Bộ Khoa học và Công nghệ: Nâng cao năng lực thông tin liên lạc trong bối cảnh thiên tai phức tạp

Trả lời câu hỏi về tình trạng “mất sóng, trắng sóng, lõm sóng” trong các trận lũ lớn vừa qua, ông Nguyễn Anh Cương, Cục phó Cục Viễn thông cho biết, thời gian qua, Bộ KH&CN cũng như Cục Viễn thông đã chủ động tham mưu ban hành nhiều quy trình, tiêu chí liên quan phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, cùng các cơ chế phối hợp với DN viễn thông.

Sau bão Yagi cuối năm 2024, Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ KH&CN) đã ban hành bộ tiêu chí xác định yêu cầu với công trình viễn thông nhằm bảo đảm khả năng ứng phó trước thiên tai, thảm họa. Những quy định này tiếp tục được cụ thể hóa tại Thông tư 14 ban hành năm 2025, quy định rõ quyền, trách nhiệm của các bên, cùng cơ chế phối hợp giữa DN viễn thông và cơ quan quản lý.

Trong các đợt bão lũ gần đây, DN viễn thông đã kích hoạt loạt biện pháp dự phòng như: Roaming giữa các mạng để duy trì liên lạc; chủ động nhắn tin cảnh báo theo yêu cầu của cơ quan quản lý; triển khai phương án ứng phó sự cố theo kịch bản đã xây dựng. Nhờ vậy, mạng lưới tại hầu hết các khu vực bị ảnh hưởng được khôi phục chỉ trong 1 - 3 ngày, không xảy ra tình trạng gián đoạn kéo dài.

Bên cạnh đó, các DN viễn thông còn mở cửa trụ sở, nhà trạm có máy phát điện để người dân vào sạc điện thoại; đưa xe trạm BTS lưu động, máy phát dự phòng đến các điểm sơ tán nhằm hỗ trợ kết nối thông tin trong giai đoạn khẩn cấp.

“Chúng tôi luôn cố gắng xây dựng kịch bản và quy định điều hành để giảm thiểu tối đa ảnh hưởng của thiên tai đối với TTLL”, đại diện Cục Viễn thông nhấn mạnh.

Trả lời câu hỏi về tiến độ cấp phép dịch vụ Starlink tại Việt Nam, đại diện Cục Viễn thông cho biết, hồ sơ của Starlink đã đi đến những bước cuối cùng. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Cục đã lấy ý kiến các Bộ, ngành liên quan, bao gồm Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Một số nội dung cần làm rõ đã được gửi lại cho Starlink và dự kiến DN sẽ nộp lại hồ sơ xin cấp phép trong tuần này. Cục Viễn thông cho biết sẽ cố gắng thẩm định và cấp phép trong thời gian sớm nhất.

Lãnh đạo Cục Viễn thông cho biết thêm, do có phạm vi phủ sóng rộng, các dịch vụ internet vệ tinh như Starlink có thể đóng vai trò bổ trợ cho các dịch vụ viễn thông cố định, di động mặt đất của các nhà mạng trong nước, nhất là các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; đặc biệt trong điều kiện thiên tai, thảm họa khi hạ tầng viễn thông mặt đất bị ảnh hưởng.

Quan trọng hơn, đây có thể là kênh bổ trợ hữu hiệu để dự phòng truyền dẫn kết nối giữa các trạm BTS phục vụ ứng cứu, khôi phục thông tin liên lạc giữa bão lũ.

Liên quan đề xuất hỗ trợ bản đồ cứu hộ - cứu nạn do các nhóm sinh viên, tình nguyện viên phát triển trong mùa lũ, Cục Viễn thông ghi nhận tinh thần sáng tạo, chủ động của cộng đồng. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực thuộc hệ thống quản lý chuyên ngành của Bộ NN&MT. Cục Viễn thông cho biết sẵn sàng phối hợp, kết nối các DN và nhóm sáng kiến với cơ quan quản lý để xem xét khả năng đưa các nền tảng này vào ứng dụng thực tế.

Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương lưu ý một số điểm. Theo ông Phương, dù việc xây dựng bản đồ thông tin lũ lụt thuộc chức năng của Bộ, ngành khác, Cục Viễn thông vẫn cần chỉ đạo DN viễn thông chủ động phối hợp khi cần thiết.

Trong đó, phải đặc biệt tránh tình trạng bản đồ không chính xác, sai lệch bị lan truyền, gây nguy hiểm và tác động tiêu cực đến chỉ đạo điều hành, cứu hộ, cứu nạn, nhất là khi người dân dựa vào các thông tin này để tự ứng phó.

Cục Viễn thông cần làm việc với các DN để nghiên cứu khả năng kết nối, chia sẻ hoặc xác thực dữ liệu với Bộ NN&MT cùng các cơ quan liên quan, nhằm góp phần bảo đảm an toàn cho công tác cứu hộ và hỗ trợ người dân trong thiên tai.

Thứ trưởng khẳng định Bộ KH&CN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, DN viễn thông nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó thiên tai, bảo đảm TTLL thông suốt và bảo vệ an toàn cho người dân.