TP Hồ Chí Minh: Chất lượng sống của người dân là cốt lõi của khát vọng trăm năm

Không gian đáng sống, an toàn, nhân văn, giàu bản sắc

Tại Hội thảo khoa học về “Quy hoạch tổng thể TP.HCM - tầm nhìn 100 năm” diễn ra vào ngày 2/6, ông Võ Văn Minh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh đã khẳng định quan điểm xuyên suốt: Khát vọng trăm năm hướng đến việc phục vụ con người, lấy chất lượng sống tốt của cư dân đô thị làm mục tiêu tối thượng. Thành phố trong tương lai phải là một không gian đáng sống, môi trường an toàn, nhân văn và giàu bản sắc, nơi người dân có mức thu nhập và chất lượng sống thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á.

Thành phố trong tương lai phải là một không gian đáng sống, môi trường an toàn, nhân văn và giàu bản sắc, nơi người dân có mức thu nhập và chất lượng sống thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á.

Việc xây dựng quy hoạch tổng thể có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, nhằm định hình mô hình phát triển tích hợp, đồng bộ về không gian, hạ tầng và kinh tế - xã hội; tối ưu hóa nguồn lực phát triển, nâng cao chất lượng sống người dân và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Với diện tích hơn 6.700 km² và dân số trên 14 triệu người hiện nay, người dân kỳ vọng tầm nhìn trăm năm không phải là những khẩu hiệu vĩ mô hay quá to tát, mà là một bản thiết kế trực tiếp định hình lại chất lượng cuộc sống, không gian sinh hoạt và cơ hội việc làm của nhiều thế hệ tương lai...

Theo Quy hoạch tổng thể, việc sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã giúp mở rộng đáng kể không gian địa lý, cung cấp quỹ đất dồi dào, tạo điều kiện giãn dân, phát triển đô thị vệ tinh và xây dựng các khu mới. Đứng trước những lo ngại hiện hữu của cộng đồng về ngập lụt, kẹt xe và ô nhiễm, quy hoạch mới nhấn mạnh việc xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đại, năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, quản trị thông minh, kiểm soát an ninh năng lượng và phòng ngừa hiểm họa tự nhiên.

Trong quản lý môi trường toàn cầu, Thành phố sẽ thay đổi tư duy từ thụ động “ứng phó” sang chủ động “thích ứng” và tự điều chỉnh trước các biến động khôn lường.

Quy hoạch tổng thể TP Hồ Chí Minh với tầm nhìn 100 năm đang cho thấy một định hướng rất rõ: Phát triển đô thị gắn với mô hình TOD - lấy giao thông công cộng làm trung tâm phát triển.

Để giải quyết tình trạng quá tải hạ tầng hiện nay, cấu trúc không gian đô thị sẽ được tái định hình theo mô hình đa cực, đa trung tâm, giúp giãn dân và tổ chức lại dòng chảy hàng hóa, dữ liệu, tri thức một cách hiệu quả. Mô hình này được phân bổ thành 5 “đầu kéo” chủ lực (như Trung tâm tài chính, khu đổi mới sáng tạo, khu công nghiệp - logistics...) và 10 vùng phát triển đa dạng, trải dài từ lõi đô thị hiện hữu đến vùng sinh thái ngập mặn Cần Giờ hay đặc khu Côn Đảo.

Giao thông đô thị - một trong những vấn đề được người dân quan tâm nhất - sẽ thay đổi căn bản. Việc đi lại sẽ không còn được đo lường bằng “khoảng cách”, mà được tính bằng “thời gian” di chuyển nhờ mạng lưới giao thông đa phương thức, đồng bộ. Thành phố sẽ phát triển mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), với tỷ lệ người dân sử dụng phương tiện công cộng cao. Không gian ngầm tại khu trung tâm sẽ được ưu tiên phát triển cho hệ thống metro, bãi đỗ xe và các công trình hạ tầng kỹ thuật.

Đồng thời, Thành phố sẽ chuyển đổi xanh mạnh mẽ, áp dụng năng lượng tái tạo trong vận hành phương tiện nhằm cải thiện triệt để chất lượng không khí cho người dân.

Chuyển đổi nền kinh tế mở ra cơ hội việc làm chất lượng cao

Về mặt kinh tế, tầm nhìn 100 năm đặt mục tiêu đưa TP Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị đổi mới sáng tạo có tầm vóc toàn cầu, cửa ngõ giao thương quốc tế của toàn bộ vùng Nam Mekong ra Thái Bình Dương. Thành phố sẽ từ bỏ mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác đất đai dàn trải để chuyển sang nền kinh tế tri thức, công nghệ, dịch vụ quốc tế và quản trị số.

Người dân sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận với thị trường việc làm giá trị gia tăng cao, môi trường làm việc chuẩn quốc tế ngay tại quê nhà.

Sự dịch chuyển này mang ý nghĩa sống còn đối với lực lượng lao động. Các trụ cột kinh tế mới sẽ là dịch vụ số, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm tài chính khu vực và công nghiệp công nghệ cao. Các ngành kinh tế biển cũng được chú trọng mạnh mẽ, từ logistics, dịch vụ hàng hải quốc tế, dầu khí đến du lịch biển, đảo và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao. Nhờ đó, người dân sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận với thị trường việc làm giá trị gia tăng cao, môi trường làm việc chuẩn quốc tế ngay tại quê nhà.

Để biến bản quy hoạch quy mô lớn này thành hiện thực, các nhà hoạch định chính sách nhấn mạnh sự cần thiết của một “Luật Đô thị đặc biệt” nhằm tạo ra khung pháp lý đồng bộ và cơ chế vượt trội. Thành phố cần được phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, tăng tỷ lệ điều tiết ngân sách giữ lại lên 40-50% để tái đầu tư hạ tầng, đồng thời vận hành đô thị theo thời gian thực (real-time) dựa trên cơ sở dữ liệu số. Chính sách đãi ngộ linh hoạt theo giá trị thị trường cũng được đề xuất nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học và giữ chân những cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Việc di chuyển trong không gian đô thị sẽ không còn bị đo lường bằng khoảng cách vật lý, mà thay vào đó là sự tối ưu hóa về thời gian di chuyển.

Theo định hướng quy hoạch, đến năm 2050, quy mô dân số của toàn siêu đô thị dự báo đạt 20-22 triệu người. Hướng tới năm 2075 - thời điểm kỷ niệm 100 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, phát triển toàn diện và ngang tầm với các đô thị hàng đầu thế giới. Khát vọng trăm năm không chỉ là sự vươn lên về mặt kinh tế, mà thực chất là lời cam kết kiến tạo một hệ sinh thái đáng sống, nơi mỗi người dân đều được thụ hưởng những giá trị văn minh và an toàn nhất.