Trong số hàng trăm cổ vật đang được lưu giữ ở Bảo tàng Phú Yên, ngoài bộ kèn đá đực - cái độc nhất vô nhị trên thế giới, còn có bộ đàn đá Tuy An từng gây chấn động trong giới khảo cổ học và những chuyên gia nghiên cứu âm nhạc trong nước.
Được biết, bộ đàn đá Tuy An được nông dân Huỳnh Ngọc Hồng phát hiện năm 1990 ở vùng núi Hòn Một (xã An Nghiệp, huyện Tuy An). Tám thanh trong bộ đàn đá Tuy An có độ dài từ 30-59cm (6 thanh có độ dài từ 40cm trở lên); đầu rộng (đầu lớn) từ 10,5-6,5cm; nặng từ 2,3-14kg, được làm từ đá riolit pocfia.
Theo tài liệu khoa học, cổ vật đàn đá Tuy An có niên đại cách ngày nay khoảng 2.500 – 3.000 năm, do chính người tại đây chế tác. Đặc biệt, đàn đá Tuy An có tính vượt trội so với các đàn đá khác về âm sắc vì đàn đá Tuy An còn đủ bộ, nguyên vẹn và có thang âm hoàn chỉnh nhất.
Ông Nguyễn Hữu An, GĐ Bảo tàng Phú Yên cho biết: Đây là một bộ đàn đá cổ có niên đại khoảng thế kỷ V Trước Công nguyên. Các thanh của bộ đàn đá gồm có 8 thanh và 8 thăng âm khác nhau, được giới nghiên cứu đánh giá là bộ đàn đá có thăng âm hoàn chỉnh nhất trong những bộ đàn đá được phát hiện. Sắp xếp theo thứ tự, khi gõ sẽ tạo thành bộ âm thanh hoàn chỉnh, có thể hoà tấu với một số nhạc cụ khác như là kèn đá và một số nhạc cụ hiện đại.
"Trước đây, sở có chỉ đạo cho bảo tàng tỉnh lập hồ sơ công nhận là bảo vật quốc gia. Hồ sơ được lập năm 2014, nhưng khi được thẩm định, các chuyên gia của Bộ thẩm định và có yêu cầu chứng minh về tiêu chí chủ thể văn hoá của bộ đàn đá. Tuy nhiên, đây còn là một vướng mắc lớn trong nghiên cứu. Do thiếu tiêu chí này nên bộ đàn đá chưa được công nhận là bảo vật quốc gia thì trong thời gian tới cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu để làm rõ tiêu chí này”. Ông Nguyễn Hữu An chia sẻ thêm.
Theo ghi nhận của phóng viên tại Di tích quốc gia đặc biệt Gành Đá Đĩa, từ ngoài cổng vào, du khách đã bắt đầu nghe văng vẳng tiếng đàn đá đang hòa tấu ở nhiều thể loại nhạc khác nhau. Những bài hát truyền thống cách mạng như: Cô gái vót chông, Tiếng đàn Ta lư, Cô gái Pako, Bài ca nữ tự vệ Sài Gòn, Mùa xuân trên TP Hồ Chí Minh… hay những bài hát về quê hương Phú Yên được các cô gái biểu diễn một cách thuần thục. Tiếng đàn đá lúc trầm bổng, lúc réo rắt hòa cùng âm thanh hiện đại khiến người nghe thích thú đến mê mẩn.
Được biết, không chỉ được biểu diễn ở Gành Đá Dĩa, hiện nay đàn đá còn được biểu diễn tại di tích quốc gia đặc biệt Tháp Nhạn (thành phố Tuy Hòa). Hơn hết, người biểu diễn còn là các bạn trẻ có niềm đam mê với bộ môn nghệ thuật này. Đối với các bạn trẻ này, để đánh được đàn đá cơ bản chỉ cần tập luyện 1 – 2 tháng. Nhưng để biểu diễn hay và có hồn, cần đến 4-5 tháng học hỏi từ các nghệ sỹ đi trước. Ngoài ra, người biểu diễn phải có đam mê và hòa mình vào âm thanh của đàn đá.
Theo bà bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Giám đốc Sở Văn Hóa, Thể thao tỉnh Phú Yên cho biết : “Văn hóa đá Phú Yên độc đạo ở chỗ ngoài tạo ra những kiệt tác còn phát ra những thanh âm rất hay, tạo thành các nhạc cụ rất hay. Để vừa bảo tồn và phát huy, quảng bá gắn kết với du lịch, Sở đã chỉ đạo cho Nhà hát ca múa nhạc tỉnh phục chế bộ đàn đá cổ tương đồng với bộ gốc đang lưu giữ tại bảo tàng và thường xuyên lưu diễn.
