Nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cơ sở

Giảm số đơn thư khiếu nại, tố cáo

Trình bày Báo cáo kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến QH năm 2026 tại phiên họp, Ủy viên Ủy ban Thường vụ (UBTV) QH, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của QH Lê Thị Nga cho biết, trong năm 2026, tình hình công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan của QH, Đoàn đại biểu QH giảm 1.514 lượt người về 1.392 vụ việc và 199 lượt đoàn đông người so với năm 2025; số đơn thư gửi đến các cơ quan của QH, Đoàn đại biểu QH giảm 3.390 đơn so với năm 2025.

Tuy nhiên, theo báo cáo của các cơ quan chức năng, tình hình khiếu nại, tố cáo tại một số địa phương vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ phức tạp, nhất là ở một số địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, có nhiều công trình, dự án quan trọng quốc gia được triển khai, thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; liên quan đến quản lý, sử dụng đất nông, lâm trường ở Tây Nguyên; liên quan đến khai thác tài nguyên, khoáng sản;...

Về kết quả tiếp công dân, trong kỳ báo cáo, các cơ quan của QH, Đoàn đại biểu QH đã tiếp 3.478 lượt người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về 3.081 vụ việc và có 104 lượt đoàn đông người, giảm 1.514 lượt người về 1.392 vụ việc và 199 đoàn đông người so với năm 2025.

Qua tiếp công dân, các cơ quan đã ban hành 586 văn bản chuyển đơn của công dân đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết; hướng dẫn bằng văn bản đối với 295 vụ việc; trực tiếp giải thích, thuyết phục, vận động 2.200 lượt công dân chấp hành các bản án, kết luận, quyết định giải quyết của cơ quan có thẩm quyền.

Về kết quả tiếp nhận, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến, các cơ quan của QH, Đoàn đại biểu QH nhận được tổng số 26.915 đơn thư của công dân gửi đến, giảm 3.390 đơn so với năm 2025. Qua nghiên cứu 12.491 đơn đủ điều kiện xử lý, các cơ quan đã chuyển 2.878 đơn đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết; ban hành văn bản hướng dẫn, trả lời công dân đối với 972 đơn; tiếp tục nghiên cứu 87 đơn.

Trên cơ sở nghiên cứu nội dung đơn thư của công dân gửi đến và kết quả giải quyết, trả lời của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các cơ quan của QH, Đoàn đại biểu QH đã thực hiện đôn đốc, theo dõi và giám sát việc giải quyết đối với 66 vụ việc.

Về kết quả giải quyết của cơ quan có thẩm quyền đối với đơn thư khiếu nại, tố cáo do QH chuyển đến, trong kỳ báo cáo, các Bộ, ngành, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và UBND các tỉnh, TP đã nhận được tổng số 561 vụ việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân do các cơ quan của QH, Đoàn đại biểu QH chuyển đến. Đến nay, các cơ quan đã xem xét, giải quyết và trả lời được 373/561 vụ việc (đạt tỷ lệ 66,5%), đang tiếp tục giải quyết đối với 188 vụ việc.

Trong đó, các Bộ, ngành và UBND các tỉnh, TP đã giải quyết, trả lời được 87/149 vụ việc; Tòa án nhân dân các cấp đã giải quyết, trả lời được 208/286 vụ việc; Viện kiểm sát nhân dân các cấp đã giải quyết, trả lời theo thẩm quyền được 78/126 vụ việc.

Về kết quả thực hiện kiến nghị của QH, UBTVQH, về việc hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc thực hiện công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, thực hiện kiến nghị của QH, UBTVQH về việc sửa đổi, bổ sung Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đáp ứng yêu cầu sắp xếp tinh gọn bộ máy nhà nước và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Chính phủ đã chỉ đạo Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với các cơ quan hữu quan thực hiện việc rà soát, nghiên cứu, xây dựng và báo cáo, đề xuất Chính phủ trình QH ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; ban hành 5 Nghị định để quy định chi tiết thi hành…

Từ những kết quả trên, Ủy ban Dân nguyện và giám sát kiến nghị Chính phủ tăng cường công tác quản lý nhà nước, thanh tra công vụ về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; chủ động trong việc nắm tình hình, nhất là ở những địa phương đang có hoặc tiềm ẩn xảy ra vụ việc đông người, phức tạp để chủ động đôn đốc, phối hợp với địa phương giải quyết dứt điểm.

Có giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp lên các cơ quan Trung ương; thực hiện có hiệu quả việc rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài để giải quyết dứt điểm.

Chỉ đạo Thanh tra Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định, hướng dẫn nghiệp vụ cần thiết để triển khai đầy đủ các quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh việc triển khai, vận hành hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Chỉ đạo Bộ Công an tiếp tục chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an các địa phương tăng cường công tác đấu tranh phòng, chống, ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa; nâng cao hơn nữa chất lượng công tác điều tra, truy tố, bảo đảm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh các vụ án, không để bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội…

Hướng dẫn nghiệp vụ, bố trí nguồn lực phù hợp cho cấp xã

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) bày tỏ cơ bản thống nhất với nội dung của báo cáo và đánh giá cao UBTVQH trong công tác chỉ đạo nội dung này trong suốt thời gian qua.

