AI trở thành "đích ngắm" mới của tội phạm mạng

Chủ quyền dữ liệu, thách thức lớn trong kỷ nguyên AI

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt cho phát triển đất nước, vấn đề bảo đảm an ninh mạng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Sáng 7/4 tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp cùng Check Point Software Technologies tổ chức hội thảo chuyên đề “Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số”.

Tại Việt Nam, hành lang pháp lý về an ninh mạng và AI đang từng bước được hoàn thiện với Luật An ninh mạng, cùng Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2030 và nhiều định hướng quản lý mới.

Các chính sách này nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ vòng đời công nghệ, đặc biệt khi AI đang dần trở thành một phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho rằng việc AI tham gia sâu vào các hoạt động vận hành, từ xử lý dữ liệu đến hỗ trợ ra quyết định, đang khiến hệ thống công nghệ trở nên liên thông và phức tạp hơn.

Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng quốc gia

Theo ông Phạm Tiến Dũng, điều này đồng nghĩa với việc các điểm yếu bảo mật không còn chỉ nằm ở những “lớp ngoài” truyền thống, mà có thể xuất hiện ngay trong chính lõi hệ thống, nơi dữ liệu, thuật toán và hạ tầng tính toán giao thoa. Khi AI trở thành một phần của các quy trình vận hành quan trọng, nếu không có các cơ chế kiểm soát và bảo vệ phù hợp, rủi ro an ninh mạng có thể lan rộng với quy mô lớn hơn và tốc độ nhanh hơn.

Chia sẻ tại hội thảo, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhận định, từ góc độ bảo đảm an ninh quốc gia, sự phát triển nhanh chóng của AI đang đặt ra nhiều thách thức chiến lược.

Theo Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, thách thức đầu tiên là vấn đề bảo vệ chủ quyền dữ liệu trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành tài sản chiến lược của quốc gia và doanh nghiệp. Khi các hệ thống AI phụ thuộc vào khối lượng dữ liệu khổng lồ, việc kiểm soát dòng chảy dữ liệu, nơi lưu trữ và cách thức khai thác dữ liệu trở thành vấn đề then chốt.

Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao thông tin về việc sử dụng AI trong tấn công mạng

Thách thức thứ hai là nguy cơ phụ thuộc vào các nền tảng và công nghệ nước ngoài, đặc biệt khi năng lực tự chủ về AI của nhiều quốc gia vẫn đang trong quá trình phát triển. Điều này không chỉ liên quan đến yếu tố công nghệ mà còn gắn với các vấn đề về an ninh, kinh tế và chủ quyền số.

Thách thức thứ ba là yêu cầu bảo vệ chính các hệ thống AI, vốn đang trở thành mục tiêu tấn công mới của tội phạm mạng. Các mô hình AI có thể bị khai thác thông qua những hình thức tấn công mới như thao túng dữ liệu huấn luyện, tấn công chèn lệnh hay khai thác lỗ hổng trong quá trình vận hành.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: “AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai”.

AI thay đổi bức tranh đổi mới sáng tạo và rủi ro mạng

Tại hội thảo, Check Point Software Technologies tham gia với vai trò đối tác chuyên môn, chia sẻ góc nhìn quốc tế về an ninh mạng trong kỷ nguyên AI. Bà Ruma Balasubramanian, Chủ tịch khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản của Check Point Software Technologies cho biết, AI đang tái định hình cả hoạt động đổi mới sáng tạo trong kinh doanh lẫn bức tranh rủi ro an ninh mạng trên toàn cầu.

Bà Ruma Balasubramanian, Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản

Theo bà Ruma Balasubramanian, phương pháp bảo mật AI của Check Point tập trung vào ba yếu tố cốt lõi gồm hiển thị, quản trị và phòng ngừa trên toàn bộ hệ sinh thái AI. Với các doanh nghiệp đang quan tâm đến việc xây dựng hạ tầng AI riêng nhằm đáp ứng yêu cầu về chủ quyền dữ liệu, Check Point đề xuất cách tiếp cận thông qua mô hình “AI Factory Security Blueprint”, một kiến trúc tham chiếu giúp kiểm soát rủi ro xuyên suốt từ hạ tầng GPU cho đến các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

Bên cạnh đó, đơn vị này cũng giới thiệu nền tảng “AI Defense Plane”, giải pháp bảo mật toàn diện dành cho các ứng dụng và hạ tầng AI, với khả năng phòng thủ đa lớp trước nhiều loại rủi ro mới nổi như tấn công chèn lệnh (prompt injection), rò rỉ dữ liệu hay các hành vi độc hại từ các AI agents ( nhân viên số tự động). Theo các chuyên gia, những công cụ này có thể hỗ trợ doanh nghiệp triển khai và vận hành hệ thống AI một cách an toàn, đồng thời đáp ứng yêu cầu tuân thủ trong môi trường số ngày càng phức tạp.

`Thông qua hội thảo, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia kỳ vọng góp phần nâng cao nhận thức chung về tác động của AI đối với an ninh mạng, đồng thời thúc đẩy kết nối giữa cộng đồng chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong việc chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và giải pháp công nghệ.

Sự kiện cũng hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực nguồn nhân lực an toàn thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI trong thực tiễn, phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà Nghị quyết 57-NQ/TW đã đặt ra.

Trong dài hạn, khi AI tiếp tục mở rộng vai trò trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế, an ninh mạng sẽ không còn chỉ là yếu tố hỗ trợ mà trở thành nền tảng cốt lõi của hệ sinh thái số. Việc chuyển từ tư duy “phòng vệ” sang “bảo mật tích hợp”, ngay từ khâu thiết kế và phát triển công nghệ, được xem là điều kiện tiên quyết để vừa khai thác hiệu quả tiềm năng của AI, vừa kiểm soát các rủi ro trong môi trường số ngày càng phức tạp.