Thủ tướng: Thể chế phải tạo đột phá phát triển và thực thi phải hiệu quả, không trở thành "điểm nghẽn của điểm nghẽn"

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu kết luận phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 7/2026 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tham dự phiên họp có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, thành viên Chính phủ, lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội, một số địa phương.

Tại phiên họp, với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm cao, Chính phủ đã xem xét, cho ý kiến đối với các dự án luật, báo cáo, tờ trình: Dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi); Hồ sơ chính sách Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự; Dự án Bộ luật hình sự (sửa đổi); nội dung cơ bản và những vấn đề cần xin ý kiến về Luật phát triển đô thị; Báo cáo về định hướng Luật hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công; Hồ sơ chính sách Luật an toàn thực phẩm (sửa đổi); Tờ trình điều chỉnh chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Tờ trình quyết định chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; Báo cáo rà soát các luật về: Thuế, đấu thầu, đấu giá, đầu tư và các luật khác có liên quan cần đề xuất sửa đổi, bổ sung để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các dự án luật, nghị quyết được trình tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội; Tờ trình Đề án thành lập TP. Quảng Ninh trực thuộc Trung ương; và một số nội dung quan trọng khác.

Các đại biểu thống nhất đánh giá, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế thời gian qua đã được tập trung triển khai rất quyết liệt với nhiều đổi mới và chuyển biến rõ nét, góp phần quan trọng vào việc tháo gỡ cơ bản những khó khăn, vướng mắc, bất cập do quy định pháp luật, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khơi thông các nguồn lực cho phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và vận hành thông suốt, hiệu quả chính quyền 3 cấp.

Thủ tướng cho ý kiến về một số nội dung cụ thể trong các dự án luật, báo cáo, tờ trình để các đồng chí Bộ trưởng, trưởng ngành tiếp thu và hoàn thiện - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị Chính phủ với các địa phương vừa qua, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có đánh giá rất tích cực, ghi nhận nỗ lực của toàn hệ thống chính trị trong công tác xây dựng thể chế, pháp luật: "Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn".

Tại Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 6/2026 (ngày 27/6/2026), Chính phủ đã xem xét, cho ý kiến, thống nhất cao việc thông qua đối với 16 luật, nghị quyết, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất. Các dự án luật, tờ trình, báo cáo được Chính phủ xem xét, cho ý kiến tại phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 7/2026 lần này cũng có ý nghĩa rất quan trọng, với nhiều chính sách mới, có tác động rất lớn đến sự phát triển kinh tế-xã hội, nhất là việc bảo đảm mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Do các tài liệu, dự thảo được chuẩn bị kỹ lưỡng, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các đại biểu đã tập trung thảo luận những nội dung quan trọng, các vấn đề lớn, nhạy cảm, còn ý kiến khác nhau của các dự án luật và báo cáo/tờ trình, theo hướng: Bám sát, cụ thể hóa đầy đủ chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; hồ sơ các dự án luật thực hiện theo đúng các quy định và bảo đảm tính minh bạch, rõ ràng, khả thi trong tổ chức thực hiện; xử lý triệt để những vấn đề cấp bách, phát sinh từ thực tiễn, những vướng mắc, khó khăn cần tập trung tháo gỡ để thúc đẩy sự phát triển; phân cấp, phân quyền triệt để, gắn với việc phân bổ nguồn lực và năng lực cơ sở, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, các loại giấy phép không cần thiết, bất hợp lý, giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp; các chính sách bám sát thực tiễn, bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người dân, doanh nghiệp và phục vụ nhân dân tốt hơn; các cơ chế, chính sách tạo cơ sở pháp lý vững chắc để vận hành chính quyền địa phương 2 cấp thông suốt, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Bộ trưởng trực tiếp phụ trách, tập trung chỉ đạo, tập trung nguồn lực và chịu trách nhiệm chính

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị các đồng chí Bộ trưởng nghiêm túc tiếp thu các ý kiến, chỉnh lý, hoàn thiện các dự án luật, báo cáo, tờ trình theo đúng quy định; đặc biệt, đối với các dự án luật, nghị quyết, báo cáo trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ (dự kiến tháng 8/2026), đề nghị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ theo quy định và gửi báo cáo Quốc hội, bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả.

