Thủ tướng Phạm Minh Chính: Kết nối Số không chỉ là hạ tầng mà là kết nối trí tuệ và niềm tin

Việt Nam cam kết tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong hợp tác Số ASEAN

Ngày 15/1, tại Hà Nội, Lễ Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 diễn ra trọng thể với sự tham dự của các Bộ trưởng phụ trách công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các quốc gia thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các Đối tác Đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo chuyên gia, học giả và đại biểu trong và ngoài khu vực. Hội nghị do Việt Nam đăng cai tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành trụ cột chiến lược định hình tương lai phát triển của ASEAN cũng như thế giới.

Sự hiện diện và phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Lễ Khai mạc không chỉ thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Việt Nam đối với hợp tác số ASEAN, mà còn khẳng định cam kết chính trị mạnh mẽ của Việt Nam trong việc đồng hành cùng các quốc gia thành viên xây dựng một Cộng đồng ASEAN số an toàn, bao trùm, thích ứng và phát triển bền vững.

Trong bài phát biểu chào mừng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực tự cường và khả năng thích ứng của mỗi quốc gia. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: nhân loại đang bước vào kỷ nguyên số, kỷ nguyên của sự bùng nổ công nghệ chưa từng có, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật và chuỗi khối. Những tiến bộ đó đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội, mở ra những cơ hội phát triển vượt bậc cho các quốc gia, nhất là các nền kinh tế đang phát triển nếu biết tận dụng thời cơ.

Sự hiện diện của Thủ tướng Phạm Minh Chính thể hiện quyết tâm chính trị của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác số ASEAN

Theo Thủ tướng, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu, mà đã trở thành yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu của các quốc gia trong hành trình phát triển nhanh và bền vững. Kinh tế số, chính trị số và xã hội số đang nổi lên như những động lực tăng trưởng mới, dần khẳng định vị thế là trụ cột của phát triển bền vững toàn cầu cũng như của từng quốc gia.

Thủ tướng chỉ rõ, trong kỷ nguyên số, dữ liệu đã trở thành nguồn tài nguyên chiến lược mới, năng lực làm chủ và kết nối dữ liệu không chỉ quyết định hiệu quả quản trị quốc gia và năng lực cạnh tranh, mà còn mở rộng không gian hợp tác trong ASEAN cũng như giữa ASEAN với các đối tác toàn cầu.

Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo đang lan tỏa mạnh mẽ và giữ vai trò trung tâm trong kỷ nguyên số. Thủ tướng cho rằng ASEAN cần thúc đẩy các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới và mô hình kinh doanh mới, từ đó nhân rộng ra toàn khu vực. Đồng thời, phát triển trí tuệ nhân tạo phải gắn với các chuẩn mực đạo đức, lấy con người làm trung tâm, phục vụ mục tiêu hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Con người tạo ra trí tuệ nhân tạo, nhưng phải kiểm soát được trí tuệ nhân tạo, không để con người bị lệ thuộc hay phụ thuộc vào công nghệ.

Bên cạnh đó, an ninh mạng và chủ quyền số quốc gia được Thủ tướng xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Không gian mạng đang trở thành một “mặt trận mới”, nơi các thách thức an ninh phi truyền thống gia tăng nhanh chóng cả về quy mô và mức độ tinh vi. Điều này đòi hỏi ASEAN phải có cách tiếp cận chủ động, tổng thể, toàn diện và hợp tác quốc tế thực chất, hiệu quả. Theo Thủ tướng, ASEAN đang đứng trước yêu cầu chuyển từ kết nối hạ tầng đơn thuần sang kết nối thông minh, trong đó trọng tâm là phát triển hạ tầng số song hành với khai thác dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, từng bước kiến tạo một hệ sinh thái số khu vực liền mạch, xuyên biên giới.

Đánh giá cao chủ đề Hội nghị năm nay - “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, Thủ tướng cho rằng chủ đề này phản ánh tầm nhìn chiến lược và khát vọng kiến tạo một Cộng đồng ASEAN số thông minh, liên kết sâu rộng, năng động, sáng tạo và có trách nhiệm trong kỷ nguyên số.

Sau gần sáu thập kỷ hình thành và phát triển, ASEAN đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành một trong những khu vực phát triển năng động nhất thế giới, là tâm điểm tăng trưởng với quy mô GDP khoảng hơn 3,7 nghìn tỷ USD, dân số gần 700 triệu người, trong đó khoảng 60% là người trẻ yêu thích công nghệ và sẵn sàng đổi mới sáng tạo. Trong chuyển đổi số, ASEAN đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, hoàn thành Kế hoạch Tổng thể ASEAN 2025 với nhiều bước tiến quan trọng; hình thành các khuôn khổ hợp tác như Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN, Mạng lưới An toàn Trí tuệ nhân tạo ASEAN; kinh tế số đạt quy mô gần 300 tỷ USD vào năm 2025, gấp đôi so với năm 2020.

Thủ tướng khẳng định, kể từ khi gia nhập ASEAN, Việt Nam luôn coi ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại. Trong kỷ nguyên số, sự phát triển bền vững của Việt Nam gắn bó chặt chẽ với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của Cộng đồng ASEAN. Việt Nam đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, coi đây là động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững.

