Đại hội XIV của Đảng: Khẳng định quyết tâm đưa đất nước tiến nhanh, vững bước tới mục tiêu 2030 và 2045

- Ông có bình luận gì về những điểm mới trong dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng? Đâu là những điểm khác biệt so với nhiệm kỳ khoá XIII?

TS. Trần Văn Khải: Có thể nói, những điểm mới trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV và điểm khác biệt so với nhiệm kỳ khóa XIII được thể hiện thông qua những điểm sau đây:

Điểm mới thứ nhất là chủ đề Đại hội mới, khẳng định khát vọng. Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV nêu chủ đề Đại hội nhấn mạnh “tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình”, khác với chủ đề Đại hội XIII chủ yếu về xây dựng Đảng. Chủ đề mới này khẳng định quyết tâm đưa đất nước tiến nhanh, vững bước tới mục tiêu 2030 và 2045.

Thứ hai, đổi mới Văn kiện, hành động ngay. Lần đầu tiên, Báo cáo chính trị tích hợp 3 Báo cáo (chính trị, kinh tế - xã hội, tổng kết xây dựng Đảng) thành một và bổ sung Chương trình hành động ngay trong Văn kiện. Cách làm này khắc phục tình trạng chờ sau Đại hội, tạo chủ động, quyết liệt triển khai Nghị quyết từ đầu nhiệm kỳ.

Thứ ba, mô hình phát triển đột phá. Dự thảo Văn kiện đề ra mô hình mới ưu tiên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính; xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, phù hợp tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW (2025) của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Thứ tư, phát triển toàn diện, tự cường. Lần đầu, bảo vệ môi trường được đặt ngang với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, thay vì trước chỉ coi môi trường là hệ quả. Đối ngoại, hội nhập cũng được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên ngang với quốc phòng – an ninh. Về quốc phòng, Dự thảo Văn kiện trình Đại hội nhấn mạnh yêu cầu tự chủ, tự lực, tự cường và lần đầu sử dụng khái niệm "đột phá phát triển", thay vì trước chỉ đề cập "hiện đại, lưỡng dụng".

- Trước khi Đại hội Đảng lần thứ XIV được khai mạc, Tiểu ban Văn kiện đã công bố báo cáo về những điểm mới, quan trọng trong dự thảo các Văn kiện. Theo ông, việc này có ý nghĩa như thế nào, đặc biệt trong việc lấy ý kiến Nhân dân, các ban, Bộ, ngành?

TS. Trần Văn Khải: Việc Tiểu ban Văn kiện công bố báo cáo về những điểm mới, quan trọng trong các dự thảo Văn kiện có ý nghĩa hết sức quan trọng. Có thể nêu cụ thể một số điểm như sau:

Một là, công khai, định hướng dư luận. Việc công bố báo cáo giúp thông tin công khai, minh bạch về những điểm mới, định hướng dư luận và thống nhất nhận thức sớm. Điều này củng cố niềm tin, tránh nhiễu thông tin, góp phần tạo đồng thuận xã hội.

Hai là, tài liệu chuẩn cho thảo luận, góp ý. Báo cáo là tài liệu tham khảo chính thống giúp cán bộ, đảng viên, Nhân dân hiểu rõ tinh thần dự thảo Văn kiện, từ đó góp ý sát thực, hiệu quả. Nhờ có định hướng này, ý kiến đóng góp tập trung vào những vấn đề cốt lõi, nâng cao chất lượng phản biện và hoàn thiện Văn kiện.

Ba là, phát huy dân chủ và trí tuệ toàn dân. Việc công bố rộng rãi thể hiện tinh thần dân chủ, cầu thị, huy động trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân. Nhân dân cùng các cơ quan, ban, ngành có cơ sở để tham gia ý kiến chủ động, gửi gắm tâm tư, nguyện vọng vào văn kiện, qua đó tăng cường sự gắn bó, đồng thuận với đường lối của Đảng.

Bốn là, thúc đẩy thống nhất và hành động. Khi các cấp, các ngành đều nắm vững điểm mới, một nhận thức chung về mục tiêu, định hướng hình thành. Điều này tạo thuận lợi để ngay sau Đại hội, cả hệ thống chính trị nhanh chóng vào cuộc thực hiện Nghị quyết, giảm độ trễ trong triển khai các chủ trương lớn.

- Văn kiện trình Đại hội XIV tiếp tục coi nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là một trong ba khâu đột phá. Ông có bình luận gì về nội dung này? Theo ông, sự khác biệt trong nâng cao chất lượng nhân lực ở bối cảnh hiện nay có khác gì so với nhiệm kỳ Đại hội XIII?

TS. Trần Văn Khải: Dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV tiếp tục coi nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là một trong ba khâu đột phá và có nhiều điểm khác biệt so với nhiệm kỳ XIII.

Trước hết, có thể thấy rõ quan điểm nhất quán con người là trung tâm. Đảng ta luôn coi con người là trung tâm của chiến lược phát triển (Cương lĩnh 2011). Việc tiếp tục xác định nâng cao chất lượng nhân lực là một đột phá chiến lược khẳng định nguồn nhân lực chất lượng cao vừa là động lực, vừa là mục tiêu của phát triển đất nước bền vững.

Đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên số, dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV nhấn mạnh phát triển nhân lực gắn với yêu cầu cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo. Văn kiện mới chú trọng hiện đại hóa giáo dục, đào tạo nhân tài số, bảo đảm nguồn nhân lực có kỹ năng số, sáng tạo, thích ứng nhanh với công nghệ mới. Đây là bước tiến so với khóa XIII, phù hợp tính cấp bách của chuyển đổi số hiện nay.

So sánh nhiệm kỳ XIII và yêu cầu mới, có thể thấy, Đại hội XIII coi nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định để phát triển khoa học – công nghệ và tăng trưởng bền vững. Tuy đạt một số kết quả bước đầu, chất lượng nhân lực vẫn chưa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa. Dự thảo XIV đề ra giải pháp quyết liệt hơn, như tích hợp Chương trình hành động để nâng cao nhân lực ngay từ đầu nhiệm kỳ, khắc phục những hạn chế trước đây.

Để thực thi hiệu quả đột phá nhân lực, tôi cho rằng cần đổi mới giáo dục gắn với nhu cầu thị trường; đồng thời trọng dụng nhân tài, thu hút chuyên gia giỏi, kiều bào. Phải bảo đảm chính sách nhân lực được thực thi hiệu quả, tháo gỡ điểm nghẽn, tăng cường liên kết doanh nghiệp - nhà trường, cải thiện đãi ngộ để nhân tài an tâm cống hiến. Khi đó, đột phá nhân lực mới tạo chuyển biến mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam thành nước phát triển vào năm 2045.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!