Thông qua sự sáng tạo của con người, đá đã trở thành những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể trong đời sống của cộng đồng dân cư trên miền đất Phú Yên. Thanh âm thanh thoát đầy sự thu hút của loại nhạc cụ cổ kết hợp với những giai điệu hiện đại đã mang lại những cảm xúc đặc biệt trong lòng du khách. Giá trị văn hóa của đàn đá đã được khẳng định theo thời gian. Bên cạnh những nỗ lực của cơ quan chức năng tỉnh Phú Yên để nhiều người biết đến bộ đàn đá cổ Phú Yên thì sự tìm tòi học hỏi, tham gia biểu diễn đàn đá tại các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh của các bạn trẻ cũng sẽ góp phần phát huy giá trị của đàn đá.
Được biết, hiện nay, đàn đá đang được đưa vào biểu diễn tại các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh không chỉ thu hút du khách mà còn phát huy giá trị của đàn đá Tuy An nói riêng, tỉnh Phú Yên nói chung.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Bệnh viện Phổi Trung ương vừa ghép phổi thành công cho nam bệnh nhân 59 tuổi, đánh dấu ca ghép thứ 15 và bước tiến mới khi phổi hiến được hồi sức, bảo tồn, vận chuyển an toàn từ TP.HCM ra Hà Nội.
PLM - Chiều 24-7, Công đoàn phường Giảng Võ long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 97 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2026).
(PLM) - Hướng về lễ kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, năm nay, những người làm báo Pháp luật Việt Nam lại tiếp tục hành trình tri ân hướng về miền Trung - vùng đất huyền thoại với biết bao người con ưu tú đã không tiếc thân mình, hiến dâng tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Văn Phước - Văn Hùng - Đình Hưng
( PLM) - Tai nạn đuối nước ở trẻ em luôn để lại những nỗi đau mất mát cho gia đình và cộng đồng. Do vậy, việc tăng cường các kiến thức, trang bị kỹ năng, biện pháp cơ bản để bảo vệ trẻ em phòng tránh rủi ro được các địa phương phối hợp cùng lực lượng chức năng đặc biệt quan tâm chú trọng, nhất là trong mùa mưa bão.
(PLM) - Sáng ngày 15.7, tại trụ sở Bộ Tư Pháp, Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp với Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi "Chuyện nghề Thi hành án dân sự" lần thứ II.
PLM - THADS Nghệ An kỷ niệm 80 năm truyền thống, khẳng định 10 năm liên tiếp vượt chỉ tiêu, quyết liệt thu hồi tài sản, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, chuyên nghiệp.
(PLM) - Chiều 12/7, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cùng đoàn công tác đã đến thăm, tặng quà 20 gia đình chính sách tại xã Giai Lạc, tỉnh Nghệ An nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Tham gia đoàn công tác có ông Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp; ông Nguyễn Thắng Lợi, Cục trưởng Cục Quản lý thi hành án dân sự; lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp. Về phía tỉnh Nghệ An có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh cùng đại diện Sở Tư pháp, Thi hành án dân sự tỉnh và chính quyền địa phương.
Bỏ ra số tiền hàng tỷ đồng, còn đi vay lãi thêm để mua đất và đầu tư xây dựng kinh doanh. Ông Hồ Văn Cư (trú tại xã Xuân Ái, tỉnh Lào Cai) chẳng những không được sở hữu đất, mà còn có nguy cơ mất luôn nhà xưởng. Bởi, khi ông Cư vay đủ tiền để rút giấy tờ đất từ ngân hàng về thì chỉ 1 ngày sau chủ đất và người cho ông Cư vay tiền đã thực hiện một hợp đồng chuyển nhượng khác với nhau mà ông Cư lại không hề hay biết, mỗi tháng còn đều đặn trả lãi. Nguyên nhân cũng bắt nguồn từ việc giấy tờ sau khi rút từ ngân hàng về đều được người cho ông Cư vay tiền giữ toàn bộ. Sau đó, việc cho vay tiền cũng được thực hiện thông qua bằng 02 bản hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không phải giấy “vay tiền”… trong đó ông Cư cho biết, 01 giấy là số tiền vay, còn 01 giấy đã bao gồm cả tiền lãi. Đây cũng chính là mấu chốt dẫn tới tranh chấp phức tạp, kéo dài đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
PLM - Trở lại đại công trường này vào những ngày tháng 7, phóng viên ghi nhận hàng trăm con người đang miệt mài thực hiện từng hạng mục của công trình, tạo nên dáng dấp tòa nhà đang vươn lên mạnh mẽ.
