Khi Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc bước vào “ngôi nhà chung” của nhân loại
Âm vang tiếng gõ búa cùng lời tuyên bố trang trọng của Giáo sư Nikolay Nenov (Bulgaria), Chủ tịch Kỳ họp lần thứ 47 Ủy ban Di sản Thế giới, đã khép lại một hành trình dài hơn một thập kỷ: “Thay mặt toàn thể Ủy ban Di sản Thế giới, tôi chính thức ghi danh di sản này. Xin chúc mừng Việt Nam”!
Khoảnh khắc ấy, ngày 12/7/2025, tại trụ sở UNESCO ở Paris, đoàn đại biểu Việt Nam vỡ òa trong xúc động. Không chỉ bởi một danh hiệu được trao, mà bởi cả một không gian văn hóa - tâm linh - lịch sử đã chính thức được nhân loại ghi danh, trân trọng và gìn giữ. Từ non thiêng Yên Tử, qua Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn - Kiếp Bạc, dòng chảy tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm - kết tinh trí tuệ và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam, đã bước vào “ngôi nhà chung” của thế giới.
Chia sẻ tại thời khắc lịch sử ấy, bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh xúc động: “Niềm vui và tự hào thật khó có thể diễn tả hết. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, cho tư tưởng nhân văn sâu sắc của Phật giáo Trúc Lâm, đồng thời là thành quả của sự nỗ lực bền bỉ, đồng lòng của các địa phương và các cơ quan Trung ương suốt nhiều năm qua”.
Niềm vui ấy không đến dễ dàng. Đằng sau tiếng gõ búa là 12 năm kiên trì, là hàng trăm cuộc họp, hội thảo, khảo cổ, nghiên cứu, là những lần hồ sơ được chỉnh sửa, bổ sung, mở rộng để tiệm cận các chuẩn mực khắt khe nhất của UNESCO.
Đây là Di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam, đồng thời là di sản dạng chuỗi liên tỉnh đầu tiên được xây dựng theo cách tiếp cận hoàn toàn mới, phản ánh chiều sâu tư tưởng, giá trị sống động và tính xác thực bền vững qua nhiều thế kỷ.
Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2012, khi hồ sơ lần đầu được UNESCO tiếp nhận. Suốt hơn một thập kỷ, hồ sơ liên tục được điều chỉnh, mở rộng phạm vi, bổ sung luận cứ khoa học và minh chứng thực địa. Mỗi lần chỉnh sửa là một lần đào sâu lịch sử, soi chiếu tư tưởng, làm rõ hơn giá trị nổi bật toàn cầu của Phật giáo Trúc Lâm - dòng thiền thuần Việt do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập từ thế kỷ XIII.
Từ năm 2020, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, tỉnh Quảng Ninh được giao chủ trì phối hợp cùng Hải Phòng và Bắc Ninh xây dựng hồ sơ đề cử. Hơn 100 cuộc họp, hàng trăm văn bản, nhiều hội thảo khoa học trong nước và quốc tế đã được tổ chức, với sự tham gia của các Bộ, ngành Trung ương, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, cùng các chuyên gia di sản hàng đầu. Hồ sơ Yên Tử được đánh giá là một trong những bộ hồ sơ công phu, bài bản và giàu chiều sâu nhất mà Việt Nam từng trình UNESCO.
Tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới, các quốc gia thành viên thống nhất nhận định: giá trị cốt lõi của Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc không chỉ nằm ở cảnh quan hay kiến trúc, mà chính là hệ tư tưởng nhân văn sâu sắc được kết tinh qua nhiều thế kỷ.
Hoà thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, kể lại một khoảnh khắc then chốt trong quá trình vận động hồ sơ: khi tiếp xúc với bà Marie-Laure Lavenir, Tổng Giám đốc ICOMOS, ông đã nói về niềm tự hào đặc biệt của người Việt: “Toàn cầu chưa có một đức vua nào ở độ tuổi 30 - 35, đang ở ngôi cao quý nhất, lại tự nguyện từ bỏ ngai vàng để về Yên Tử sống cuộc đời tối giản, từ đó sáng lập nên một học thuyết mới - Phật giáo Trúc Lâm. Hệ tư tưởng ấy có thể khái quát bằng ba chữ: hòa giải, hòa hợp, hòa bình”.
Đại sứ Ấn Độ tại UNESCO Vishal V. Sharma khẳng định: Việt Nam đã thuyết phục thế giới bằng chính tính chân thực và sức sống của di sản. Yên Tử không chỉ là thắng cảnh thiêng liêng, mà còn gắn với một vị vua đặc biệt, Trần Nhân Tông, người từ bỏ quyền lực ở đỉnh cao để khai sáng một triết lý hòa bình mang ý nghĩa phổ quát.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho biết, cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao triết lý Phật giáo Trúc Lâm với các giá trị hòa bình, khoan dung, gắn đạo với đời, hoàn toàn phù hợp với tôn chỉ của UNESCO về xây dựng văn hóa hòa bình và phát triển bền vững.
 |
| Đoàn Việt Nam tham gia Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới tại Trụ sở UNESCO, Cộng hòa Pháp. |
Phật giáo Trúc Lâm - cốt lõi tư tưởng của di sản
Trong tâm thức người Việt, Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc không chỉ là những vùng đất linh thiêng, mà còn là cái nôi hình thành một hệ tư tưởng tôn giáo, văn hóa thuần Việt: Thiền phái Trúc Lâm. Dòng thiền này ra đời vào thế kỷ XIII, trong bối cảnh đất nước vừa trải qua những cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông đầy gian khổ, hun đúc tinh thần độc lập, tự cường của dân tộc. Khởi nguồn từ non thiêng Yên Tử, Phật giáo Trúc Lâm do Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông (1258-1308), vị vua anh minh của triều Trần, sáng lập sau khi nhường ngôi báu để xuất gia tu hành.