Thủ tướng một lần nữa nhắc lại yêu cầu các Bộ trưởng, trưởng ngành ưu tiên trực tiếp phụ trách, tập trung chỉ đạo, tập trung nguồn lực và chịu trách nhiệm chính đối với công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế của ngành mình. Thời gian rất gấp, các cơ quan phải hết sức chủ động, bám sát chương trình làm việc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan liên quan trong quá trình thẩm tra, giải trình, tiếp thu, chỉnh lý các báo cáo, dự án trình Quốc hội; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thủ tướng giao các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ phụ trách phải quan tâm, trực tiếp chỉ đạo việc hoàn thiện các dự án luật, báo cáo, tờ trình; Văn phòng Chính phủ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến, hoàn thiện, sớm trình ban hành Nghị quyết phiên họp để thống nhất triển khai.

Chính phủ cơ bản thống nhất với đề nghị của các cơ quan chủ trì soạn thảo, Thủ tướng cũng cho ý kiến về một số nội dung cụ thể trong các dự án luật, báo cáo, tờ trình để các đồng chí Bộ trưởng, trưởng ngành tiếp thu và hoàn thiện.

Với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Thủ tướng đề nghị rà soát, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật; bảo đảm đồng bộ, không phát sinh các quy trình hành chính song song hoặc chồng chéo thẩm quyền giữa cấp tỉnh và các cơ quan quản lý đất đai tại địa phương, như không chồng chéo về quy trình, thủ tục hành chính, thẩm quyền khi chuyển nhượng dự án theo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) với việc giao đất, cho thuê đất theo quy định của Luật Đất đai.

Với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng đề nghị bám sát và thể chế hóa đầy đủ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê; nghiên cứu, bổ sung quy định về cơ chế, quy trình chuẩn trong giải quyết thủ tục hành chính về nhà ở; các cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá phát triển nhà ở với các loại hình khác nhau, đặc biệt là nhà ở cho thuê; nghiên cứu, hoàn thiện quy định về Quỹ nhà ở quốc gia theo hướng phân cấp về địa phương; rà soát, bảo đảm tính khả thi, tránh trùng lặp, chồng chéo với quy định pháp luật có liên quan.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Với dự án Bộ luật hình sự (sửa đổi), Thủ tướng giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến; lấy ý kiến rộng rãi các chuyên gia, nhà khoa học, chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện dự thảo Bộ luật; trong đó đánh giá đầy đủ hơn các tác động của việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với công tác phòng, chống tội phạm, phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm thống nhất với Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, tín dụng; đối với lĩnh vực dữ liệu, công nghệ số, tránh tạo rào cản pháp lý, cản trở đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số...

Chính phủ cũng thống nhất phương án đổi tên dự án "Luật Đô thị đặc biệt" thành "Luật Phát triển đô thị", bảo đảm phản ánh đầy đủ nội dung và phù hợp với việc mở rộng phạm vi áp dụng luật (TPHCM, các thành phố trực thuộc Trung ương, các khu kinh tế đặc biệt); thống nhất chủ trương báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép xây dựng dự án Luật (sau khi được cấp có thẩm quyền mở rộng phạm vi đối tượng áp dụng) theo trình tự, thủ tục rút gọn. Thủ tướng lưu ý, cần nghiên cứu kỹ vấn đề ủy quyền lập pháp của địa phương và tuân thủ tối đa chủ trương tại Kết luận 18-KL/TW liên quan đến ngân sách và thuế.

Về báo cáo định hướng Luật hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, Thủ tướng đề nghị rà soát kỹ các chủ trương của Đảng, Nhà nước về sử dụng ngân sách nhà nước, các khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai thực hiện 2 luật thời gian qua, các nội dung giao thoa, trùng lặp, bảo đảm việc hợp nhất 2 luật đồng bộ, thống nhất, khả thi; nghiên cứu, hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả kinh tế-xã hội, hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho các chương trình, nhiệm vụ, dự án; nghiên cứu thể chế hóa, có quy định đột phá trong chi ngân sách cho các lĩnh vực như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Với Hồ sơ chính sách Luật an toàn thực phẩm (sửa đổi), Chính phủ cơ bản thống nhất thông qua 4 chính sách nêu tại tờ trình của Bộ Y tế: Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng; cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường; số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể. Thủ tướng giao Bộ Y tế chủ trì xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) theo quy định, trình Chính phủ xem xét, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Với Tờ trình điều chỉnh chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng nêu rõ, đây là dự án lớn, mới, phức tạp, tổng mức đầu tư lớn, việc triển khai phải đánh giá tổng thể các yếu tố, rà soát kỹ chi phí, suất đầu tư, bảo đảm hiệu quả kinh tế-tài chính, tránh thất thoát, lãng phí, phù hợp với định hướng tự chủ chiến lược về phát triển công nghiệp đường sắt.

