm lông đặc biệt, vặn xoáy thành hình tròn mà còn gửi gắm thông điệp về sự vận hành của vũ trụ. Bởi âm dương là biểu tượng của sự khởi nguyên của sự cân bằng và phát triển liên tục, thể hiện triết lý về sự vận động không ngừng của vạn vật và sự hài hòa của trời đất.
Xoáy âm dương đi cùng với hình ảnh con lợn ỉ - giống lợn địa phương “đặc hữu” ở nông thôn Bắc Bộ, với ngụ ý chỉ sự sinh sôi, nảy nở không ngừng. “Hình tượng con lợn (nái) cùng đàn 5 con (vừa đủ ngũ hành) nô đùa, háu ăn trên tranh thay cho lời cầu chúc một năm mới no đủ, tròn trịa, sum vầy, đông con, đông cháu”, ông Quả chia sẻ.
Kết tinh hồn Việt
Cùng với tranh Hàng Trống, tranh Kim Hoàng, tranh làng Sình, tranh Đông Hồ là một trong những dòng tranh dân gian in bằng ván khắc độc đáo của Việt Nam. Tranh Tết không chỉ có Đông Hồ nhưng có lẽ chỉ ở Đông Hồ cái hồn quê dân gian, mộc mạc mới thấm đượm nhất.
Tranh sản xuất quanh năm nhưng cứ vào độ Tết, nhu cầu sắm tranh mới, thay tranh cũ lại tăng vọt làm nên “vụ tranh”, trở thành một phần không thể thiếu của phiên chợ quê ngày Tết: “Anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đôi bồ/Tìm đến chỗ đông người ngồi giở bán”, “Lũ trẻ con mải ngắm bức tranh gà/Quên cả chị bên đường đang đứng gọi” (Đoàn Văn Cừ).
Tranh dân gian ngày Tết với đường nét mộc mạc, hình tượng quen thuộc nhưng luôn ẩn chứa những ước nguyện tốt đẹp của người Việt trong năm mới. Điều này không chỉ thể hiện trực tiếp bằng những tranh chữ (chữ Hán) như: phúc, lộc, thọ, lễ, trí, tấn tài, tấn lộc mà còn được ẩn ý, minh họa qua những hoa, quả, động vật, đồ vật như: quả đào tượng trưng cho trường thọ; quả lựu tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, con đàn, cháu đống; con cóc biểu tượng cho sự đỗ đạt, giàu sang; con cá biểu tượng cho sự đỗ đạt (cá chép vượt vũ môn), dư đầy (do ngư đồng âm với dư)…
Thấy tranh là thấy Tết. Maurice Duran - nhà nghiên cứu người Pháp (tác giả cuốn “Tranh Dân gian Việt Nam, sưu tầm và nghiên cứu”) nhận xét: “Tranh dân gian phản ánh tâm hồn người Việt theo cách mà họ được hấp thụ từ tôn giáo, tín ngưỡng, văn chương, tư tưởng, lịch sử và những phương thức độc đáo từ cuộc sống hàng ngày. Chính trong hệ thống ý tưởng đó, sẽ thích hợp khi cho rằng toàn bộ tranh dân gian Việt Nam đã tạo nên một di sản nghệ thuật quan trọng cho dân tộc”.
“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” (Hoàng Cầm), trong giá rét mà rộn ràng phiên chợ Tết, giữa mưa phùn ngôi nhà cũ kỹ ấm áp đầy ắp hơi Xuân…; tranh Đông Hồ là để lưu giữ và truyền tải ước vọng ngàn đời...
Tranh Đông Hồ được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp
Ngày 9/12/2025, tại Kỳ họp lần thứ 20 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO diễn ra tại Ấn Độ, Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 đã thông qua quyết định ghi danh di sản nghề làm tranh Đông Hồ vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Theo Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003, tranh dân gian Đông Hồ gắn bó mật thiết với các lễ tiết quan trọng như Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, cũng như các nghi lễ thờ cúng tổ tiên và thần linh của người Việt. Tuy nhiên, ngày nay số người có tay nghề cao và tâm huyết theo đuổi nghề quá ít để duy trì việc truyền dạy và làm tranh, nên nghề cần được bảo vệ khẩn cấp.
Ninh Bình từ lâu đã được biết đến như một vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi hội tụ hài hòa giữa thiên nhiên kỳ vĩ, trầm tích văn hóa - lịch sử lâu đời và chiều sâu tâm linh đặc sắc. Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, việc khai thác hiệu quả các giá trị di sản không chỉ giúp Ninh Bình khẳng định thương hiệu trên bản đồ du lịch Việt Nam và thế giới, mà còn mở ra hướng đi bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
(PLVN) - Trên thế giới ở một số quốc gia cũng dựng bia đề danh những người đỗ đạt nhưng chỉ có bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) ngoài tên các vị tân khoa còn có bài ký ghi lịch sử khoa thi, triết lý về nền giáo dục, đào tạo, sử dụng nhân tài của các triều đại, đặc biệt là “lời răn”, nhắc nhở những kẻ đỗ đạt, chuẩn bị bước chân vào chốn quan trường về sứ mệnh phụng sự xã tắc.
