UBND xã Nông Sơn (TP Đà Nẵng): Xem xét lắp hệ thống camera chống nạn trộm cát trên sông Thu Bồn

Trộm cát lộng hành

Theo phản ánh của người dân, thường bắt đầu từ khoảng 19h - 20h mỗi tối, các loại ghe nổ máy chạy ra giữa sông để hút cát. Đến khoảng 22h, một nhóm khác xuống bãi, dùng xẻng xúc cát vào thùng, đưa lên xe lôi hoặc xe máy kéo lên bờ. “Trung bình mỗi lượt xe máy chở 4 thùng cát, 7 - 8 người làm một vòng như vậy là đủ 1m3 cát”, nhân chứng này nói.

Sau khi khai thác, cát thường được đưa về các bãi tập kết phía sau miếu Bà Thu Bồn, sau đó dùng máy xúc đưa lên xe tải vận chuyển đến bán tại các bãi vật liệu xây dựng trên địa bàn hoặc những điểm tiêu thụ khác ở Quế Sơn. Các đối tượng còn dựng một số bãi tập kết tạm, thường hoạt động vài ngày rồi chuyển sang vị trí khác.

Theo ghi nhận thực tế của PV PLVN, tại bãi sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, có nhiều dấu vết nghi liên quan đến hoạt động khai thác cát trái phép. Trên nền cát, nhiều vết bánh xe in hằn, kéo dài từ bãi sông lên các lối mòn dẫn vào khu dân cư. Bờ sông bị đào xới nham nhở, tạo thành những hố sâu, lớp cát mới còn tơi xốp, dấu tích được cho là còn lại sau một đêm “cát tặc” hoạt động. Một số đường mòn khác được cơi nới, tạo mặt bằng để việc vận chuyển cát từ dưới sông lên bờ thuận tiện.

Một địa điểm được dùng làm bãi tập kết cát. (Ảnh trong bài: C.Huy)

Tình trạng trộm cát không chỉ thất thoát tài nguyên nhà nước, mà cò ảnh hưởng đến đời sống người dân. Đêm xuống, tiếng máy ghe hút cát hoạt động ồn ào. Việc khai thác cát trộm còn làm thay đổi dòng chảy, gây sạt lở, nhà cửa ven sông đổ sập. Tại các buổi tiếp xúc cử tri, họp dân, liên tục có những phản ánh đến lực lượng chức năng.

“Thế khó” của địa phương

Về vấn đề trên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn xác nhận tình trạng trộm cát trên sông Thu Bồn đã tồn tại nhiều năm và liên tục được người dân phản ánh; là thực trạng nhức nhối cần phải giải quyết.

Theo ông Phong, việc quản lý, xử lý các trường hợp khai thác cát lậu gặp nhiều khó khăn do khu vực khai thác nằm giáp ranh xã Thu Bồn, các đối tượng hoạt động về đêm và trên sông, trong khi công an xã lại không có thẩm quyền xử lý trên đường thủy nội địa.

Các đối tượng thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh phía bên kia sông hoặc dùng xe máy đã qua “độ chế” xuống lòng sông xúc cát, vận chuyển lên bờ tập kết rồi chở đi tiêu thụ. Khi lực lượng địa phương tiếp cận, ghe sẽ nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý. Với cát vận chuyển bằng xe tải trên đường bộ, công an xã cũng chỉ có thể xử lý khi phương tiện dừng lại; nếu xe đang di chuyển thì việc dừng xe thuộc thẩm quyền cảnh sát giao thông.

Chủ tịch UBND xã khẳng định, không có chuyện địa phương bao che hay tiếp tay cho hoạt động này. “Quy định hiện nay rất ngặt nghèo, xã chỉ có thể đẩy đuổi chứ không thể bắt trên sông. Bản thân tôi thường xuyên nhận được điện thoại của người dân phản ánh tình trạng trộm cát. Việc xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là cảnh sát giao thông đường thủy”, ông Phong nói.

Liên quan phản ánh về bãi tập kết cát lậu phía sau miếu Bà Thu Bồn, ông Phong cho rằng cần kiểm tra lại nguồn gốc cát tại khu vực này. Bởi tại đây đang thi công tuyến đường kết nối xã Nông Sơn và xã Thu Bồn nên cần xác định rõ cát được đưa đến để phục vụ thi công hay được khai thác trái phép.

Để xử lý dứt điểm, xã Nông Sơn đã kiến nghị quy hoạch 3 bãi có thể khai thác cát hợp pháp trên sông Thu Bồn gồm khu vực gần cầu Nông Sơn, bãi Bình, khu vực gần cầu Khe Le. Nếu được phê duyệt và tổ chức đấu giá khai thác, việc quản lý tài nguyên sẽ thuận lợi hơn.

Cái khó của việc này nằm ở khâu đánh giá trữ lượng cát. Đây là khu vực thượng nguồn sông Thu Bồn, dòng nước thường xuyên chảy mạnh và biến động lớn theo mùa mưa lũ. Chỉ sau một trận mưa lớn, trữ lượng cát có thể thay đổi đáng kể nên việc xác định trữ lượng khai thác thường có sai số lớn. “Tài nguyên cát thì có đó, nhưng chưa khai thác được hợp pháp, vừa không có nguồn thu, vừa bị trộm cắp”, ông Phong nói.

Ông Phong cho hay, địa phương đang khảo sát việc lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các tuyến đường dẫn từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện và ngăn chặn hoạt động khai thác, vận chuyển cát trái phép.