Những kết quả cụ thể của Việt Nam trong chuyển đổi số được Thủ tướng nêu rõ: hạ tầng số có bước nhảy vọt, phủ sóng 5G đạt trên 91% dân số; tốc độ internet di động thuộc nhóm 20 nước hàng đầu thế giới; khai thác tuyến cáp quang trên đất liền đầu tiên kết nối 5 nước ASEAN; chính phủ số được triển khai quyết liệt, hướng tới nền hành chính không giấy tờ, không giới hạn địa giới hành chính. Kinh tế số tiếp tục là động lực tăng trưởng mới, với quy mô thương mại điện tử năm 2025 đạt khoảng 36 tỷ USD, gấp ba lần năm 2020; xã hội số phát triển theo tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức lớn mà Việt Nam và ASEAN đang phải đối mặt, từ nguy cơ tụt hậu trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cạnh tranh chiến lược về công nghệ và dữ liệu, khoảng cách số ngày càng gia tăng, đến những rủi ro về an ninh mạng và tội phạm công nghệ cao.

Hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề xuất ba định hướng lớn: tăng cường niềm tin số và thể chế thích ứng; phát triển hạ tầng số hiện đại, kết nối thông minh và bền vững; bảo đảm an ninh mạng và phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao. Trên tinh thần lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ, Việt Nam cam kết tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong hợp tác số ASEAN, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ các nước thu hẹp khoảng cách số.

Thủ tướng bày tỏ tin tưởng Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 sẽ trở thành dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị của ASEAN trong chuyển dịch từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ, kết nối niềm tin và kết nối đoàn kết, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của ASEAN trên trường quốc tế, hướng tới một kỷ nguyên số thịnh vượng, bao trùm và bền vững.

Việt Nam đề xuất 8 định hướng chuyển đổi số trọng tâm cho ASEAN

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng, với vai trò Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6, nhiệt liệt chào mừng các Bộ trưởng và đại biểu các nước thành viên ASEAN tham dự Hội nghị tại Thủ đô Hà Nội. Bộ trưởng nhấn mạnh chủ đề Hội nghị năm nay: “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN, từ mở rộng kết nối kỹ thuật sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và các giá trị gia tăng được tạo ra từ kết nối số, nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng sống của người dân và năng lực quản trị của các chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng, với vai trò Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6, nhiệt liệt chào mừng các Bộ trưởng và đại biểu các nước thành viên ASEAN tham dự Hội nghị tại Thủ đô Hà Nội.

Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 mang ý nghĩa đặc biệt khi Timor-Leste lần đầu tiên tham dự với tư cách là thành viên đầy đủ của ASEAN. Thay mặt các Bộ trưởng Số ASEAN, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhiệt liệt chào đón Ngài Miguel Marques Gonçalves Manetelu, Bộ trưởng Bộ Giao thông và Truyền thông Timor-Leste. Sự hiện diện của Timor-Leste được đánh giá là mảnh ghép hoàn thiện hơn bức tranh ASEAN, khẳng định một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, thống nhất và ngày càng vững mạnh.

Nhìn lại tiến trình hợp tác, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, từ cơ chế TELSOM với trọng tâm là hợp tác viễn thông, ASEAN đã từng bước chuyển sang cơ chế ADGSOM với phạm vi hợp tác mở rộng toàn diện sang lĩnh vực số. Cơ chế này tiếp tục là một trụ cột quan trọng trong việc hiện thực hóa các mục tiêu của Cộng đồng Kinh tế ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng mới.

Đáng chú ý, Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN giai đoạn 2026–2030, được các nhà lãnh đạo ASEAN thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 (tháng 5/2025), đã đánh dấu bước chuyển từ mô hình hội nhập kinh tế truyền thống sang cách tiếp cận thích ứng, hướng tới tương lai. Theo đó, mô hình tăng trưởng của ASEAN được định hình lại theo hướng bền vững và bao trùm hơn, gắn với tăng trưởng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu và nguyên tắc không để ai bị bỏ lại phía sau.

Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: chuyển từ hạ tầng kết nối sang hạ tầng trí tuệ không chỉ là một lựa chọn mà là tất yếu của thời đại số, đòi hỏi ASEAN phải xây dựng một kế hoạch tổng thể số mới mang tính dẫn dắt, tích hợp và bao trùm, hướng tới một không gian số ASEAN thống nhất và một mạng lưới trí tuệ nhân tạo (AI) ASEAN.

Trên tinh thần này, Việt Nam đề xuất 8 định hướng chuyển đổi số trọng tâm cho ASEAN. Trong đó, hạ tầng được mở rộng từ viễn thông sang hạ tầng số và hạ tầng trí tuệ, tích hợp AI, dữ liệu, điện toán đám mây, IoT, 5G, 6G và vệ tinh. Chính phủ số được thúc đẩy theo hướng ra quyết định dựa trên dữ liệu và AI; an toàn, tin cậy số được tiếp cận ở cấp độ hệ sinh thái; phát triển bao trùm số gắn với nâng cao năng lực số cho người dân; nguồn nhân lực số được định hướng chất lượng cao; đổi mới sáng tạo dựa trên hệ sinh thái mở; thị trường và công nghiệp số vận hành thông suốt; đồng thời bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, gắn với trung tâm dữ liệu xanh và tiêu chí ESG.

Phát biểu tại Lễ Khai mạc, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định cam kết của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên, đồng thời xây dựng một không gian số an toàn, tin cậy và bao trùm. Ông nhấn mạnh vai trò của cơ chế ADGMIN trong việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược của ASEAN thành các chương trình và sáng kiến hợp tác thực chất.

Phát biểu tại Lễ Khai mạc, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định cam kết của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên

Chia sẻ tại Hội nghị, ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, Đặc phái viên về Công nghệ của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, đã phân tích những xu hướng toàn cầu về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời khuyến nghị ASEAN theo đuổi cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ số đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững.

Chia sẻ tại Hội nghị, ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, Đặc phái viên về Công nghệ của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, đã phân tích những xu hướng toàn cầu về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo