Đề xuất mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Sáng 23/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Trình bày tờ trình dự án Luật tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa các quan điểm chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước và phù hợp với thực tiễn thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; phù hợp với thẩm quyền của QH, Chính phủ và nguyên tắc phân định thẩm quyền trong Chính phủ và của chính quyền địa phương.

Đồng thời, sửa đổi, bổ sung các quy định đảm bảo tính thống nhất, đơn giản hoá các thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, tạo cơ sở pháp lý cho cơ quan, tổ chức trong quá trình triển khai thực hiện chế độ chính sách về BHXH và tạo động lực cho đầu tư, phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Dự thảo Luật được kết cấu gồm 3 điều. Về nội dung cơ bản của Luật, dự thảo Luật sửa đổi, hoàn thiện liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; sửa đổi quy định điểm k khoản 1 Điều 2 về đối tượng người hoạt động không chuyên trách tham gia BHXH bắt buộc.

Đồng thời, sửa đổi, hoàn thiện về chế độ, chính sách BHXH. Trong đó, đáng chú ý, để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, tại dự thảo Luật bổ sung, sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 theo hướng UBTVQH quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.

Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng Nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Dự thảo Luật cũng sửa đổi quy định tại khoản 5 Điều 3 về khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật theo Tờ trình của Chính phủ.

Dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; cơ bản bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; thống nhất trong hệ thống pháp luật; không để phát sinh khoảng trống pháp lý, vướng mắc trong thi hành.

Về một số nội dung của dự thảo Luật, về đối tượng tham gia BHXH, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28.

Tuy nhiên, quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.

Do đó, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cho biết, có ý kiến băn khoăn việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật BHXH năm 2024 mới được QH thông qua.

Do đó, đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan; cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.

Qua thảo luận, UBTVQH cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung dự án Luật BHXH; đề nghị Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của UBTVQH để tiếp tục hoàn thiện dự án Luật.

Với việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, UBTVQH đề nghị đánh giá kỹ tác động, làm rõ phạm vi, khái niệm của đối tượng mở rộng; xác định ngưỡng, cơ chế thu, chi, phương thức đóng - hưởng và lộ trình đảm bảo tính khả thi.