Khi Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc bước vào “ngôi nhà chung” của nhân loại
Âm vang tiếng gõ búa cùng lời tuyên bố trang trọng của Giáo sư Nikolay Nenov (Bulgaria), Chủ tịch Kỳ họp lần thứ 47 Ủy ban Di sản Thế giới, đã khép lại một hành trình dài hơn một thập kỷ: “Thay mặt toàn thể Ủy ban Di sản Thế giới, tôi chính thức ghi danh di sản này. Xin chúc mừng Việt Nam”!
Khoảnh khắc ấy, ngày 12/7/2025, tại trụ sở UNESCO ở Paris, đoàn đại biểu Việt Nam vỡ òa trong xúc động. Không chỉ bởi một danh hiệu được trao, mà bởi cả một không gian văn hóa - tâm linh - lịch sử đã chính thức được nhân loại ghi danh, trân trọng và gìn giữ. Từ non thiêng Yên Tử, qua Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn - Kiếp Bạc, dòng chảy tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm - kết tinh trí tuệ và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam, đã bước vào “ngôi nhà chung” của thế giới.
Chia sẻ tại thời khắc lịch sử ấy, bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh xúc động: “Niềm vui và tự hào thật khó có thể diễn tả hết. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, cho tư tưởng nhân văn sâu sắc của Phật giáo Trúc Lâm, đồng thời là thành quả của sự nỗ lực bền bỉ, đồng lòng của các địa phương và các cơ quan Trung ương suốt nhiều năm qua”.
Niềm vui ấy không đến dễ dàng. Đằng sau tiếng gõ búa là 12 năm kiên trì, là hàng trăm cuộc họp, hội thảo, khảo cổ, nghiên cứu, là những lần hồ sơ được chỉnh sửa, bổ sung, mở rộng để tiệm cận các chuẩn mực khắt khe nhất của UNESCO.
Đây là Di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam, đồng thời là di sản dạng chuỗi liên tỉnh đầu tiên được xây dựng theo cách tiếp cận hoàn toàn mới, phản ánh chiều sâu tư tưởng, giá trị sống động và tính xác thực bền vững qua nhiều thế kỷ.
Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2012, khi hồ sơ lần đầu được UNESCO tiếp nhận. Suốt hơn một thập kỷ, hồ sơ liên tục được điều chỉnh, mở rộng phạm vi, bổ sung luận cứ khoa học và minh chứng thực địa. Mỗi lần chỉnh sửa là một lần đào sâu lịch sử, soi chiếu tư tưởng, làm rõ hơn giá trị nổi bật toàn cầu của Phật giáo Trúc Lâm - dòng thiền thuần Việt do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập từ thế kỷ XIII.
Từ năm 2020, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, tỉnh Quảng Ninh được giao chủ trì phối hợp cùng Hải Phòng và Bắc Ninh xây dựng hồ sơ đề cử. Hơn 100 cuộc họp, hàng trăm văn bản, nhiều hội thảo khoa học trong nước và quốc tế đã được tổ chức, với sự tham gia của các Bộ, ngành Trung ương, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, cùng các chuyên gia di sản hàng đầu. Hồ sơ Yên Tử được đánh giá là một trong những bộ hồ sơ công phu, bài bản và giàu chiều sâu nhất mà Việt Nam từng trình UNESCO.
Tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới, các quốc gia thành viên thống nhất nhận định: giá trị cốt lõi của Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc không chỉ nằm ở cảnh quan hay kiến trúc, mà chính là hệ tư tưởng nhân văn sâu sắc được kết tinh qua nhiều thế kỷ.
Hoà thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, kể lại một khoảnh khắc then chốt trong quá trình vận động hồ sơ: khi tiếp xúc với bà Marie-Laure Lavenir, Tổng Giám đốc ICOMOS, ông đã nói về niềm tự hào đặc biệt của người Việt: “Toàn cầu chưa có một đức vua nào ở độ tuổi 30 - 35, đang ở ngôi cao quý nhất, lại tự nguyện từ bỏ ngai vàng để về Yên Tử sống cuộc đời tối giản, từ đó sáng lập nên một học thuyết mới - Phật giáo Trúc Lâm. Hệ tư tưởng ấy có thể khái quát bằng ba chữ: hòa giải, hòa hợp, hòa bình”.
