Khi Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc bước vào “ngôi nhà chung” của nhân loại
Âm vang tiếng gõ búa cùng lời tuyên bố trang trọng của Giáo sư Nikolay Nenov (Bulgaria), Chủ tịch Kỳ họp lần thứ 47 Ủy ban Di sản Thế giới, đã khép lại một hành trình dài hơn một thập kỷ: “Thay mặt toàn thể Ủy ban Di sản Thế giới, tôi chính thức ghi danh di sản này. Xin chúc mừng Việt Nam”!
Khoảnh khắc ấy, ngày 12/7/2025, tại trụ sở UNESCO ở Paris, đoàn đại biểu Việt Nam vỡ òa trong xúc động. Không chỉ bởi một danh hiệu được trao, mà bởi cả một không gian văn hóa - tâm linh - lịch sử đã chính thức được nhân loại ghi danh, trân trọng và gìn giữ. Từ non thiêng Yên Tử, qua Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn - Kiếp Bạc, dòng chảy tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm - kết tinh trí tuệ và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam, đã bước vào “ngôi nhà chung” của thế giới.
Chia sẻ tại thời khắc lịch sử ấy, bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh xúc động: “Niềm vui và tự hào thật khó có thể diễn tả hết. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, cho tư tưởng nhân văn sâu sắc của Phật giáo Trúc Lâm, đồng thời là thành quả của sự nỗ lực bền bỉ, đồng lòng của các địa phương và các cơ quan Trung ương suốt nhiều năm qua”.
Niềm vui ấy không đến dễ dàng. Đằng sau tiếng gõ búa là 12 năm kiên trì, là hàng trăm cuộc họp, hội thảo, khảo cổ, nghiên cứu, là những lần hồ sơ được chỉnh sửa, bổ sung, mở rộng để tiệm cận các chuẩn mực khắt khe nhất của UNESCO.
Đây là Di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam, đồng thời là di sản dạng chuỗi liên tỉnh đầu tiên được xây dựng theo cách tiếp cận hoàn toàn mới, phản ánh chiều sâu tư tưởng, giá trị sống động và tính xác thực bền vững qua nhiều thế kỷ.
Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2012, khi hồ sơ lần đầu được UNESCO tiếp nhận. Suốt hơn một thập kỷ, hồ sơ liên tục được điều chỉnh, mở rộng phạm vi, bổ sung luận cứ khoa học và minh chứng thực địa. Mỗi lần chỉnh sửa là một lần đào sâu lịch sử, soi chiếu tư tưởng, làm rõ hơn giá trị nổi bật toàn cầu của Phật giáo Trúc Lâm - dòng thiền thuần Việt do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập từ thế kỷ XIII.
Từ năm 2020, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, tỉnh Quảng Ninh được giao chủ trì phối hợp cùng Hải Phòng và Bắc Ninh xây dựng hồ sơ đề cử. Hơn 100 cuộc họp, hàng trăm văn bản, nhiều hội thảo khoa học trong nước và quốc tế đã được tổ chức, với sự tham gia của các Bộ, ngành Trung ương, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, cùng các chuyên gia di sản hàng đầu. Hồ sơ Yên Tử được đánh giá là một trong những bộ hồ sơ công phu, bài bản và giàu chiều sâu nhất mà Việt Nam từng trình UNESCO.
Tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới, các quốc gia thành viên thống nhất nhận định: giá trị cốt lõi của Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc không chỉ nằm ở cảnh quan hay kiến trúc, mà chính là hệ tư tưởng nhân văn sâu sắc được kết tinh qua nhiều thế kỷ.
Hoà thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, kể lại một khoảnh khắc then chốt trong quá trình vận động hồ sơ: khi tiếp xúc với bà Marie-Laure Lavenir, Tổng Giám đốc ICOMOS, ông đã nói về niềm tự hào đặc biệt của người Việt: “Toàn cầu chưa có một đức vua nào ở độ tuổi 30 - 35, đang ở ngôi cao quý nhất, lại tự nguyện từ bỏ ngai vàng để về Yên Tử sống cuộc đời tối giản, từ đó sáng lập nên một học thuyết mới - Phật giáo Trúc Lâm. Hệ tư tưởng ấy có thể khái quát bằng ba chữ: hòa giải, hòa hợp, hòa bình”.