Về Tờ trình quyết định chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đánh giá đây là dự án công trình quan trọng giai đoạn 2026-2030, đi qua 7 tỉnh, thành phố, có quy mô đặc biệt lớn, phải trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, Thủ tướng yêu cầu đánh giá kỹ lưỡng để lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp, rà soát kỹ suất đầu tư, gắn với hạch toán hiệu quả kinh tế, cân đối nguồn vốn ngân sách Trung ương và địa phương, nghiên cứu hình thức hợp tác công tư.

Về báo cáo rà soát các luật về: Thuế, đấu thầu, đấu giá, đầu tư, Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan chủ động rà soát kỹ các chủ trương, định hướng của Đảng tại các luật, dự án sửa đổi tại Kỳ họp không thường lệ, để sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các nội dung của các dự án luật sửa đổi lần này. Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư để luật hóa các nội dung của Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Tạo không gian, cơ sở cho phát triển không chỉ trong năm nay mà còn nhiều năm tới đây

Nhấn mạnh những quan điểm về công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật thời gian tới, ngoài các quan điểm Chính phủ đã thống nhất tại Phiên họp tháng 6/2026, Thủ tướng đề nghị các đồng chí Bộ trưởng, trưởng ngành thay đổi mạnh mẽ tư duy, phương pháp quản lý khi xây dựng chính sách pháp luật, không vì lợi ích cục bộ, lợi ích ngành làm ảnh hưởng đến sự phát triển chung.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong phát biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Đồng thời, pháp luật phải phục vụ và đáp ứng được yêu cầu phát triển, nhất là trong giai đoạn mới. "Chính sách pháp luật phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực, điều kiện nhiều hơn, chứ không phải đẩy việc, đẩy rủi ro cho cơ sở; là tạo điều kiện thuận lợi hơn, chứ không phải tạo thêm thủ tục, khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Thể chế phải tạo đột phá cho phát triển, là nền tảng cho phát triển; cơ chế, chính sách không chỉ xử lý triệt để những vướng mắc, tồn tại, hạn chế mà còn phải tạo không gian, cơ sở cho phát triển không chỉ trong năm nay mà còn nhiều năm tới đây", Thủ tướng phát biểu.

Cùng với đó, cần hạn chế tối đa việc ban hành quá nhiều nghị định hướng dẫn cho cùng một nội dung luật để tránh gây chồng chéo, lãng phí nguồn lực. Khẩn trương tổng rà soát hệ thống pháp luật, xử lý các quy định chồng chéo, mâu thuẫn nhất là về đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, môi trường, tài sản công, phân cấp…, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và đầy đủ cơ sở pháp lý để triển khai các chủ trương của Đảng.

Nâng cao kỷ luật, kỷ cương, tiến độ, chất lượng công tác xây dựng pháp luật, trong đó, khắc phục triệt để việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn thi hành và khâu phối hợp xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật giữa các cơ quan. Khâu tổ chức triển khai phải hiệu quả, không trở thành "điểm nghẽn của điểm nghẽn".

Các đại biểu tham dự phiên họp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thủ tướng cũng chỉ đạo cụ thể các nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung triển khai thời gian tới, trong đó có việc chuẩn bị các dự án luật, nghị quyết, báo cáo/tờ trình đã được Chính phủ thông qua và dự kiến trình tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung, chuẩn bị tốt hồ sơ, tài liệu dự kiến trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội XVI (khoảng 47 dự án); lưu ý, khi xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết phải rà soát kỹ sự cần thiết, tính hợp pháp của các nội dung và xác định thời điểm có hiệu lực, điều khoản giao quy định chi tiết, bảo đảm khoảng thời gian hợp lý, khả thi trong tổ chức triển khai thi hành.

Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp nghiên cứu sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm khắc phục những điểm nghẽn, bảo đảm khâu xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật khả thi, thống nhất, đồng bộ.

Về các văn bản chậm, nợ ban hành, đến hết ngày 7/7, còn 22 nghị định quy định chi tiết các luật, nghị quyết của Quốc hội đã có hiệu lực nhưng chưa được ban hành (bao gồm: 7 nghị định có hiệu lực trước ngày 1/7 và 15 nghị định có hiệu lực từ ngày 1/7), Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các đồng chí Bộ trưởng, trưởng ngành phối hợp với Văn phòng Chính phủ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo chấm dứt tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết, nhất là ban hành ngay các văn bản đã có hiệu lực, không để khoảng trống pháp lý.

Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp tập trung tổ chức triển khai thực hiện kịp thời, thống nhất, hiệu quả Đề án đánh giá, chấm điểm (KPI) về xây dựng pháp luật đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.