(PLVN) - Lê Văn Hưu, Tiến sĩ khai khoa ở Châu Ái, một sử gia đầu tiên của nước Đại Việt, một danh nhân văn hóa của dân tộc, vị tiến sĩ khai khoa đầu tiên của xứ Thanh. Nhà sử học Lê Văn Hưu được mệnh danh là “Ông tổ của nền sử học Việt Nam”. Ông là nhà sử học uyên bác, có tinh thần dân tộc cao, có phương pháp chép sử vững vàng, có cách diễn đạt dồi dào tình cảm. Bằng sự tinh anh và trí tuệ mẫn tiệp, ông đã soạn nên bộ “Đại Việt sử ký” lưu truyền cho muôn đời.
aa
Di tích lịch sử văn hóa quốc gia Đền thờ nhà sử học Lê Văn Hưu.
Vị tiến sĩ có tài viết sử
Từ xưa đến nay, Thiệu Hóa xứ Thanh được biết đến là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa. Đó là mảnh đất có nhiều danh nhân, khoa bảng, anh hùng, hào kiệt, góp phần làm rạng ngời sử sách, non sông. Nổi bật trong đó là nhà giáo mẫu mThiệu Hóa xứ Thanhực, Nhà sử học Lê Văn Hưu - người được mệnh danh là “Ông tổ của nền sử học Việt Nam”.
Lê Văn Hưu sinh năm 1230 (Canh Dần), là người làng Phủ Lý (Kẻ Rị), nay thuộc xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Theo gia phả họ Lê Lương, khi sinh ra, Lê Văn Hưu đã mồ côi bố, nhưng được mẹ tận tâm nuôi dạy lớn khôn và cho theo học thầy đồ họ Nguyễn ở làng Phúc Triền (Kẻ Bôn). Năm 16 tuổi, Lê Văn Hưu được thầy gả con gái lớn cho làm vợ.
Quá trình dùi mài kinh sử, năm 18 tuổi, Lê Văn Hưu thi đậu Bảng Nhãn trong khoa thi đầu tiên của nhà Trần. Ông được giao nhiều chức vụ quan trọng của triều đình nhà Trần như: Kiểm pháp quan, Hàn lâm viện học sỹ kiêm Quốc sử viện tu giám, làm phó quan cho Thượng tướng quân Trần Quang Khải. Ông tinh thông võ nghệ, giỏi thư thi, trở thành Thượng tướng quân vang danh trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược.
Không chỉ là bảng nhãn đầu tiên, nhà giáo, nhà chính trị, quân sự, nhà văn hoá lớn ở thế kỷ XIII - XIV, Lê Văn Hưu còn là nhà sử học lỗi lạc đầu tiên của đất nước.
Năm 24 tuổi, Lê Văn Hưu được làm quan Hàn lâm viện Thị độc. Năm Nhâm Thân, niên hiệu Thiệu Long 15 (1272) đời Vua Trần Thánh Tông, được làm Hàn lâm viện học sĩ kiêm Quốc sử viện giám tu, hoàn thành bộ Đại Việt sử ký chép từ Triệu Vũ đế (năm 208 đến 137 trước Công nguyên) đến Lý Chiêu Hoàng (1224-1225), gồm 30 quyển, dâng lên vua và được khen ngợi có tài viết sử. Năm 45 tuổi, Lê Văn Hưu được thăng chức Thượng thư bộ Binh. Từ bộ quốc sử đầu tiên, quan sử các triều đại sau này đã biên soạn lại và bổ sung những giai đoạn lịch sử nối tiếp.
Sau khi thi đỗ làm quan, vua cho Lê Văn Hưu dạy Hoàng tử Trần Quang Khải, người sau này trở thành Thượng tướng quân đầy uy dũng trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược. Về sau này, Lê Văn Hưu cáo quan trí sĩ tại quê nhà và mất ngày 23/3 năm Nhâm Tuất (1322), thọ 92 tuổi. Ngày nay, phần mộ Lê Văn Hưu được chôn cất ở xứ Mả Giòm có tấm bia dựng năm 1867 đề “Bảng nhãn Lê tiên sinh bi ký”.