Đại sứ Ấn Độ tại UNESCO Vishal V. Sharma khẳng định: Việt Nam đã thuyết phục thế giới bằng chính tính chân thực và sức sống của di sản. Yên Tử không chỉ là thắng cảnh thiêng liêng, mà còn gắn với một vị vua đặc biệt, Trần Nhân Tông, người từ bỏ quyền lực ở đỉnh cao để khai sáng một triết lý hòa bình mang ý nghĩa phổ quát.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho biết, cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao triết lý Phật giáo Trúc Lâm với các giá trị hòa bình, khoan dung, gắn đạo với đời, hoàn toàn phù hợp với tôn chỉ của UNESCO về xây dựng văn hóa hòa bình và phát triển bền vững.
 |
| Đoàn Việt Nam tham gia Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới tại Trụ sở UNESCO, Cộng hòa Pháp. |
Phật giáo Trúc Lâm - cốt lõi tư tưởng của di sản
Trong tâm thức người Việt, Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc không chỉ là những vùng đất linh thiêng, mà còn là cái nôi hình thành một hệ tư tưởng tôn giáo, văn hóa thuần Việt: Thiền phái Trúc Lâm. Dòng thiền này ra đời vào thế kỷ XIII, trong bối cảnh đất nước vừa trải qua những cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông đầy gian khổ, hun đúc tinh thần độc lập, tự cường của dân tộc. Khởi nguồn từ non thiêng Yên Tử, Phật giáo Trúc Lâm do Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông (1258-1308), vị vua anh minh của triều Trần, sáng lập sau khi nhường ngôi báu để xuất gia tu hành.
GS.TS Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định: Phật hoàng Trần Nhân Tông đã thống nhất các thiền phái lớn thành Thiền phái Trúc Lâm, tạo nên bệ đỡ tư tưởng vững chắc cho triều đình và toàn xã hội Đại Việt. Sự thống nhất ấy không chỉ thể hiện tinh thần nhập thế, nhân ái của Phật giáo, mà còn hàm chứa “chữ dũng”, chất anh hùng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, nền tảng tinh thần cho sự trường tồn của quốc gia…
Ở Vĩnh Nghiêm, “chốn tổ” của Thiền phái Trúc Lâm, Thượng tọa Thích Thanh Vịnh, Phó trụ trì nhà chùa nhấn mạnh vai trò đặc biệt của ngôi cổ tự này trong lịch sử Phật giáo Việt Nam. Hơn 3.000 mộc bản kinh Phật bằng chữ Hán - Nôm, đã được UNESCO ghi danh từ năm 2012, tiếp tục được bảo tồn, phát huy như một kho tàng tri thức vô giá.
Bà Nguyễn Thị Thùy Liên, Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cũng cho biết, đây là quần thể kiến trúc rộng lớn, lưu giữ hệ thống di tích vật thể đậm đặc, với ba bảo vật quốc gia quý hiếm cùng nhiều nghi lễ quốc gia được duy trì qua nhiều thế kỷ, qua đó khẳng định tính xác thực và sự trường tồn của di sản trong đời sống dân tộc.
Hơn bảy thế kỷ kể từ ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông về với non thiêng Yên Tử, dòng chảy tư tưởng Trúc Lâm một lần nữa được lịch sử xướng danh. Đó không chỉ là sự ghi nhận một di sản, mà còn là lời tri ân sâu sắc đối với một hệ tư tưởng vì hòa bình, hòa hợp và nhân văn đã bền bỉ đồng hành cùng dân tộc Việt Nam qua bao thăng trầm thời gian.
Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc nằm trên cánh cung Đông Triều, trải dài qua ba địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh. Di sản gồm 12 điểm, cụm di tích tiêu biểu được lựa chọn từ hàng trăm di tích, danh thắng thuộc sáu khu di tích quốc gia đặc biệt.
Theo dõi chúng tôi trên:
Ngày 21/02, tức ngày 5 Tết, tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam các hoạt động trải nghiệm lễ hội đặc trưng như: Viết thư pháp, nặn tò he, in tranh Đông Hồ, tô vẽ tranh 12 con giáp, múa sạp, tung còn, ném pao và nhiều trò chơi dân gian của các dân tộc thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế tới tham quan, trải nghiệm
Chiều ngày 22.2, tức ngày mùng 6 tết, người dân từ các tỉnh thành trở về Hà Nội sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. Trái ngược với cảnh ùn tắc mọi năm, các cửa ngõ của thủ đô khá thông thoáng.
Sáng ngày 22/2, UBND xã Hương Sơn, Thành phố Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ Khai hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 với chủ đề “An toàn – Thân thiện – Chất lượng”. Trong không gian phát triển mới, Danh lam thắng cảnh Chùa Hương không chỉ mang giá trị của một vùng miền, mà còn là giá trị lịch sử và giá trị sống trong chuỗi phát triển văn hóa tín ngưỡng Phật giáo của người Việt. Trên chuyến đò về với Chùa Hương, du khách được thưởng ngoạn cảnh trí, quần thể núi non hang động, những mái chùa ẩn hiện giữa rừng sâu và còn là về với một biểu tượng tâm linh, một di sản đã thấm sâu vào tâm thức của biết bao thế hệ.
