Nhiều hạn chế kéo dài vẫn chưa được giải quyết căn cơ, như chênh lệch chất lượng giáo dục giữa các vùng, thiếu giáo viên cục bộ, quá tải trường lớp, sử dụng cơ sở vật chất chưa hiệu quả. Ở một số nơi, chuyển đổi số còn hình thức, dữ liệu chưa được khai thác hiệu quả, hồ sơ, sổ sách vẫn gây áp lực với giáo viên. Bạo lực học đường, vi phạm đạo đức nhà giáo, gian lận thi cử, lạm thu, dạy thêm không đúng quy định và “bệnh” thành tích tiếp tục ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội với ngành Giáo dục.
Tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) năm 2026 diễn ra mới đây, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được lãnh đạo Bộ GD&ĐT đặt ra với năm học 2026 - 2027 là trả lại chất lượng giáo dục thực chất cho học sinh, xây dựng hệ thống “học thật, thi thật, nhân tài thật, giá trị thật”.
Theo đó, học sinh, sinh viên khi ra trường phải có phẩm chất và năng lực thực chất. Ngành Giáo dục phải chấm dứt tình trạng nhà trường, giáo viên nâng điểm, “làm đẹp” học bạ, chạy theo thành tích và kết quả thi đua. Tinh thần liêm chính học thuật cần được hình thành, giáo dục cho học sinh ngay từ mầm non và trong suốt các cấp học tiếp theo. Bản thân mỗi học sinh cần nỗ lực vươn lên vì sự tiến bộ của bản thân, chứ không chỉ chạy theo điểm số để so sánh với người khác. Việc kiểm tra, đánh giá phải phản ánh đúng kết quả học tập và chất lượng dạy học, giúp xác định học sinh đã đạt chuẩn hay chưa, đồng thời giúp giáo viên và nhà trường nhận diện những hạn chế để có biện pháp hỗ trợ phù hợp.
Những sai phạm xảy ra tại một số địa phương trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 là câu chuyện đau xót mà toàn ngành Giáo dục phải nghiêm túc nhìn lại. Không chỉ là vấn đề các sai phạm phải được xử lý đúng quy định; mà những vụ án này một lần nữa khiến ngành Giáo dục phải ý thức sâu sắc về trách nhiệm, phẩm chất trung thực.
Tại Hội nghị nêu trên, dẫn lại quan điểm của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, lãnh đạo Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, đã học thì phải thi, phải kiểm tra, đánh giá, nhưng thi là để đánh giá kết quả học tập, đánh giá việc dạy và học, chứ không phải tổ chức để loại nhau. Kết quả các kỳ thi phải có đủ độ tin cậy và độ phân hóa; phản ánh thực chất chất lượng dạy học, giáo dục trong toàn ngành.
Ngành Giáo dục cần nhìn lại từng công việc giảng dạy, kiểm tra, đánh giá, quản lý hằng ngày; nhận diện những việc chưa được thực hiện đúng thực chất, những biểu hiện còn dễ dãi, xuề xòa hoặc chưa nghiêm túc trong chấp hành kỷ cương. Từ việc kiểm tra bài tập của học sinh đến công tác báo cáo kết quả đều phải bảo đảm thực chất, trung thực. Đây không phải vấn đề mới, cũng không thể giải quyết triệt để chỉ trong một năm học, nhưng toàn ngành phải kiên trì thực hiện, bắt đầu từ những việc cụ thể và nhỏ nhất; để sớm triệt tiêu “căn bệnh” thành tích và thiếu trung thực đã nhức nhối bấy lâu nay.