Bằng tài năng, đức độ hơn người, Lê Văn Hưu đã ghi tên mình vào “bảng vàng” danh nhân văn hóa Việt Nam. Đồng thời, trở thành niềm tự hào của mảnh đất Thanh Hóa giàu truyền thống lịch sử, văn hóa. Để rồi, sử gia Lê Văn Hưu cùng nhiều tên tuổi lớn như Lê Quát, Lương Đắc Bằng, Lê Trạc Tú… đã trở thành hiện thân của truyền thống yêu nước, tinh thần kiên trung, nhân nghĩa, trọng tình, hiếu học đã được gây dựng và trao truyền suốt nhiều thế kỷ, để thế hệ hôm nay thừa hưởng và tiếp tục bồi đắp cho dày thêm và đẹp hơn.
Tượng thờ Nhà sử học Lê Văn Hưu.
Ngô Sĩ Liên đã đánh giá Lê Văn Hưu là “Đại thủ bút đời Trần”. Bộ quốc sử Đại Việt sử ký ngay từ khi mới ra đời đã có những đóng góp xứng tầm trong xây dựng và bảo vệ đất nước, đưa Vương triều Trần phát triển đến đỉnh cao huy hoàng. Ông đã để lại cho đời sau những di sản quý báu, đóng góp to lớn vào kho tàng lịch sử của dân tộc, làm rạng rỡ nền văn hiến nước nhà. Nhà sử học Ngô Sĩ Liên đã kế thừa những thành tựu lớn lao của ông để phát huy, phát triển.
Sinh thời, Bảng nhãn Lê Văn Hưu là người có tư tưởng thấm nhuần đạo lý của Nho giáo. Tư tưởng thân dân, ý thức dân tộc của Nhà sử học Lê Văn Hưu là nền tảng tinh thần to lớn, là giá trị đạo đức cao quý nhất trong thang bậc các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Trong quá trình làm quan, ông luôn yêu thương dân chúng, chăm lo cho đời sống của nhân dân và cống hiến, phụng sự triều đình với mong muốn góp phần xây dựng một xã hội hài hòa, đất nước thái bình, thịnh vượng.
Lê Văn Hưu được xem là vị tiến sĩ đầu tiên của xứ Thanh, mở đầu con đường khoa cử cho vùng đất này. Hiện, trong đền thờ Lê Văn Hưu còn ghi câu đối: Khắc Thiệu Hóa cơ, Nam Bắc Đông Tây Sơn Đẩu vọng/Vĩnh Thanh Hoa địa, y quan chương phú lý dư hương. Nghĩa là: Đặt nền Thiệu Hóa, khắp Nam Bắc Đông Tây trông về Thái Sơn Sao Đẩu/Vững đất Thanh Hoa, văn chương áo mũ thơm làng xóm quê hương.
Trải qua các thời kỳ lịch sử, nhà giáo Lê Văn Hưu đã trở thành hình tượng gắn liền với truyền thống hiếu học và sự nỗ lực vươn lên trên con đường học vấn không chỉ của người Thanh Hóa mà còn ở nhiều nơi trong cả nước.
Linh thiêng đền thờ di tích lịch sử quốc gia
Đền thờ Lê Văn Hưu, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia tại Quyết định số 208/VH-QĐ ngày 13/3/1990. Đền thờ Lê Văn Hưu còn được nhân dân gọi với tên khác là “chùa ông Hưu”. Tuy nhiên, hiện nay toàn bộ hồ sơ khoa học xếp hạng di tích quốc gia Đền thờ Lê Văn Hưu, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa đã bị thất lạc không được lưu giữ ở Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hoá cũng như ở địa phương (nơi có di tích).
