Thứ năm 30/07/2026 02:06
Email: [email protected]
Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn (xã Thu Bồn, TP Đà Nẵng) vừa chính thức công bố kết quả nghiên cứu, khai quật khảo cổ học kiến trúc tuyến đường dẫn từ tháp K vào khu đền tháp trung tâm thánh địa Mỹ Sơn. Đây là kết quả của quá trình phối hợp chặt chẽ giữa Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn và Viện Khảo cổ học (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), được triển khai bài bản, có hệ thống trong nhiều năm.
 |
| Diện mạo “con đường thiêng” độc nhất dẫn vào thánh địa Mỹ Sơn. |
Công tác thăm dò khảo cổ đối với tuyến kiến trúc đặc biệt này được tiến hành lần đầu vào tháng 6/2023. Đến tháng 3/2024, đợt khai quật chính thức thứ nhất được triển khai trên diện tích 220m². Sang năm 2025, phạm vi nghiên cứu tiếp tục được mở rộng, với tổng diện tích khai quật lên tới 770m², nhằm làm rõ hơn cấu trúc, quy mô, chức năng cũng như vai trò của con đường trong tổng thể không gian thánh địa Mỹ Sơn.
Kết quả khai quật cho thấy, các nhà khoa học đã phát lộ một đoạn đường dẫn phía đông tháp K dài khoảng 75m, chạy theo hướng đông - tây, nhưng lệch về phía bắc khoảng 45 độ. Như vậy, tính từ chân tháp K đến thời điểm hiện tại, tổng chiều dài con đường đã được làm rõ là 132m.
Mặt cắt ngang của con đường có bề rộng khoảng 9m, trong đó lòng đường rộng 7,9m; bề mặt được xử lý bằng cát sỏi và gạch vụn, đầm nện chặt, với độ dày từ 0,15 - 0,2m, cho thấy kỹ thuật xây dựng khá công phu của cư dân Champa cổ.
 |
| “Con đường thiêng” được đánh giá là phát hiện khảo cổ học quan trọng bậc nhất tại Việt Nam trong thời hiện đại. |
Đáng chú ý, hai bên tuyến đường là hệ thống tường bao được xây bằng gạch, móng tường được gia cố bằng lớp sỏi cuội kết hợp bột gạch, bảo đảm độ bền vững.
Qua khai quật, các nhà khảo cổ đã xác định được 4 vị trí cửa cổng trên tường bao phía nam. Tại các vị trí này còn lưu lại dấu tích thanh đà cửa bằng đá, với các lỗ mộng vuông dùng để dựng trụ đá và lỗ mộng tròn dành cho trụ xoay của cánh cửa, những chi tiết kiến trúc có giá trị cao trong việc nhận diện công năng và tính chất nghi lễ của con đường.
Theo đánh giá của các chuyên gia, những phát hiện từ đợt khai quật năm 2025 đã cung cấp hệ thống chứng cứ khoa học quan trọng, đủ cơ sở để khẳng định đây chính là “con đường thiêng” - tuyến đường hành lễ dẫn thần linh, vua chúa và các tăng lữ Bà la môn giáo tiến vào không gian linh thiêng bậc nhất của vương quốc Champa. Con đường này được xác định tồn tại vào khoảng thế kỷ XI - XII, giai đoạn phát triển rực rỡ của thánh địa Mỹ Sơn.
Các nghiên cứu so sánh bước đầu cho thấy “con đường thiêng” tại Mỹ Sơn là công trình duy nhất trong hệ thống di tích Champa.
Từ phát hiện này, vai trò trung tâm tôn giáo của Mỹ Sơn trong suốt tiến trình lịch sử Champa tiếp tục được củng cố. Không gian thiêng của thánh địa được hình dung là một chỉnh thể có sự mở rộng hoặc thu hẹp theo từng thời kỳ, gắn với các triều đại khác nhau, thay vì chỉ là những cụm tháp rời rạc như cách hiểu trước đây.
Đặc biệt, các nghiên cứu so sánh bước đầu cho thấy con đường thiêng tại Mỹ Sơn là hiện tượng gần như duy nhất trong hệ thống di tích Champa đã được biết đến. Trong khi phần lớn các di tích Champa khác thường có trục đường đi thẳng từ bên ngoài vào đền tháp trung tâm, thì con đường tại Mỹ Sơn lại dẫn vào một quần thể di tích rộng lớn, phản ánh tư duy kiến trúc, tổ chức không gian và nghi lễ hết sức đặc biệt của người Chăm cổ.
 |
| Dấu tích các cửa, cổng trên tường phía đông đường dẫn. |
PGS-TS Ngô Văn Doanh - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nhận định, kể từ khi người Pháp phát hiện thánh địa Mỹ Sơn vào cuối thế kỷ XIX, việc phát lộ con đường thiêng dẫn vào khu đền tháp trung tâm có thể xem là “sự kiện khảo cổ học lớn nhất tại Việt Nam trong thời hiện đại”.