Nhấn mạnh về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đại biểu cho biết, qua thực tế khảo sát, giám sát tại địa phương, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chính quyền cấp xã từng bước ổn định tổ chức bộ máy, triển khai thực hiện các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền. Công tác tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý đơn thư tiếp tục được quan tâm thực hiện.

Tuy nhiên, theo đại biểu, thực tiễn đặt ra một số vấn đề cần được đánh giá để có giải pháp phù hợp, trước hết là việc chuyển tiếp hồ sơ và giải quyết những vụ việc phát sinh trước khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Nêu thực tiễn khảo sát tại một số xã, đại biểu cho biết, vẫn còn những hồ sơ đất đai chuyển tiếp từ cấp huyện trước đây chưa được giải quyết xong. Có địa phương tiếp nhận nhiều đơn thư liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng khi triển khai các dự án đầu tư. Một số vụ việc phải tiếp tục xác minh nguồn gốc về đất, đối chiếu hồ sơ địa chính hoặc phối hợp với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.

Cho rằng những khó khăn này có cả nguyên nhân đã tồn tại từ trước khi sắp xếp và những yêu cầu phát sinh trong quá trình chuyển tiếp nhiệm vụ, hồ sơ, thẩm quyền, đại biểu đề nghị cần phân biệt rõ từng nguyên nhân khi đánh giá, không đồng nhất các vụ việc tồn đọng từ trước với những khó khăn phát sinh do thay đổi mô hình chính quyền, tổ chức chính quyền hiện nay.

Vẫn theo đại biểu, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã được giao nhiều nhiệm vụ trong quản lý nhà nước hơn trước đây. Do đó, bên cạnh việc phân định thẩm quyền cần quan tâm hướng dẫn nghiệp vụ, bố trí nguồn lực phù hợp, hoàn thiện việc quản lý số hóa hồ sơ và tăng cường phối hợp giữa cấp tỉnh với cấp xã.

Đánh giá cao nỗ lực của các cơ quan trong việc tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư nhưng đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hoà) cũng chỉ ra, khối lượng đơn lớn đặt ra yêu cầu phải nâng cao hơn nữa chất lượng xử lý và trách nhiệm theo dõi sau khi chuyển đơn.

Đại biểu Lê Hữu Trí phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Dẫn một số tồn tại đáng chú ý được nêu tại báo cáo như việc phân loại, xử lý đơn ở một số nơi chưa chặt chẽ; việc chuyển đơn có trường hợp chưa đúng quy định, chưa đúng thẩm quyền; công tác theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết có lúc chưa thường xuyên, chưa quyết liệt; chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo ở một số địa phương còn hạn chế; sự phối hợp giữa các cơ quan có lúc chưa chặt chẽ; việc giải quyết một số vụ việc còn chậm, chưa bảo đảm yêu cầu, đại biểu đề nghị nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cơ sở.

“Người đứng đầu chính quyền địa phương phải thực hiện nghiêm trách nhiệm tiếp công dân, trực tiếp chỉ đạo xử lý những vụ việc phức tạp, phát sinh tại địa bàn. Tiếp công dân phải gắn với đối thoại, lắng nghe và giải quyết vấn đề thuộc thẩm quyền; không để người dân phải đi lại nhiều lần chỉ để nhận được hướng dẫn hoặc một văn bản chuyển đơn”, đại biểu nói.

Cùng với đó, đại biểu cũng đề nghị chấn chỉnh khâu tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư. Theo đại biểu, phải xác định đúng nội dung, tính chất, thẩm quyền và điều kiện xử lý của từng đơn; khắc phục tình trạng chuyển đơn không đúng thẩm quyền, hướng dẫn không rõ ràng hoặc để đơn thư tồn đọng. Đặc biệt, cơ quan đã chuyển đơn phải theo dõi, đôn đốc và giám sát kết quả, không thể coi trách nhiệm của mình đã kết thúc ngay sau khi ban hành văn bản chuyển đơn.

Một kiến nghị khác được đại biểu đề cập là tập trung giải quyết các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, vượt cấp, nhất là những vụ việc liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc thực hiện chính sách đối với người dân.

Đồng thời, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu coi trọng khâu tổ chức thi hành kết quả giải quyết.

“Một vụ việc không thể coi là đã giải quyết xong khi mới ban hành quyết định hoặc kết luận. Phải kiểm tra việc thực hiện trên thực tế, nhất là việc khôi phục quyền lợi hợp pháp cho người dân và chấp hành các quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Đồng thời, phải tăng cường thanh tra trách nhiệm, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu và cán bộ có liên quan nếu để xảy ra chậm trễ, né tránh, đùn đẩy hoặc giải quyết không đúng quy định”, đại biểu nói.