Chùa ông Hưu thực tế là chùa Hương Nghiêm (qua tư liệu lịch sử cho biết chùa Hương Nghiêm được xây dựng từ thời Lý ở núi Càn Ni - một địa điểm ở khu cồn Mảy, làng Phủ Lý, Thuận Thiên. Đến thế kỷ XVII, chùa được chuyển về vị trí hiện nay), tại chùa còn lưu giữ bức Đại tự lớn với dòng chữ “Càn ni sơn Hương Nghiêm tự”, các đế chân cột, cột đá treo chuông… Cột đá treo chuông được xác định chế tác vào năm 1762 (do bà Lê Thị Ngôi và bà Lê Thị Điện công đức). Ở mặt trong của cột đá còn khắc ghi dòng chữ Hán nói về việc xây dựng và tôn tạo chùa như: Năm Ất Dậu (1705) sư Lê Văn Nghi xuất gia năm 31 tuổi. Hương công xây dựng tượng Phật; năm Bính Tuất (1706) xây dựng toà Thượng Điện, năm Ất Mùi (1715) sửa Tam Quan; năm Mậu Tuất (1718) đúc chuông lớn; năm Bính Ngọ (1726) làm trụ đá treo chuông.
Lê Văn Hưu với Bộ quốc sử Đại Việt sử ký toàn thư - Mộc bản triều Nguyễn.
Về kiến trúc chùa Hương Nghiêm: Sau năm 1945, chùa có kiến trúc hình chữ Nhị (=) với Chính điện 3 gian, Tiền đường 7 gian, cột chất liệu bằng gỗ lim đặt trên chân tảng hình cánh sen xếp tròn, cửa làm bằng gỗ lim. Đến năm 1960, khi làm trường học và Hội trường hợp tác xã nên đã dỡ bỏ 2 gian Tiền đường để lấy gỗ, nên ngôi chùa không còn được nguyên vẹn, phật điện bài trí sơ sài, bệ thờ xây bằng gạch, trên đặt 3 pho tượng Tam thế, tòa Cửu long và một số đồ thờ tế khí. Từ sau năm 1954, dòng họ Lê Lương xây thêm một bệ gạch ở gian thứ 3 của Chính điện để thờ Nhà sử học Lê Văn Hưu. Năm 1990, khi lập hồ sơ xếp hạng di tích quốc gia đã lấy vị trí hiện nay (chùa Hương Nghiêm) làm địa điểm và lấy tên là đền thờ Lê Văn Hưu.
Năm 1993, để thuận lợi cho việc hành lễ tại chùa, chính quyền địa phương và nhân dân đã xây dựng một ngôi đền 3 gian có kiến trúc đơn giản ở vị trí đất liền kề, song song với chùa Hương Nghiêm (vị trí của nhà thờ họ Lê Lương cũ) để làm nơi thờ tự Nhà sử học Lê Văn Hưu riêng biệt với chùa. Trải qua thời gian dài tồn tại, cùng với sự tàn phá của khí hậu khắc nghiệt, của chiến tranh, đền đã bị biến đổi và xuống cấp, hư hại. Diện tích khuôn viên bị thu hẹp, khuôn viên đền chật hẹp không có lối đi lại...
Năm 2018, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định số 5293/QĐ-UBND về việc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử quốc gia đền thờ Nhà sử học Lê Văn Hưu.
Đền thờ di tích lịch sử quốc gia Lê Văn Hưu được cắt băng khánh thành đúng vào dịp lễ kỷ niệm 700 năm ngày mất vào tháng 4/năm 2022. Sau khi khánh thành và đưa vào sử dụng, đền thờ Lê Văn Hưu là điểm đến linh thiêng, là địa chỉ đỏ giáo dục các thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước, ý chí, tinh thần vượt khó của ông cha ta, lan toả tinh thần đoàn kết thực hiện tốt đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tri ân tổ tiên với lòng thành kính và biết ơn Nhà sử học Lê Văn Hưu - người đặt nền móng cho Quốc sử Việt Nam.
Mới đây, tại Hội thảo khoa học Quốc gia “Lê Văn Hưu và Đại Việt sử ký” được tổ chức tại huyện Thiệu Hóa, các đại biểu đã kiến nghị Ban Tổ chức đề nghị Hội Khoa học lịch sử Việt Nam chủ trì, cùng với các cơ quan hữu trách sớm có kế hoạch chuẩn bị hồ sơ đề nghị Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp quốc (UNESCO) vinh danh Nhà sử học Lê Văn Hưu.
