Đề xuất mở rộng đối tượng trẻ em được nhận làm con nuôi

Theo báo cáo tại cuộc họp, kết quả tổng kết 15 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010 cho thấy còn nhiều vướng mắc, bất cập, một số quy định của Luật không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, gây khó khăn hoặc giảm hiệu quả của công tác giải quyết nuôi con nuôi cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Vì vậy, việc xây dựng dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) thay thế Luật Nuôi con nuôi năm 2010 nhằm bảo đảm việc giải quyết nuôi con nuôi được thực hiện vì lợi ích tốt nhất của trẻ em, tôn trọng các quyền cơ bản của trẻ em, trong đó có quyền được sống trong môi trường gia đình gốc khi giải quyết việc nuôi con nuôi. Đồng thời khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh và những tồn tại trong thực tiễn công tác giải quyết nuôi con nuôi do chưa có quy định pháp luật điều chỉnh hoặc đã có quy định nhưng chưa đầy đủ, chưa phù hợp…

Dự thảo Luật Nuôi con nuôi gồm 4 Chương, 33 Điều. Chính phủ đã thông qua 03 chính sách của dự thảo Luật, gồm: (1) Quy định chặt chẽ điều kiện giải quyết nuôi con nuôi nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em được nhận làm con nuôi; (2) Phát triển hoạt động công tác xã hội nhằm nâng cao chất lượng công tác giải quyết nuôi con nuôi và theo dõi tình hình phát triển của trẻ em được giải quyết cho làm con nuôi; (3) Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính gắn với tăng cường phân cấp, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tạo thuận lợi cho người dân.

Đại diện Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế cho rằng, dự thảo Luật hiện cũng đã bước đầu quy định người làm công tác xã hội tham gia hỗ trợ giải quyết nuôi con nuôi và hỗ trợ sau nuôi con nuôi. Tuy nhiên, đại diện Bộ Y tế đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung cơ chế phối hợp, cơ chế tham gia của lực lượng công tác xã hội trong toàn bộ tiến trình giải quyết nuôi con nuôi nhằm phát huy đầy đủ vai trò của lực lượng này trên thực tế.

Bên cạnh đó, đại diện Bộ Y tế cho rằng, trong quản lý hoạt động nuôi con nuôi cần chuyển mạnh từ tư duy “cấm đoán” sang tư duy quản lý, giám sát hiệu quả bằng các tiêu chí, điều kiện và cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Mục tiêu là vừa bảo đảm an toàn, minh bạch, vừa tạo điều kiện để hoạt động nuôi con nuôi diễn ra thuận lợi, phát huy tối đa giá trị nhân văn của chính sách.

Ngoài ra, đại diện Bộ Y tế cũng đề xuất nghiên cứu bổ sung quy định liên quan đến bảo mật thông tin, bảo vệ bí mật cá nhân của các chủ thể tham gia quá trình nuôi con nuôi.

Đại diện Sở Tư pháp Hà Nội cơ bản thống nhất với nhiều nội dung của dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), đồng thời đề xuất tiếp tục hoàn thiện một số quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi và phù hợp hơn với thực tiễn thi hành.

Liên quan đến Điều 15 quy định về điều kiện của người được nhận làm con nuôi, đại diện Sở Tư pháp Hà Nội cho rằng, dự thảo hiện mới tập trung vào một số nhóm như trẻ em mồ côi, trẻ em bị bỏ rơi hoặc không nơi nương tựa. Tuy nhiên, nếu đối chiếu với Khoản 1 Điều 10 của Luật Trẻ em về trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt thì phạm vi này còn hẹp hơn.

Đại diện Sở đề xuất nên mở rộng đối tượng được xem xét cho làm con nuôi đối với hầu hết trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt theo Luật Trẻ em. Theo quan điểm của đại diện Sở, việc mở rộng phạm vi sẽ bảo đảm tốt hơn quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng của trẻ em yếu thế trong xã hội.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu kết luận cuộc họp.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đề nghị đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và chất lượng các ý kiến góp ý đối với dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Các ý kiến nêu tại cuộc họp sẽ được Tổ soạn thảo nghiêm túc tiếp thu, nghiên cứu, phân tích kỹ lưỡng trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật.

Về một số nội dung cụ thể, Thứ trưởng đề nghị Tổ soạn thảo tiếp tục bám sát quy định của pháp luật về dữ liệu để xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu nuôi con nuôi đồng bộ, bảo đảm phục vụ hiệu quả cả công tác quản lý nhà nước lẫn quyền khai thác thông tin hợp pháp của người dân; nghiên cứu kỹ lưỡng quy định ưu tiên giải quyết nuôi con nuôi; rà soát các hành vi bị nghiêm cấm theo hướng bao quát đầy đủ hơn, không chỉ đối với hành vi vi phạm của các chủ thể tham gia quan hệ nuôi con nuôi mà cả hành vi vi phạm trong hoạt động thực thi công vụ. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung các hành vi liên quan đến bạo hành, ngược đãi, xâm hại sức khỏe trẻ em để bảo đảm tính đầy đủ và chặt chẽ của quy định pháp luật.

Đối với điều kiện trẻ em được nhận làm con nuôi, Thứ trưởng thống nhất theo hướng mở rộng phạm vi đối tượng nhằm bảo đảm tính bao quát, tránh bỏ sót các trường hợp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cần được chăm sóc, bảo vệ. Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng lưu ý cân nhắc kỹ các quy định về xác minh nguồn gốc trẻ bị bỏ rơi để tránh phát sinh thêm thủ tục hành chính phức tạp, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ trên thực tế.

Ngoài ra, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đã cho ý kiến về các vấn đề khác, như quy định thứ tự ưu tiên lựa chọn người nhận con nuôi; sự tham gia của người làm công tác xã hội; thẩm quyền thu hồi, hủy quyết định công nhận nuôi con nuôi; phạm vi điều chỉnh và giải thích từ ngữ…