GS.TS Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định: Phật hoàng Trần Nhân Tông đã thống nhất các thiền phái lớn thành Thiền phái Trúc Lâm, tạo nên bệ đỡ tư tưởng vững chắc cho triều đình và toàn xã hội Đại Việt. Sự thống nhất ấy không chỉ thể hiện tinh thần nhập thế, nhân ái của Phật giáo, mà còn hàm chứa “chữ dũng”, chất anh hùng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, nền tảng tinh thần cho sự trường tồn của quốc gia…
Ở Vĩnh Nghiêm, “chốn tổ” của Thiền phái Trúc Lâm, Thượng tọa Thích Thanh Vịnh, Phó trụ trì nhà chùa nhấn mạnh vai trò đặc biệt của ngôi cổ tự này trong lịch sử Phật giáo Việt Nam. Hơn 3.000 mộc bản kinh Phật bằng chữ Hán - Nôm, đã được UNESCO ghi danh từ năm 2012, tiếp tục được bảo tồn, phát huy như một kho tàng tri thức vô giá.
Bà Nguyễn Thị Thùy Liên, Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cũng cho biết, đây là quần thể kiến trúc rộng lớn, lưu giữ hệ thống di tích vật thể đậm đặc, với ba bảo vật quốc gia quý hiếm cùng nhiều nghi lễ quốc gia được duy trì qua nhiều thế kỷ, qua đó khẳng định tính xác thực và sự trường tồn của di sản trong đời sống dân tộc.
Hơn bảy thế kỷ kể từ ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông về với non thiêng Yên Tử, dòng chảy tư tưởng Trúc Lâm một lần nữa được lịch sử xướng danh. Đó không chỉ là sự ghi nhận một di sản, mà còn là lời tri ân sâu sắc đối với một hệ tư tưởng vì hòa bình, hòa hợp và nhân văn đã bền bỉ đồng hành cùng dân tộc Việt Nam qua bao thăng trầm thời gian.
Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc nằm trên cánh cung Đông Triều, trải dài qua ba địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh. Di sản gồm 12 điểm, cụm di tích tiêu biểu được lựa chọn từ hàng trăm di tích, danh thắng thuộc sáu khu di tích quốc gia đặc biệt.
Theo dõi chúng tôi trên:
Sau 7 ngày tranh tài sôi nổi, ngày 24/5, tại Trường Sĩ quan Đặc công, Binh chủng Đặc công tổ chức bế mạc Hội thao Thể dục thể thao Đặc công toàn quân năm 2026, trao giải cho các tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc.
(PLM) - WHO đánh giá nguy cơ Ebola xâm nhập Việt Nam ở mức thấp, Bộ Y tế đã tổ chức họp khẩn, siết giám sát cửa khẩu và chuẩn bị kịch bản ứng phó trước diễn biến phức tạp tại Congo, Uganda.
(PLM) - Sáng ngày 23-5, Đoàn đại biểu Bộ Tư pháp do đồng chí Hoàng Thanh Tùng, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp làm Trưởng đoàn và đoàn công tác gồm các thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, Đặng Hoàng Oanh, Nguyễn Thanh Tú, Mai Lương Khôi cùng các đơn vị trực thuộc bộ đã tới thăm, dâng hương hoa tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào.
(PLM) - Đường đá cổ Pavi, là sợi dây kết nối lịch sử giữa tỉnh Lai Châu và Lào Cai, không chỉ là một lối đi, mà là một hành trình thức tỉnh tâm hồn. Được xây dựng từ năm 1920, dưới thời Pháp thuộc, đến nay, trải qua bao mưa nắng, con đường đá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt, rêu phong phủ kín, để rồi những năm gần đây, khi những tín đồ du lịch khám phá tình cờ "đánh thức", nó mới thực sự trở thành một huyền thoại du lịch. Theo dự kiến, giải leo núi “Bước chân trên mây” mùa 3 chinh phục cung đường “Con đường đá cổ Pa Vi” tại xã Sin Suối Hồ sẽ được Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp với Sở Văn Hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu tổ chức vào cuối tháng 10 năm 2026.
(PLM) - Những video chỉ kéo dài vài chục giây đang dần trở thành hình thức giải trí quen thuộc của giới trẻ trên môi trường số. Tuy nhiên, phía sau cảm giác thư giãn tức thời ấy là nguy cơ suy giảm khả năng tập trung, lệ thuộc vào kích thích nhanh và thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin mà nhiều người không hề nhận ra.
(PLM) - UBND TP. Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết Quy định chính sách, biện pháp, tiêu chí, điều kiện thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị trên địa bàn Hà Nội.
(PLM) - Bộ Xây dựng vừa có báo cáo về phát triển nhà ở xã hội, triển khai thành lập, đưa vào hoạt động Quỹ nhà ở quốc gia và phát triển nhà ở cho thuê.
(PLM) - Tại dự thảo Nghị quyết cơ chế, chính sách về đầu tư, phát triển và hỗ trợ nhà ở trên địa bàn thành phố, Hà Nội đề xuất các cơ chế ưu đãi như quỹ đất, nguồn vốn, chủ trương đầu tư.
(PLM) - Hội thao Đặc công toàn quân 2026 sôi nổi tại Trường Sĩ quan Đặc công, quy tụ hơn 700 cán bộ, chiến sĩ tranh tài, lan tỏa tinh thần “Khỏe để bảo vệ Tổ quốc”, hun đúc bản lĩnh, ý chí quyết thắng người lính đặc công.
(PLM) - Theo Dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng mà Bộ Xây dựng đang trình Chính phủ, nhà ở riêng lẻ quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 sẽ được miễn phép xây dựng.