Theo ông Doanh, giá trị độc đáo của con đường không chỉ nằm ở loại hình kiến trúc mà còn ở vị trí và chức năng dẫn lối vào các khu đền tháp, những yếu tố trước đây chưa từng được nhận diện một cách rõ ràng.
 |
| Hệ thống con đường cổ nằm cạnh một con suối cạn trong khu di tích Mỹ Sơn. |
Liên quan đến định hướng thời gian tới, ông Nguyễn Công Khiết - Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Khảo cổ học xây dựng chương trình nghiên cứu tổng thể nhằm làm rõ toàn bộ quy mô, cấu trúc và diện mạo của con đường trong bối cảnh không gian chung của thánh địa Mỹ Sơn.
 |
| Việc phát hiện con đường cổ này là tư liệu quý giá để xây dựng một chỉnh thể về khu đền tháp Mỹ Sơn. |
Song song với đó là công tác tu bổ, bảo quản, từng bước phát huy giá trị di sản, hướng tới việc tổ chức cho du khách tham quan theo đúng “con đường di sản” mà người Chăm xưa đã kiến tạo, góp phần nâng cao giá trị khoa học, văn hóa và pháp lý của Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Quảng cáo rầm rộ, tung hô là "hàng chính hãng", " hàng chất lượng cao" , thương hiệu mũ bảo hiểm Masontex đã tạo nên một “ma trận” bủa vây người tiêu dùng trên các sàn thương mại điện tử. Thế nhưng, đằng sau những lời "quảng cáo có cánh" là hàng nghìn chiếc mũ bảo hiểm Mansontex không rõ nguồn gốc, xuất xứ và có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người tiêu dùng.
Nhóm PV
(PLM) - Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cùng đoàn công tác đã đến tỉnh Quảng Trị dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại nhiều di tích lịch sử, nghĩa trang quốc gia. Chuỗi hoạt động thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời góp phần lan tỏa truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc.
(PLM) - Vừa qua, tại trụ sở văn phòng đại diện Tp.HCM, Báo Pháp Luật Việt Nam phối hợp cùng CLB Doanh Nhân và Pháp Luật tổ chức Lễ công bố Chương trình Carvan Tuyên truyền phổ biến pháp luật về ATGT học đường, thiện nguyện - kết nối giao thương lần 4, diễn ra từ ngày 18 đến ngày 20 tháng 9, năm 2026 tại xã Tuy Đức - tỉnh Lâm Đồng, với chủ đề: "Vững tay lái – Sáng đường biên".
(PLM) - Ra đời từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân vào ngày 28/7/1929, trải qua hành trình 97 năm đồng hành cùng những thăng trầm của lịch sử dân tộc, Công đoàn Việt Nam luôn kiên định với một sứ mệnh thiêng liêng: đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động. Viết tiếp trang sử vẻ vang ấy, các cấp công đoàn cơ sở hôm nay vẫn đang không ngừng đổi mới, hiện thực hóa sứ mệnh bằng những phong trào thi đua thiết thực và nhân văn.
(PLM) - Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những mất mát, hy sinh của các thế hệ đi trước vẫn luôn là dấu ấn không thể phai mờ trong ký ức dân tộc. Đằng sau nền độc lập, hòa bình hôm nay là máu xương của những người con đã ngã xuống và những giọt nước mắt âm thầm của các Mẹ Việt Nam anh hùng. Những câu chuyện ấy không chỉ nằm lại ở quá khứ mà còn là lời nhắc nhở, là động lực, là gương soi để thế hệ hôm nay dựng xây Tổ quốc.
(PLM) - Tháng 7 về, trong không khí tri ân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), hành trình tìm về những vùng quê cách mạng ở Thanh Hóa để thăm các Mẹ Việt Nam anh hùng khiến người ta không khỏi nghẹn lòng. Ở đó, có những người mẹ đã dành trọn tuổi xuân, dành cả những người thân yêu nhất cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Sau những năm tháng chiến tranh đi qua, nỗi đau mất chồng, mất con vẫn lặng lẽ nằm lại trong ánh mắt, trong từng câu chuyện kể của các mẹ.
(PLM) - Chiều 24/7, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Xương, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Quảng Ninh (tỉnh Thanh Hóa) tổ chức Lễ cầu siêu, dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Hoạt động nhằm tri ân những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời khơi dậy tinh thần yêu nước của các thế hệ hôm nay.
(PLM) - Vừa qua, Báo Pháp luật Việt Nam nhận được thông tin phản ánh của người dân trên địa bàn xã Bình Minh, Hà Nội về việc tại đây tồn tại một số nhà xưởng cho thuê làm kho chứa hàng hóa, nhưng không đủ điều kiện, chưa được cấp giấy phép đảm bảo phòng cháy chữa cháy, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ cho khu vực. Theo thông tin nắm được khu đất trên được nhà nước cấp GCNQSDĐ cho công ty NTL với mục đích sử dụng đất “thực hiện dự án sản xuất vật liệu xây dựng”, thời hạn sử dụng đến năm 2058. Tuy nhiên thực tế hiện nay công ty đang cho xây dựng các khu nhà xưởng để khai thác việc cho thuê chứa hàng hóa. Vậy câu hỏi đặt ra công ty NTH đã thực hiện đúng mục đích sử dụng đất do nhà nước cấp phép hay chưa?
(PLM) - Sau khi Báo Pháp luật Việt Nam phản ánh những băn khoăn của người dân về quá trình tu bổ, tôn tạo chùa Trung Kính Thượng. Tại buổi làm việc, Ban Quản lý dự án phường Yên Hòa, TP Hà Nội cho biết đã nhiều lần tổ chức lấy ý kiến với trụ trì và các bên liên quan lắng nghe, tiếp thu những ý kiến góp ý. Theo đó, với những kiến nghị có cơ sở, phù hợp với yêu cầu bảo tồn di tích, đơn vị đã tiếp thu và nghiên cứu điều chỉnh.
(PLM) - Bệnh viện Phổi Trung ương vừa ghép phổi thành công cho nam bệnh nhân 59 tuổi, đánh dấu ca ghép thứ 15 và bước tiến mới khi phổi hiến được hồi sức, bảo tồn, vận chuyển an toàn từ TP.HCM ra Hà Nội.