“Happy new year” của Phan Đinh Tùng không chỉ là một ca khúc dành riêng cho dịp năm mới, mà còn trở thành một lời chúc tinh thần giúp khán giả khởi đầu mỗi ngày với tâm thế an yên, lan tỏa năng lượng tích cực và hướng đến một năm mới bình an, hạnh phúc.
Gala “Việc tử tế” Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 mang chủ đề “Mãi là người Việt Nam” phát sóng vào 21h ngày 18-2 (tức Mùng Hai Tết Nguyên đán) trên kênh VTV1 và ứng dụng VTVgo, quy tụ hàng trăm tấm gương tiêu biểu.
Từ nồi bánh chưng đỏ lửa đêm giao thừa đến những chiếc bánh được mua sẵn trong siêu thị, bánh chưng ngày Tết đang trải qua những thay đổi âm thầm. Khi nhịp sống hiện đại làm thay đổi cách những gia đình đón Tết và gìn giữ truyền thống, chiếc bánh quen thuộc ấy không chỉ là món ăn ngày đầu năm, mà đã trở thành cách người trẻ tiếp cận quá khứ, gìn giữ giá trị văn hóa dân tộc trong xã hội đương đại.
(PLVN) - Không xóc quẻ, không cờ bạc trá hình, không khấn thuê, không cúng mã, không cho thuê đồ cúng lễ, không ăn mày, không sư giả; 60 chiến sĩ công an sẽ mặc thường phục và sắc phục giữ gìn an ninh trật tự; 30 camera quay chụp mọi nơi trong Phủ, dán ảnh đối tượng trộm cắp, móc túi… với những biện pháp quyết liệt ấy, Phủ Tây Hồ (Hà Nội) đảm bảo an ninh cho hàng vạn khách thập phương được thảnh thơi, yên tâm đi lễ du xuân đầu năm.
Giữa mùa đông của Ireland có một khoảnh khắc khiến nhiều người Việt tại Ireland chợt thấy lòng mình ấm lại. Không phải bởi thời tiết đổi mùa, mà bởi mùi bánh chưng, tiếng trống, tà áo dài và những câu chúc đầu năm vang lên trong chương trình “Xuân Quê hương- Bính Ngọ 2026” lần đầu tiên được tổ chức tại đây.
(PLVN) - Những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, du thuyền hạng sang và khả năng tổ chức những sự kiện quy mô lớn đang được giới nhà giàu Ấn Độ ưu tiên lựa chọn để tổ chức các lễ cưới quy mô lớn.
Chiều 11/2/2026, tại Không gian Hồ Văn, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026 khai mạc với chủ đề “Quốc học”, mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa - nghệ thuật chào mừng xuân mới.
Cuộc thi hướng tới tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống của Tết cổ truyền dân tộc, từ không khí đón xuân, phong tục tập quán, đời sống sinh hoạt đến những khoảnh khắc sum vầy của gia đình, cộng đồng trong dịp đầu năm mới.
Tranh Đông Hồ không chỉ là ký ức Tết, mà còn là nơi ông bà ta gửi gắm triết lý sống an nhiên, đủ đầy và nhân ái. Từ những bức tranh treo ngày xuân đến câu chuyện của những người giữ nghề hôm nay, tranh Đông Hồ đang được nhìn nhận như một di sản sống, cần được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống đương đại.
Ngày 18/2/2026, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm đã rời Thủ đô Hà Nội lên đường tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Washington D.C., Hoa Kỳ từ ngày 18 - 20/2/2026, theo lời mời của Tổng thống Hợp chúng quốc Hoa Kỳ Donald Trump, Chủ tịch Sáng lập Hội đồng Hòa bình về Gaza.
(PLVN) - Hình ảnh 63 tỉnh, thành phố sáp nhập còn 34 hiện lên trong suy nghĩ về một bản đồ hành chính mới – một “khung xương” vững chắc định hình tương lai Việt Nam.
(PLVN) - Trong bài viết “Đẩy mạnh đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế phải là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, phát huy vai trò tiên phong trong tạo lập cục diện quốc tế thuận lợi, giữ vững môi trường hòa bình, tranh thủ hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh tổng thể của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.
(PLVN) - Ngày 18/1 (tức mùng 1 Tết Bính Ngọ 2026), lực lượng CSGT Hà Nội đã phát hiện và xử lý nhiều trường hợp vi phạm nồng độ cồn khi tham gia giao thông, trong đó có một tài xế xe buýt.
(PLVN) - Trong ngày đầu năm mới, CSGT Hà Nội đã kịp thời hỗ trợ một cụ ông đi lạc trở về với gia đình an toàn. Hành động giản dị nhưng đầy trách nhiệm này để lại hình ảnh đẹp về người chiến sĩ Công an Thủ đô vì Nhân dân phục vụ.