(PLM) - Vinh dự đóng quân trên quê hương Trời văn Đất Võ Bình Định, Đoàn Không quân Tây Sơn, (Trung đoàn Không quân 925) Sư đoàn 372, Quân chủng Phòng không – Không quân như được tiếp thêm mạch nguồn của vùng đất anh hùng, từ khí phách võ thuật, âm vang trống hội hào sảng tới chiều sâu văn hoá thấm đẫm nghĩa tình. Tất cả những giá trị ấy đã được chắt lọc, hoà quyện trong chương trình “Xuân canh trời – Tết thắm tình quân dân”, tạo nên bức tranh mùa xuân mang đậm bản sắc võ thuật, vừa rắn rỏi, vừa tươi mới, miêu tả nhịp sống bình yên của người dân và tinh thần sẵn sàng chiến đấu cao của Bộ đội Không quân.
(PLM) - Trần Thương – một nữ doanh nhân trong lĩnh vực y tế đã lựa chọn song hành giữa kinh doanh và thiện nguyện. Từ những trăn trở khi chứng kiến bệnh nhân ung thư còn nhiều thiếu thốn, chị sáng lập Bếp ăn của Shu, trao những suất cơm 0 đồng ấm áp, tiếp thêm nghị lực cho người bệnh. Song song đó, chị còn tích cực kêu gọi cộng đồng chung tay hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt và những hoàn cảnh khó khăn ở nhiều địa phương. Trong từng chuyến đi, từng phần quà được trao, chị Trần Thương luôn tin rằng: khi yêu thương được nhân lên bằng sự chung tay của cộng đồng, những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại có thể tạo nên những giá trị rất lớn
PLM - Văn hóa Tết truyền thống sẽ biến chuyển ra sao trong thời đại số? Đó là chủ đề được bàn luận tại trường quay Báo Pháp luật Việt Nam hôm nay với sự tham gia của Thạc sĩ, giảng viên Nghiêm Xuân Mừng và bạn trẻ Trương Lê Đình Mạnh, đại diện cho hai thế hệ. Hai khách mời sẽ cùng chia sẻ những quan điểm thú vị về việc giữ gìn bản sắc xưa giữa nhịp sống công nghệ hiện đại.
PLM - Chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là câu chuyện công nghệ thuần túy, mà đã trở thành thước đo năng lực quốc gia trong kỷ nguyên số. Khi chuỗi cung ứng chip toàn cầu liên tục tái cấu trúc, Việt Nam đứng trước một câu hỏi lớn: chúng ta đang theo đuổi một “giấc mơ công nghệ”, hay đã thực sự bước vào cuộc chơi bằng những năng lực cụ thể?
“Nhâm nhi Tết Bính Ngọ” là một tuyển tập đặc sắc gồm truyện ngắn, thơ, tản văn, khảo cứu lịch sử, mỹ thuật, âm nhạc được sáng tác bởi nhiều tác giả cùng các họa sĩ đã dành trọn cảm hứng cho mùa xuân và linh vật ngựa của năm Bính Ngọ. Đây là một trong nhiều phẩm đặc biệt của Nhà Xuất bản Kim Đồng nhân dịp năm mới 2026.
Quan niệm của người Việt, tết để trở về nhà sum vầy cùng người thân sau một năm tất bật công việc, song những người chiến sĩ Sư đoàn 395 vẫn không xa rời vị trí thường trực nơi tuyến đầu. Vui xuân mới không quên nhiệm vụ - trên vai họ là trách nhiệm và nghĩa vụ thiêng liêng của người lính. Những ngày cuối năm, tại Trung đoàn 2, Sư đoàn 395, Quân khu 3 không khí đón Tết đã tràn ngập mọi nẻo đường quyết chiến, sắc đỏ của lá cờ Tổ quốc và hoa đào rực rỡ hòa quyện cùng màu xanh áo lính, tạo nên một bức tranh mùa xuân đầy sức sống. “Tết của bộ đội” là sự hòa quyện giữa tinh thần thép, sẵn sàng chiến đấu và trái tim nồng ấm tình đồng chí, đồng đội trong ngôi nhà chung.
(PLM) - Người Dao sinh sống tại thôn Phìn Hồ, xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang, thời gian được đo đếm bằng mỗi vụ chè trong năm. Những cây chè shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi vươn cao đón sương gió, hấp thụ linh khí của đất trời mang trong mình vẻ đẹp của dòng thời gian luân chuyển. Thế nhưng cứ mỗi khi xuân về lại luôn trổ những búp thanh tân. Vụ chè xuân phải tháng 3, tháng 4 mới cho thu hái nhưng các gia đình người Dao vẫn luôn để dành những cây chè ngon từ vụ trước để có thể sao uống trong dịp tết nguyên đán. Từ bao đời nay, những búp chè shan trong rừng cổ thụ đã theo bước chân người Dao trở về nhà để được tạo thành thứ thức uống thi vị và bổ dưỡng dưới bàn tay con người.