Đối với một di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt như Tháp Chăm Dương Long, mỗi giải pháp tu bổ không đơn thuần là xử lý kỹ thuật xây dựng mà còn liên quan trực tiếp đến việc bảo tồn giá trị lịch sử, kiến trúc và tính nguyên gốc của di tích. Bởi vậy, quá trình triển khai dự án được đặt trên nguyên tắc thận trọng, tỉ mỉ, lấy chất lượng bảo tồn và việc chấp hành đầy đủ quy định pháp luật làm yêu cầu hàng đầu.
Cuộc thi sáng tạo video/clip “Tổ quốc bình yên” năm 2026 đã nhận được được 3.447 tác phẩm dự thi. Tại Gala, Ban Tổ chức đã công bố và trao 255 giải thưởng, gồm: 05 giải Đặc biệt, 25 giải A, 50 giải B, 75 giải C và 100 giải Khuyến khích.
Tối 3/11, tại Trường Đại học Văn hóa TP HCM, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khai mạc Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026. Đợt 1 có 63 thí sinh dự thi chính thức, đến từ 8 cơ sở đào tạo.
(PLVN) - Tiếp nối những kết quả đạt được trong hoạt động truyền thông vì môi trường không khói thuốc lá tại mùa giải năm 2025, Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 với sự phối hợp của Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) diễn ra từ ngày 6/11 tiếp tục lan tỏa thông điệp “Giải chạy không thuốc lá”.
Quốc Tử Giám là trường Quốc học đầu tiên của nước ta. Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám là dịp để tôn vinh đạo học Việt được khơi nguồn, bồi đắp qua gần 1.000 năm lịch sử.
Concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026 - Nối vòng tay lớn” lấy tinh thần đại đoàn kết dân tộc làm trục xuyên suốt, kết nối những ký ức lịch sử với khát vọng phát triển của đất nước.
Chương trình “Nghệ thuật số Tinh hoa đạo học” và Lễ ra mắt “Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam” hướng tới kết nối thông tin văn hóa trên môi trường số góp phần nâng cao khả năng tiếp cận, quảng bá và khai thác hiệu quả các nguồn lực văn hóa Việt Nam.
(PLVN) - Có những chiến thắng được đo bằng huy chương, nhưng cũng có những chiến thắng vượt xa mọi con số trên bảng tổng sắp. Tại ASIAN Para Games 5, các vận động viên người khuyết tật Việt Nam đã viết nên câu chuyện như thế.
Sự ra đi của nhà cầm quân người Bulgaria một lần nữa cho thấy bóng đá chuyên nghiệp không có nhiều chỗ cho sự kiên nhẫn khi thành tích không đáp ứng kỳ vọng.
(PLVN) - Tối 30/10, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Đỗ Thành Chung, đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và đông đảo người dân, du khách tham dự Lễ khai trương Phố đêm Gia Viên với 50 gian hàng ẩm thực, mua sắm, âm nhạc và trải nghiệm độc đáo, mở thêm điểm hẹn sôi động cho người dân, du khách giữa lòng thành phố Cảng.
Đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đấu giá trực tuyến là những định hướng được nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình khi thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) vào chiều 3/11. Tuy nhiên, các đại biểu cũng lưu ý, cải cách không đồng nghĩa với nới lỏng điều kiện kiểm soát, nhất là đối với hoạt động liên quan đến tài sản công, tài sản có giá trị lớn. Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng - đại diện cơ quan soạn thảo nhấn mạnh các giải pháp mạnh để ngăn chặn tình trạng thông đồng, dìm giá, trả giá cao rồi bỏ cọc.
Ngày 3/11, nhân dịp Đoàn công tác của Cộng hòa Pháp thăm và làm việc tại Việt Nam trong khuôn khổ Tuần lễ Pháp luật Pháp năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đã có buổi làm việc với Ngài Didier Le Bret, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam với sự tham dự của đại diện của một số cơ quan, tổ chức pháp luật và tư pháp của hai nước.
(PLVN) – Hướng tới mục tiêu 100% trẻ em sinh tại các cơ sở y tế được cấp Giấy chứng sinh điện tử và thực hiện liên thông các thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế, cấp thẻ Căn cước, tỉnh Hưng Yên đang triển khai nhiều giải pháp nhằm rút ngắn thời gian, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân ngay từ khi trẻ chào đời...
Phát biểu bản luận tội với các bị cáo, đại diện VKS đề nghị HĐXX tuyên buộc Mr Pips, Mr Hunter tù chung, đồng thời phải bồi thường cho 904 bị hại tổng số hơn 1.500 tỷ đồng.
(PLM) - Cúm A bùng phát ở Hà Nội; một phụ nữ suy đa tạng vì tự truyền trắng; Cà Mau có ca viêm não mô cầu tử vong; Tây Ninh gấp rút khống chế dịch tả lợn châu Phi.
PLM - Tháng 10, Cao Bằng vào thu với tiết trời mát mẻ, lúa trên đồng chín vàng cùng những dòng sông xanh màu ngọc bích, tạo nên khung cảnh trong trẻo, yên bình. Vì vậy, tháng 10 rất đông du khách trong và ngoài nước đã đến với Cao bằng để tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm văn hoá nơi đây.
(PLM) – Tại Công ty Faraland Việt Nam, các ứng viên đến ứng tuyển chỉ cần ký một bản hợp đồng hợp tác với đơn vị này, là có thể như những “chú ong” cần mẫn lao vào tìm kiếm khách hàng có nhu cầu mua bán bất động sản.
PLM - Trước tranh luận về đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, tạng và việc lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi, chiều 27/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo làm rõ dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
PLM - Qua quá trình tái xác minh, trao đổi với ông Lưu Văn Minh cùng các hộ dân sinh sống lâu năm tại địa bàn, một thực tế khách quan tiếp tục được khẳng định: Gia đình ông Minh đã sinh sống ổn định, liên tục trên thửa đất rộng hơn 2.300m2 từ năm 1993 đến nay. Quá trình ấy diễn ra không hề có tranh chấp và chưa từng bị xử phạt vi phạm hành chính.
(PLM) - Đại diện Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Khôi đưa ra những lời giải thích một đằng, nhưng cách thức triển khai và vận hành bên dưới lại có dấu hiệu đi một nẻo. Đáng chú ý, dù những tuyên bố từ phía đại diện doanh nghiệp có thể khiến dư luận đặt dấu hỏi, tiền hoa hồng mà nhân sự nhận được vẫn phải mang về công ty nộp bằng tiền mặt. Sự đối lập giữa lời nói và thực tế này đặt ra nhiều vấn đề cần được làm rõ về cơ chế quản lý, thu chi và tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp.
(PLM) - Trong bối cảnh thị trường bất động sản có dấu hiệu ấm trở lại, Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Khôi và Công ty Cổ phần Tập đoàn Faraland Việt Nam liên tục tuyển dụng lực lượng "chuyên viên kinh doanh" với số lượng lớn. Tuy nhiên những đội ngũ chuyên viên này lại không hề có sự ràng buộc từ hai "ông lớn" này.
PLM - Sáng ngày 20/10, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức họp báo thông tin về Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2026. Đồng chủ trì cuộc họp có Thủ trưởng Cục Tuyên huấn, Thủ trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, Thủ trưởng Cục Đối ngoại.
(PLM) - Bộ Tư pháp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam bằng chương trình “Khám phá di sản văn hóa Trà Việt”, tôn vinh đóng góp của nữ cán bộ và lan tỏa tinh thần gắn kết, sáng tạo, nhân văn trong toàn ngành.
PLM - Được đầu tư khoảng 395 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh Quảng Ninh và đưa vào sử dụng từ năm 2019, trạm kiểm soát liên ngành Bắc Luân 2 được kỳ vọng là công trình cửa khẩu hiện đại, phục vụ hoạt động xuất nhập cảnh và giao thương Việt Nam - Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khoảng hơn 7 năm vận hành, nhiều hạng mục tại đây đã xuất hiện tình trạng thấm dột, bong tróc, hư hỏng.