Triển khai thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện E đã có những quyết sách, hành động quyết liệt, phát huy tối đa mọi nguồn lực nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hệ thống y tế trong tình hình mới như đã chuyển đổi bệnh án bằng giấy tờ truyền thống sang chuyển đổi số toàn trình và bệnh án điện tử đảm bảo tiêu chí đúng, đủ, sạch, sống. Giúp ích cho công tác chuyên môn khám chữa bệnh được công khai, minh bạch, hiệu quả và an toàn.
Mùa xuân mới về trên từng khu phố, con đường, mang theo những kỳ vọng về một chặng đường phát triển mới. Đây cũng là thời điểm bộ máy chính quyền cơ sở bắt đầu một hành trình thay đổi mạnh mẽ: Tinh gọn hơn, hiệu quả hơn và lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Từ phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội đến phường Hồng Gai, tỉnh Quảng Ninh – những trung tâm hành chính của 2 địa phương có nét tương đồng trong mô hình chính quyền hai cấp và đang hiện hữu rõ nét, bắt đầu từ chính những việc làm cụ thể, thiết thực và gần dân nhất. Thời gian qua, mô hình chính quyền 2 cấp mang một hơi thở của sự chủ động, "Gần dân, sát dân" không còn là khẩu hiệu, mà là những bước chân không mỏi của cán bộ địa phương.
(PLM) - Trong văn hóa dân gian Việt Nam, hình tượng con Ngựa không chỉ gắn với sức mạnh, tốc độ và khả năng dịch chuyển, mà còn là biểu tượng của sự dấn thân, kiên cường và tinh thần tiến bước. Ngựa xuất hiện trong nhiều câu chuyện, ca dao, tục ngữ và lễ hội dân gian, ngựa luôn là hình ảnh gợi nhắc về hành trình bền bỉ, vượt khó và khát vọng vươn xa.
(PLM) - Mỗi độ xuân về, khi phố phường rộn ràng sắc đào, sắc mai, thì ở đâu đó, mùi mực tàu lại thoảng nhẹ, gợi nhắc một nét đẹp xưa cũ mà bền bỉ của Tết Việt: thú chơi thư pháp ngày xuân. Thư pháp không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn hàm chứa ý nghĩa tinh thần sâu sắc. Qua từng con chữ, người chơi thư pháp thể hiện sự trân trọng chữ nghĩa, đề cao học vấn và những giá trị đạo đức truyền thống đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Trước yêu cầu đổi mới sâu sắc, toàn diện về công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66. Năm 2025 cả hệ thống chính trị của tỉnh Quảng Ninh đã vào cuộc quyết liệt, được thể hiện bằng việc xây dựng chương trình hành động chi tiết, xác định trách nhiệm người đứng đầu và tập trung nguồn lực rà soát, xử lý các quy định chồng chéo, Quảng Ninh đã cơ bản hoàn thành mục tiêu tháo gỡ các "điểm nghẽn", tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy mạnh mẽ sự sáng tạo và giải phóng mọi tiềm năng phát triển.
PLM - Tôn giáo ở Việt Nam từ lâu đã gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của người dân, trở thành một phần quan trọng trong bản sắc văn hóa dân tộc. Với tinh thần khoan dung, hòa hợp, các tôn giáo không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng mà còn góp phần định hướng đạo đức, nuôi dưỡng lối sống nhân ái, hướng thiện và gắn kết cộng đồng. Trong đó, Phật giáo giữ vai trò đặc biệt, thấm sâu vào nếp nghĩ, sinh hoạt và phong tục của người Việt qua nhiều thế hệ.
(PLM) - Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến gần. Với quyết tâm không để ai bị bỏ lại phía sau, xã Cán Tỷ đang đẩy mạnh các hoạt động an sinh xã hội. Nhằm chăm lo đời sống cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, giúp người dân đón Tết ấm áp, đủ đầy.
(PLM) - Những ngày cận Tết Nguyên đán, không khí tại Trung tâm Y tế khu vực Văn Yên, tỉnh Lào Cai trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết khi số lượng bệnh nhân đến khám và cấp cứu tăng mạnh. Tại Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và Chống độc, các y bác sĩ liên tục tiếp nhận những ca bệnh nặng do tai nạn giao thông, ngộ độc rượu, tai biến mạch máu não… Nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng nguy kịch, đòi hỏi phải xử trí khẩn cấp để giành giật sự sống từng phút, từng giây.
Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 là thời điểm để thu hút khách du lịch đến tham quan, mua sắm và trải nghiệm các hoạt động văn hóa truyền thống. Vì vậy, tỉnh Quảng Ninh đã tăng cường các hoạt động vui chơi, giải trí sôi động, hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế đến tham quan và trải nghiệm.
(PLM) - Móng Cái - nơi địa đầu Đông Bắc Tổ quốc, có trục đường giao thông quan trọng kết nối giao thương quan trọng giữa Việt Nam và nước bạn. Tại đây, mỗi cung đường đều mang hơi thở của nền kinh tế biên mậu. Nhưng cũng chính sự sôi động ấy đặt lên vai những người chiến sĩ Cảnh sát giao thông một trọng trách nặng nề: Giữ cho mạch giao thông luôn thông suốt và ngăn chặn những hiểm họa từ hàng lậu, hàng giả thẩm lậu vào nội địa.