Đại sứ Ấn Độ tại UNESCO Vishal V. Sharma khẳng định: Việt Nam đã thuyết phục thế giới bằng chính tính chân thực và sức sống của di sản. Yên Tử không chỉ là thắng cảnh thiêng liêng, mà còn gắn với một vị vua đặc biệt, Trần Nhân Tông, người từ bỏ quyền lực ở đỉnh cao để khai sáng một triết lý hòa bình mang ý nghĩa phổ quát.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho biết, cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao triết lý Phật giáo Trúc Lâm với các giá trị hòa bình, khoan dung, gắn đạo với đời, hoàn toàn phù hợp với tôn chỉ của UNESCO về xây dựng văn hóa hòa bình và phát triển bền vững.
![]() |
| Đoàn Việt Nam tham gia Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới tại Trụ sở UNESCO, Cộng hòa Pháp. |
Phật giáo Trúc Lâm - cốt lõi tư tưởng của di sản
Trong tâm thức người Việt, Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc không chỉ là những vùng đất linh thiêng, mà còn là cái nôi hình thành một hệ tư tưởng tôn giáo, văn hóa thuần Việt: Thiền phái Trúc Lâm. Dòng thiền này ra đời vào thế kỷ XIII, trong bối cảnh đất nước vừa trải qua những cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông đầy gian khổ, hun đúc tinh thần độc lập, tự cường của dân tộc. Khởi nguồn từ non thiêng Yên Tử, Phật giáo Trúc Lâm do Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông (1258-1308), vị vua anh minh của triều Trần, sáng lập sau khi nhường ngôi báu để xuất gia tu hành.
GS.TS Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định: Phật hoàng Trần Nhân Tông đã thống nhất các thiền phái lớn thành Thiền phái Trúc Lâm, tạo nên bệ đỡ tư tưởng vững chắc cho triều đình và toàn xã hội Đại Việt. Sự thống nhất ấy không chỉ thể hiện tinh thần nhập thế, nhân ái của Phật giáo, mà còn hàm chứa “chữ dũng”, chất anh hùng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, nền tảng tinh thần cho sự trường tồn của quốc gia…
Ở Vĩnh Nghiêm, “chốn tổ” của Thiền phái Trúc Lâm, Thượng tọa Thích Thanh Vịnh, Phó trụ trì nhà chùa nhấn mạnh vai trò đặc biệt của ngôi cổ tự này trong lịch sử Phật giáo Việt Nam. Hơn 3.000 mộc bản kinh Phật bằng chữ Hán - Nôm, đã được UNESCO ghi danh từ năm 2012, tiếp tục được bảo tồn, phát huy như một kho tàng tri thức vô giá.
Bà Nguyễn Thị Thùy Liên, Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cũng cho biết, đây là quần thể kiến trúc rộng lớn, lưu giữ hệ thống di tích vật thể đậm đặc, với ba bảo vật quốc gia quý hiếm cùng nhiều nghi lễ quốc gia được duy trì qua nhiều thế kỷ, qua đó khẳng định tính xác thực và sự trường tồn của di sản trong đời sống dân tộc.
Hơn bảy thế kỷ kể từ ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông về với non thiêng Yên Tử, dòng chảy tư tưởng Trúc Lâm một lần nữa được lịch sử xướng danh. Đó không chỉ là sự ghi nhận một di sản, mà còn là lời tri ân sâu sắc đối với một hệ tư tưởng vì hòa bình, hòa hợp và nhân văn đã bền bỉ đồng hành cùng dân tộc Việt Nam qua bao thăng trầm thời gian.
Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc nằm trên cánh cung Đông Triều, trải dài qua ba địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh. Di sản gồm 12 điểm, cụm di tích tiêu biểu được lựa chọn từ hàng trăm di tích, danh thắng thuộc sáu khu di tích quốc gia đặc biệt.
(PLM) - Trải qua 120 năm xây dựng và phát triển, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã ghi dấu nhiều thành tựu nổi bật, góp phần tạo nên những bước tiến quan trọng của nền ngoại khoa Việt Nam. Nhân dịp kỷ niệm dấu mốc đặc biệt này, Bệnh viện vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, ghi nhận những thành tích xuất sắc trong lĩnh vực ghép tạng.
PLM - Sáng ngày 20/11, nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam, tại Trường Tiểu học Ba Đình, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao nhãn chất lượng giáo dục tiếng Pháp cho nhà trường. Với 12 cơ sở mới được gắn biển đợt này, Việt Nam hiện có 44 cơ sở giáo dục thuộc mạng lưới, đứng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ của nhà trường trong công tác giảng dạy tiếng Pháp; qua đó góp phần thúc đẩy hợp tác giáo dục Việt – Pháp và phát triển giáo dục đa ngôn ngữ tại Việt Nam.
(PLM) - Đã gần 40 năm qua, có một người thầy vẫn bền bỉ đứng trên bục giảng, kiên nhẫn dùng đôi tay, ánh mắt và cả trái tim để mở ra cánh cửa tri thức cho những học trò đặc biệt.
(PLM) - Những bước chân tự tin đến lớp, một lời chào lễ phép, ánh mắt tập trung nghe cô giảng bài hay đơn giản là việc tự mình cầm bút viết nên một con chữ… Với nhiều học sinh, đó là những điều bình thường. Nhưng tại Trường Tiểu học Bình Minh, số 80 Thợ Nhuộm, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, để có được những khoảnh khắc ấy, cô và trò đã phải trải qua một hành trình không ít gian nan.
PLM - Sáng ngày 19/11, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Hội thảo quốc tế ICFBA-2026 với chủ đề “Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững”. Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.
(PLM) - Để chuẩn bị cho một trong những điểm nhấn ấn tượng nhất tại Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2026, những ngày này, cán bộ công nhân viên tại Công ty Cổ phần May X19 ( Quân chủng PK-KQ) đang dành trọn tâm huyết để hoàn thiện những lá cờ Tổ quốc, sẵn sàng cùng biên đội trực thăng sải cánh kiêu hãnh trên bầu trời Thủ đô.
(PLM) - Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), chiều 18/11, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã đến thăm, chúc mừng tập thể lãnh đạo, cán bộ, giảng viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Đón tiếp đoàn có đồng chí Lê Hải Bình, Phó Giám đốc Thường trực Học viện.
(PLM) - Trường Đại học Ngân hàng TP HCM vừa tổ chức Hội thảo khoa học cấp trường với chủ đề “Kinh tế số và sự điều chỉnh của pháp luật”. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm thành lập trường và hướng tới Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. Tham dự hội thảo, về phía Trường Đại học Ngân hàng TP HCM có GS.TS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng nhà trường; TS Võ Song Toàn, Quyền Trưởng khoa Luật Kinh tế, cùng các giảng viên, nhà khoa học. Hội thảo còn có sự tham dự của đại diện Tòa án nhân dân Khu vực 7, văn phòng công chứng và luật sư.
(PLM) - Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng yêu cầu “tổng rà soát” pháp luật phải chỉ ra điểm nghẽn lớn, đề xuất lộ trình xử lý cụ thể, đồng thời triển khai chiến dịch truyền thông quy mô đến tháng 1/2027.
PLM - Sáng ngày 18/11, hòa chung không khí tri ân của cả nước hướng về Ngày Nhà giáo Việt Nam, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội (HHT) long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Chào mừng năm học mới 2026 – 2027 và chính thức khánh thành Trung tâm STEM – AI – Robot.