10 xuất bản phẩm tiêu biểu vào Chung khảo Giải thưởng Sách khoa học - công nghệ

Những trang sách góp sức lan tỏa tri thức công nghệ

Giải thưởng Sách Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số năm 2026 được triển khai trong khuôn khổ Chương trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Đề án tổ chức “Giải thưởng sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt tại Quyết định số 1884/QĐ-BKHCN ngày 23/3/2026.

Phát động từ ngày 1/4/2026, Giải thưởng thu hút 329 tác phẩm tham dự. Qua vòng Sơ khảo, 10 xuất bản phẩm tiêu biểu đã được lựa chọn vào vòng Chung khảo.

Các tác phẩm được lựa chọn phản ánh sự phong phú về nội dung và cách tiếp cận, từ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đến y tế, kinh tế, quy hoạch, văn hóa và lịch sử. Đây cũng là những lĩnh vực gắn với nhiều vấn đề đang đặt ra trong nghiên cứu, quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội.

Qua các vòng tuyển chọn, Hội đồng Sơ khảo và Hội đồng Chung khảo đánh giá tác phẩm dựa trên các tiêu chí của Giải thưởng, trong đó chú trọng chất lượng khoa học, giá trị thực tiễn, khả năng ứng dụng và đóng góp đối với việc phổ biến tri thức khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hội đồng Sơ khảo, Chung khảo quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và những người có kinh nghiệm trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế, quốc phòng, y tế, báo chí và xuất bản. Sự tham gia của đội ngũ chuyên gia ở nhiều lĩnh vực tạo góc nhìn liên ngành trong quá trình thẩm định, đánh giá tác phẩm.

Tại phiên họp Chung khảo, các thành viên Hội đồng đã thảo luận, đánh giá và bỏ phiếu lựa chọn những tác phẩm có chất lượng nổi bật để đề cử tôn vinh. GS.TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Hội đồng, đề nghị các thành viên căn cứ kết quả đánh giá của Hội đồng Sơ khảo, đồng thời phát huy tinh thần trách nhiệm, khách quan, chính xác trong quá trình chấm giải, lựa chọn những tác phẩm thực sự có giá trị để tôn vinh.

Các tác phẩm được lựa chọn vào vòng Chung khảo Giải thưởng Sách Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số năm 2026. (Ảnh: MST)

Đa dạng lĩnh vực, bám sát vấn đề của thời đại

Theo ông Trần Chí Đạt, Phó Trưởng ban Thường trực Giải thưởng Sách Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số năm 2026, Giải thưởng nhằm ghi nhận, tôn vinh các tác giả, nhóm tác giả, tổ chức có sách in và sách điện tử tiêu biểu trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Qua đó, Giải thưởng khuyến khích hoạt động sáng tác, biên soạn và xuất bản các xuất bản phẩm khoa học, công nghệ có chất lượng cao, phục vụ nghiên cứu, đào tạo, quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội.

Theo ông Trần Chí Đạt, Giải thưởng còn hướng tới nâng cao chất lượng nội dung, hình thức của sách khoa học - công nghệ; tăng cường hiệu quả truyền thông khoa học; lan tỏa tri thức, tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong xã hội. Đồng thời, hoạt động này góp phần thúc đẩy văn hóa đọc, học tập suốt đời và phổ biến tri thức khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong 10 xuất bản phẩm vào vòng Chung khảo, nhiều nhóm nội dung đáng chú ý cho thấy phạm vi tiếp cận rộng của Giải thưởng. Ở lĩnh vực khoa học và công nghệ, các tác phẩm tập trung vào những vấn đề như bảo tồn đa dạng sinh học, năng lượng hạt nhân và phát triển lực lượng sản xuất trong kỷ nguyên số. Đây là những chủ đề có ý nghĩa đối với nghiên cứu, hoạch định chính sách và định hướng phát triển.

Nhóm sách về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) tập trung vào những vấn đề đang đặt ra trong đời sống hiện đại như năng lực số, AI và mối quan hệ giữa con người với công nghệ. Các nội dung này phản ánh tốc độ phát triển nhanh của công nghệ, đồng thời đặt ra yêu cầu về khả năng thích ứng, làm chủ công nghệ và phát huy vai trò của con người trong quá trình chuyển đổi số.

Trong lĩnh vực y tế, các tác phẩm cung cấp kiến thức chuyên môn về sử dụng kháng sinh và cấp cứu ngoại viện, hướng tới những vấn đề thiết thực trong chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các công trình về kinh tế, quy hoạch, văn hóa và lịch sử lại mở rộng góc nhìn tới những vấn đề như phát triển đô thị, lợi ích chung và quá trình hình thành, phát triển chữ quốc ngữ.

Sách điện tử, thêm dấu ấn chuyển đổi số

Đáng chú ý, sách điện tử cũng có tác phẩm được lựa chọn vào vòng Chung khảo năm nay. Sự hiện diện của loại hình này cho thấy những thay đổi của hoạt động xuất bản trước sự phát triển của công nghệ và phương thức tiếp nhận tri thức.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, việc đưa nội dung khoa học lên các nền tảng số mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, đồng thời tạo thêm phương thức kết nối giữa tác giả, nhà xuất bản và độc giả.

Sách điện tử vì vậy không chỉ là một hình thức xuất bản mới, mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách thức tri thức được tạo ra, xuất bản và lan tỏa. Đây cũng là điểm phù hợp với tinh thần của Giải thưởng khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vừa là nội dung được phản ánh, vừa đang tác động trực tiếp tới hoạt động xuất bản.

Các xuất bản phẩm góp mặt tại vòng Chung khảo năm nay đa dạng về lĩnh vực, đồng thời tập trung vào nhiều vấn đề có ý nghĩa đối với nghiên cứu, đào tạo, quản lý và đời sống xã hội. Sự phong phú về nội dung, cách tiếp cận cùng giá trị khoa học và thực tiễn của các tác phẩm là cơ sở để Hội đồng Chung khảo tiếp tục đánh giá, lựa chọn những công trình tiêu biểu để tôn vinh tại Giải thưởng Sách Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số năm 2026.